Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau o dan reoliad 18 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020.

Cyhoeddwyd gyntaf:
7 Ebrill 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Mae Rheoliadau 16 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 (“Rheoliadau’r Coronafeirws”) yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy’n gyfrifol am fangreoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, neu lle y mae gwaith yn cael ei wneud, i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y mangreoedd hynny, ac i leihau’r risg y bydd y rheini sydd wedi bod yn y fangre yn lledaenu coronafeirws.

Cyhoeddir y canllawiau hyn o dan reoliad 18 o Reoliadau’r Coronafeirws. Maent wedi'u hanelu at unrhyw berson y mae rheoliad 16 o Reoliadau'r Coronafeirws yn ei gwneud yn ofynnol iddo ef/hi wneud y canlynol:

  1. ymgymryd ag asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y fangre (ac ymgynghori â phobl sy'n gweithio yn y fangre, neu eu cynrychiolwyr, wrth wneud hynny);
  2. cymryd pob mesur rhesymol i sicrhau y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng pob person mewn mangre neu tra byddant yn aros i fynd i mewn i’r fangre;
  3. sicrhau y caiff unrhyw fesurau rhesymol eraill eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws, yn arbennig drwy gyfyngu ar ryngweithio agos wyneb yn wyneb a gwella hylendid; a
  4. darparu gwybodaeth i’r rhai sy'n mynd i mewn i fangre neu’n gweithio ynddi ynglŷn â sut i leihau’r risg.

Mae hefyd yn rhoi mwy o wybodaeth am y rhwymedigaethau mwy penodol yn rheoliadau 17 a 17A (sy'n berthnasol yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol yn rheoliad 16). Mae rheoliad 17 yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy'n gyfrifol am fangreoedd trwyddedig i gymryd mesurau penodol, ac mae rheoliad 17A yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy'n gyfrifol am fangreoedd manwerthu i gymryd mesurau penodol.  

Mae'r rheoliadau yn galluogi Gweinidogion Cymru i gyhoeddi canllawiau ar yr hyn a ddisgwylir o dan reoliadau 16, 17 ac 17A. Rhaid ystyried y canllawiau hyn, ac unrhyw ganllawiau, codau ymarfer neu ddogfennau eraill a gyhoeddir gan gyrff eraill a ymgorfforir yn y canllawiau hyn.

Mae’n rhaid rhoi sylw hefyd i’r canllawiau o dan y rheoliadau ar y canlynol:

Diben y canllawiau

Ers peth amser, mae Llywodraeth Cymru wedi gosod gofyniad cyfreithiol penodol ar y bobl sy'n gyfrifol am weithleoedd a mangreoedd sydd ar agor i'r cyhoedd i sicrhau y gwneir popeth rhesymol i gynnal pellter o 2 fetr rhwng pobl wrth iddynt weithio. 

Mae cadw pellter corfforol yn ganolog i’n hymdrechion i gyfyngu ar ledaeniad y Coronafeirws. Fodd bynnag, mae mesurau eraill fel awyru a hylendid hefyd yn bwysig, ac mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod ei bod yn anymarferol cadw pellter o 2 fetr mewn rhai amgylchiadau. Felly, mae angen ystod o fesurau i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Bwriedir i'r canllawiau helpu pobl i ddeall ystyr "cymryd pob mesur rhesymol" a pha fesurau y dylid eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws. Mae’r rhwymedigaeth yn berthnasol i bob un o’r “lefelau rhybudd” y gellir eu gosod o dan Reoliadau’r Coronafeirws, ond, yn ymarferol, mae natur y rhwymedigaeth yn debygol o newid yn dibynnu ar ba lefel rhybudd sy’n berthnasol. 

Egwyddorion cyffredinol

I bwy mae'r canllawiau hyn yn berthnasol?

Mae'r ddyletswydd gyfreithiol i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol i'r person neu’r personau sy'n gyfrifol am fangreoedd sydd ar agor i’r cyhoedd ac i’r person sy'n gyfrifol am y gwaith a wneir yn y gweithle; hynny yw, y person sy'n gyfrifol am reoli (nid, er enghraifft, berchennog gofod ffatri na swyddfa ar brydles).

Yn achos gweithgareddau wedi’u trefnu a gweithgareddau wedi’u trefnu ar gyfer plant, mae’r ddyletswydd yn berthnasol i’r sawl sy’n gyfrifol am y fangre lle bydd y gweithgaredd yn cael ei gynnal ac i’r sawl sy’n gyfrifol am y gweithgaredd.

Mae hefyd yn berthnasol i dacsis a thrafnidiaeth gyhoeddus (gan gynnwys ardaloedd dan do mewn canolfannau trafnidiaeth fel gorsafoedd bysiau, gorsafoedd rheilffordd, meysydd awyr a phorthladdoedd fferis), ond ar ben hynny rhaid i weithredwyr y gwasanaethau hyn ystyried canllawiau penodol ynghylch y rhwymedigaeth gyfreithiol ar deithwyr i wisgo gorchuddion wyneb ac ynghylch darparu gwybodaeth i deithwyr am y rhwymedigaeth hon.  Ynghyd â’r canllawiau manwl atodol ar drafnidiaeth a gynhyrchir yng nghyd-destun trafnidiaeth gyhoeddus

Er bod y rhwymedigaethau cyfreithiol yn berthnasol i bobl benodol, mae cyfrifoldeb personol ar bawb mewn gweithle neu fangre sydd ar agor i'r cyhoedd i reoli ei ymddygiad ei hun ac i beidio ag atal y camau a gymerir i sicrhau y caiff y risg o drosglwyddo'r coronafeirws ledled Cymru ei lleihau.

Ble a phryd maeʼr canllawiau yn berthnasol?

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn darparu ar gyfer pedair Lefel Rhybudd y gellir eu rhoi ar waith yn dibynnu ar lefel y risg a aseswyd o ganlyniad i’r pandemig yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys gwahanol lefelau o gyfyngiadau sy’n seiliedig ar yr ymyriadau sy’n angenrheidiol ym marn Gweinidogion Cymru er mwyn rheoli’r coronafeirws.  

Bwriedir i’r canllawiau hyn fod yn berthnasol mewn egwyddor ar bob un o’r Lefelau Rhybudd hyn.  Fodd bynnag, wrth ystyried beth sy’n rhesymol, mae’n rhaid i’r rhai sydd â chyfrifoldeb o dan y rheoliadau ystyried y Lefel Rhybudd sydd ar waith ar y pryd.  Gall mesur cyfyngedig a gymerir ar lefel rhybudd isel fod yn rhesymol pan fydd y lefel rhybudd yn isel ond ddim pan fydd y lefel rhybudd yn uchel. Hefyd, efallai na fydd rhai mesurau’n berthnasol pan fydd mangreoedd ar gau i’r cyhoedd. Mae manylion ynghylch y lefelau rhybudd a’u harwyddocâd ar gael yn y Cynllun Rheoli’r Coronafeirws yng Nghymru.

Mae'r gofyniad i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol o dan amrywiaeth eang iawn o amgylchiadau, gan gynnwys pob math o weithle sydd ar agor. Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft; gwasanaethau cyhoeddus, mangreoedd iechyd a gofal cymdeithasol, ysgolion a lleoliadau gofal plant, addysg uwch, lleoliadau addysg bellach (gan gynnwys canolfannau hyfforddi a dysgu oedolion), canolfannau galwadau, busnesau lletygarwch, mangreoedd masnachol a diwydiannol, safleoedd adeiladu a safleoedd agored eraill fel gwaith ffordd a mannau awyr agored gan gynnwys marchnadoedd da byw. Mae hefyd yn berthnasol mewn unrhyw fangre lle bydd gwaith neu weithgaredd wedi’i drefnu yn cael ei wneud.

Mae’r gofyniad hefyd yn berthnasol i bob busnes a mangre y mae’n ofynnol iddynt gau ac mae amgylchiadau o hyd lle y gall unigolion fod yn y fangre.

Mae gofynion penodol ar gyfer mangreoedd manwerthu a mangreoedd trwyddedig (gweler isod). 

Asesiadau risg sy'n benodol i’r coronafeirws

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws bellach yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy’n gyfrifol am fangreoedd sydd ar agor i’r cyhoedd neu sy'n gyfrifol am weithleoedd gynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle. Wrth wneud hyn, mae’n rhaid ymgynghori â’r rhai sy’n gweithio ar y safle, neu gyda’u cynrychiolwyr (fel undeb llafur). Yr asesiad hwn yw’r sail ar gyfer penderfynu pa fesurau rhesymol y bydd angen eu cymryd i leihau’r risg, ac am y rheswm hwnnw dylid ei adolygu’n barhaus.

Mae’r rhwymedigaeth i asesu’r risg sy’n deillio’n benodol o’r coronafeirws yn berthnasol yn ogystal â’r gofyniad mwy cyffredinol i gynnal asesiad risg a geir yn rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (O.S. 1999 Rhif 3242). Fodd bynnag, pan fydd asesiad risg sydd wedi’i gwblhau o dan y rheoliadau hynny eisoes yn asesu’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, mae hyn yn ddigon i fodloni’r gofyniad (er bod hyn yn amodol ar yr angen i ymgynghori â’r rhai sy’n gweithio ar y safle ac i gadw golwg ar y sefyllfa).

Wrth ystyried pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd ar unrhyw safle, dylai’r rhai sy’n gyfrifol gynnal asesiad risg sy’n benodol i’r holl weithgareddau a gynhelir yn y gweithle. Mae hyn yn cynnwys ystyried yr holl unigolion sy’n defnyddio neu’n ymweld â’r lleoliad hwnnw, gan gynnwys staff parhaol a dros dro, contractwyr, ymwelwyr ac aelodau o’r cyhoedd.  Mae asesiadau risg yn rhan sefydledig o reoli iechyd a diogelwch yn y gwaith a dylid cwblhau asesiadau risg penodol o’r coronafeirws fel rhan o system rheoli diogelwch ehangach. Mae canllawiau cynhwysfawr ar gael gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Nid yw’r canllawiau hyn yn ymdrin ag asesiadau risg yn fanwl, fodd bynnag dylid ymgymryd â’r asesiadau yn unol â’r gofynion gweithdrefnol a nodir yn rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (fel y mae wedi’i addasu gan Reoliadau’r Coronafeirws). Dylid adolygu’r asesiad risg yn rheolaidd gan y dylid ystyried newidiadau yn y bygythiad ehangach o’r pandemig wrth edrych ar sut y dylid bodloni’r rhwymedigaeth i gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg.  Mae asesu risg yn broses ddeinamig a ddylai bob amser gynnwys y rhai sy’n gweithio yn y fangre. 

Er nad oes angen cyhoeddi asesiadau risg, mae disgwyl i bawb sy’n gweithio ar y safle fod yn ymwybodol ohonynt, ac o’r mesurau lliniaru sydd ynddynt. Os yw’r unigolyn cyfrifol yn gyflogwr sy'n cyflogi 5 neu fwy o gyflogeion, rhaid i'r cyflogwr gofnodi canfyddiadau arwyddocaol yr asesiad risg ac unrhyw grŵp o gyflogeion a allai fod mewn perygl arbennig. 

Beth yw mesur rhesymol?

Nid oes un rheol bendant o ran beth sy'n cyfateb i fesur rhesymol. Gall hyn amrywio o fewn gwahanol swyddogaethau sefydliad yn ogystal â rhwng sectorau. Dylai pob cyflogwr wneud beth y gall yn y gweithle i newid y ffordd y mae'n gweithio ac i'r rheini sy'n gyfrifol am fangre wneud beth y gallant i newid y ffordd y caiff y fangre ei defnyddio.

Wrth feddwl am yr hyn sy’n rhesymol, mae’n bwysig ystyried y lefel rhybudd sydd mewn grym ynghyd â chyngor gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau iechyd cyhoeddus ynghylch lefel y risg.  Wrth i’r lefel rhybudd newid, mae hyn yn effeithio ar yr hyn sy’n “rhesymol” i’w wneud. Mae hyn wedi bod yn arbennig o berthnasol dros yr wythnosau diwethaf wrth i amrywiad o’r feirws, sy’n lledaenu’n haws, ddod i’r amlwg.   

Nid yw’r canllawiau hyn yn rhoi cyngor cynhwysfawr ynghylch yr hyn y dylid ei wneud ym mhob achos, ond mae’n amlinellu’r hyn y dylai busnesau a sefydliadau eu hystyried wrth benderfynu ar fesurau. Mater i’r rhai y mae’r gofynion yn berthnasol iddynt fydd cyfiawnhau’r mesurau rhesymol maent wedi’u mabwysiadu. Bydd angen iddynt ddangos sut maent wedi ystyried yr hyn sy’n rhesymol i leihau’r risgiau a wynebir gan weithwyr sy’n gorfod parhau i fynd i weithio yn eu gweithle a’r rhai sy’n dod i mewn i unrhyw fangre.

Mae rhai o’r mesurau rhesymol a drafodir yn y canllawiau hyn wedi’u nodi’n benodol yn rheoliadau’r Coronafeirws, yn rheoliad 17 sy’n ymwneud â mangreoedd trwyddedig ac yn 17A sy’n ymwneud â mangreoedd manwerthu (gweler isod). I eraill, caniateir mwy o ddisgresiwn a gall y rhai sy’n gyfrifol ddefnyddio rhywfaint o farn wrth benderfynu ar yr hyn sy’n ofynnol. Bwriad y canllawiau hyn ynghyd â chyngor arall a gyhoeddir gan Lywodraeth Cymru yw helpu i wneud y penderfyniadau hynny.

Beth yw'r gofyniad cyfreithiol y mae'r canllawiau yn seiliedig arno?

Er mwyn penderfynu pa fesurau y dylid eu cymryd, mae gofyniad cyfreithiol ar y sawl sy’n gyfrifol am y safle i gynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle.  Wrth wneud hynny, rhaid iddynt ymgynghori â'r bobl sy’n gweithio ar y safle, gan gynnwys eu cyflogeion neu eraill megis staff dan gontract. Gallant hefyd gyflawni’r ddyletswydd hon drwy ymgynghori â chynrychiolwyr y bobl hynny, fel yr undebau llafur. 

Wedyn, mae tair elfen i'r gofyniad i gymryd pob mesur rhesymol, ac mae'r ddwy gyntaf yn rhyng-gysylltiedig.

Yn gyntaf, mae'r man cychwyn yn parhau yr un fath. Rhaid cymryd pob mesur rhesymol i gynnal pellter o 2 fetr mewn mangreoedd neu pan fydd unrhyw un yn gweithio.

Nesaf, rhaid cymryd mesurau rhesymol eraill i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws. Y prif amcan yn hyn o beth yw lleihau rhyngweithio agos wyneb yn wyneb a sicrhau hylendid digonol ac awyru yn y fangre neu’r gweithle. Gall y rhain fod yn ofynnol yn ychwanegol at gadw pellter corfforol (er enghraifft, drwy lanhau'r fangre yn amlach neu olchi dwylo) neu yn lle cadw pellter corfforol (er enghraifft, drwy ddefnyddio sgriniau pan fydd rhyngweithio agos rhwng pobl yn anochel).

Bydd pa fesurau eraill sy'n rhesymol ofynnol yn dibynnu i ba raddau y gellir cynnal pellter corfforol o 2 fetr. Lle y gellir gwneud hynny, nid yw'n debygol y bydd angen gwneud llawer mwy na hynny ar yr amod y caiff safonau hylendid eu cynnal. Lle na ellir gwneud hynny, bydd angen mwy. Mae llawer o'r hyn sy'n ofynnol yn ddewis amgen i gynnal pellter o 2 fetr.

Fodd bynnag, bydd cadw pellter cymdeithasol bob amser yn fwy effeithiol na’r mesurau eraill hyn. Yn gyffredinol, ar lefelau rhybudd uwch, dylid canolbwyntio llawer mwy ar gadw pellter corfforol o 2 fetr.  Rhaid ystyried yn ofalus iawn i ba raddau y gellir lleihau hyn a bydd yn dibynnu ar y camau lliniaru eraill y gellir eu cymryd, fel gwella awyru a chodi sgriniau. 

Mae mesurau rhesymol hefyd yn cynnwys galluogi gweithwyr i hunanynysu os yw wedi cael canlyniad positif am Coronafeirws, neu wedi cael gwybod ei fod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif.  Os bydd unigolyn, o ganlyniad i weithred y cyflogwr, yn methu â hunanynysu pan fydd yn ofynnol iddo ef/hi wneud hynny, gall y cyflogwr fod yn euog o dramgwydd a gallai wynebu dirwy o hyd at £10,000.

Yn olaf, dylid darparu gwybodaeth i’r bobl sydd ar y safle ynghylch sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yno.

Mangreoedd trwyddedig

Mae gofynion ychwanegol ar gyfer mangreoedd sy'n gwerthu alcohol neu’n caniatáu i gwsmeriaid ddod ag alcohol gyda nhw i’w yfed yno. Mae’r gofynion penodol hyn yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “pob cam rhesymol”. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd y fangre ar gau, a gallant fod yn wahanol yn dibynnu a yw’r fangre yn cael bod ar agor yn llawn neu ddim ond at ddibenion casglu tecawê yn unig.

Mewn mangre drwyddedig mae’n bwysig rheoli nifer y bobl sydd ar y safle ar unrhyw un adeg yn ogystal â sicrhau bod y rheiny’n cydymffurfio â’r rheolau ar gymysgu ag eraill.

I wneud hyn, mae’n rhaid cael rhywun sy’n rheoli mynediad i’r fangre, ac mae’n rhaid iddo ef/hi ganiatáu cyfnod amser cyfyngedig i gwsmeriaid aros yno. Yn ogystal, rhaid iddynt sicrhau bod system gwasanaeth wrth y bwrdd ar waith bob amser gan y dylai cwsmeriaid eistedd tra byddant yn y fangre (mewn unrhyw le ac eithrio wrth y bar).  Dylai’r fangre hefyd gasglu gwybodaeth gyswllt gan bob unigolyn yn y fangre a chymryd camau rhesymol i sicrhau bod yr wybodaeth gyswllt yn gywir. 

Mae canllawiau ychwanegol ar gyfer y sector lletygarwch ar sut y gellir rhoi’r mesurau rhesymol hyn ar waith.

Mangreoedd manwerthu

Pan fo mangreoedd manwerthu yn cynnig nwyddau neu wasanaeth i'w gwerthu neu i'w llogi, gan gynnwys mynd â nwyddau neu wasanaeth oddi yno, rhaid i'r person sy'n gyfrifol am y fangre wneud y canlynol fel rhan o'r mesurau rhesymol y maent yn eu rhoi ar waith. Mae’r gofynion penodol hyn yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “pob cam rhesymol”. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd y fangre ar gau, a gallant fod yn wahanol yn dibynnu a yw’r fangre yn cael bod ar agor yn llawn neu ddim ond at ddibenion casglu nwyddau drwy “clicio a chasglu”.

Rhaid iddynt wneud y canlynol:

  • rheoli mynediad i'r fangre a chyfyngu ar nifer y cwsmeriaid sydd ar y safle ar unrhyw un adeg; 
  • darparu cynnyrch diheintio dwylo neu gyfleusterau golchi dwylo i bobl pan fyddant yn mynd i mewn i’r fangre ac yn ei gadael;
  • sicrhau bod unrhyw fasgedi neu drolïau a ddefnyddir gan bobl yn y fangre yn cael eu diheintio;
  • er mwyn atgoffa cwsmeriaid bod angen cadw pellter o 2 fetr a gwisgo gorchuddion wyneb, rhaid arddangos arwyddion neu gymhorthion gweledol eraill fel marciau ar y llawr, a gwneud cyhoeddiadau yn rheolaidd.

Gellir cyflawni’r gofyniad i reoli mynediad mewn gwahanol ffyrdd, gan ddibynnu ar natur y fangre manwerthu ac unrhyw offer sydd ar gael. Mewn mangreoedd mwy, mae’n debygol o olygu cael rhywun ar y drws i reoli mynediad neu ryw fodd awtomatig o gyfyngu ar nifer y bobl sy’n gallu dod i mewn.  Yn y ddau achos, fodd bynnag, rhaid i’r nifer sy’n dod i mewn fod yn seiliedig ar asesiad o’r nifer fwyaf o bobl sy’n gallu bod yn bresennol yn y fangre gan gadw pellter o 2 fetr o leiaf rhwng cwsmeriaid. Man cychwyn yr asesiad hwnnw fydd arwynebedd y llawr, ond bydd angen ystyried y ffaith bod rhai rhannau o’r fangre yn debygol o fod yn brysurach nag eraill. Hefyd bydd awyru yn ffactor. Anogir y rhai sy’n gyfrifol i fod yn ofalus wrth benderfynu ar uchafswm nifer y cwsmeriaid.

Gall mangreoedd manwerthu bach reoli mynediad drwy gyfuniad o ddefnyddio arwyddion a staff sy’n monitro pwy sydd y tu mewn i’r adeilad. Yn y mangreoedd lleiaf, mae’n debygol mai’r system fwyaf priodol o reoli mynediad fydd caniatáu dim ond un person i ddod i mewn i’r fangre ar un adeg. Pan fydd cwsmeriaid yn gweld a oes rhywun yn yr adeilad, gellir rheoli hyn drwy ddefnyddio arwydd. Mewn amgylchiadau eraill, dylid defnyddio arwyddion sy’n nodi mai dim ond pan fydd cwsmer arall yn gadael y dylai cwsmeriaid fynd i mewn. Ar adegau pan fydd y fangre yn dawel, gallai aelod o staff fod ar gael i roi gwybod i’r cwsmer ei fod yn cael dod i mewn.

Gweithio gartref

Y ffordd fwyaf effeithiol o gyfyngu ar y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y gweithle yw galluogi rhai aelodau o’r staff, neu bob un, i weithio o’u cartrefi mor aml â phosibl. Fel “mesurau rhesymol” disgwylir i gyflogwyr fod yn hyblyg ac addasu lle bo’n bosibl i ganiatáu hynny. Gall hyn gynnwys rhoi cyfarpar TG i staff (gliniaduron, monitorau, bysellfyrddau), dodrefn swyddfa, ffonau symudol a hwyluso cyfathrebu rhwng y gwahanol leoliadau.

Ni ddylid gofyn na rhoi pwysau ar staff i ddychwelyd i weithle os nad oes achos busnes clir dros wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy’n ystyried ei gwneud yn ofynnol i staff ddychwelyd i’r gweithle asesu i ddechrau a oes modd gwneud trefniadau amgen i ddiwallu’r rhan fwyaf o anghenion y busnes. Dylid trafod hyn gyda’r staff neu gynrychiolwyr ar ran y staff.

Wrth benderfynu a ddylid gofyn i staff ddychwelyd i weithle, dylai cyflogwyr ystyried a fyddai unrhyw effaith negyddol benodol ar les unigolion yn sgil hyn. Mae hyn yn cynnwys pobl sydd mewn perygl uwch neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (a gafodd eu cynghori’n flaenorol i warchod eu hunain ac sydd dal angen cymryd rhagofalon sylweddol), neu pe bai dychwelyd i’r gweithle yn achosi pryder difrifol iddynt.  Mae hyn yn arbennig o wir lle byddai gwaith yn golygu eu bod mewn cysylltiad rheolaidd neu barhaus â phobl eraill neu’n rhannu mannau sydd wedi’u hawyru’n wael am gyfnodau hir.

Yn yr un modd, efallai y bydd staff sy’n dymuno dychwelyd i’r gweithle. Yn yr amgylchiadau hyn, mae llesiant staff yn ystyriaeth berthnasol wrth benderfynu pa fesurau sy'n rhesymol i’w cymryd i atal lledaeniad y coronafeirws. Er mai blaenoriaeth gyntaf cyflogwyr ddylai fod lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, dylid cydbwyso hyn yn erbyn yr effaith niweidiol y gallai gweithio gartref fod yn ei chael ar les y cyflogai. Yn yr amgylchiadau hyn, os gall cyflogeion yn y sefyllfa hon ddychwelyd i’r gweithle heb gynnydd sylweddol yn y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, dylid caniatáu hynny. Wrth ystyried hyn, dylai cyflogwyr ystyried i ba raddau y byddai’r cyflogai sy’n dychwelyd i’r gweithle ddod i gysylltiad agos ag eraill yn y gweithle ond hefyd wrth deithio yn ôl ac ymlaen i’r gwaith. 

Cadw pellter corfforol

Mae’n anochel y bydd yna enghreifftiau lle na fydd yn bosibl gweithio gartref. Mae rhai enghreifftiau o hyn yn cynnwys darparu gwasanaethau hanfodol i'r cyhoedd, ffatrïoedd, safleoedd adeiladu, darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, manwerthu, lletygarwch. Er y gellir ei gwneud hi'n haws cadw pellter cymdeithasol drwy ganiatáu i rai aelodau o staff weithio gartref, bydd angen rhoi mesurau rhesymol ar waith yn y gweithle er mwyn atal y feirws rhag cael ei drosglwyddo rhwng gweithwyr ac unrhyw rai eraill fel cleifion ac aelodau o’r cyhoedd sydd hefyd yn bresennol.

Mae'r gallu i gadw pellter corfforol mewn mangre wedi'i gyfyngu, i ryw raddau, gan faint y fangre; fodd bynnag, ni waeth beth fo maint y fangre, mae'n hanfodol rhoi mesurau ar waith i wneud yn siŵr y gellir cadw pellter corfforol o 2m rhwng pobl.  Dylai’r asesiad risg sy’n ofynnol o dan Reoliadau’r Coronafeirws sefydlu’r nifer priodol o bobl sy’n gallu bod yn bresennol, ac rydym yn argymell y dylai’r wybodaeth honno fod ar gael i’r cyhoedd. Rhaid cael trefniadau rheoli penodol hefyd wrth gyrraedd a/neu adael yr adeilad i sicrhau nad yw’r niferoedd ar y safle yn uwch na’r nifer sy'n ddiogel.  Bydd hynny’n golygu cyfyngu ar fynediad, trefnu llif pobl drwy’r adeilad, dylunio a chynllunio’r gwaith a bydd bron yn sicr angen rhoi mesurau ar waith i helpu neu i orfodi i bobl aros ar wahân.  Mae’r rheoliadau ar gyfer safleoedd manwerthu hefyd yn golygu atgoffa’n rheolaidd o’r angen i gadw pellter o 2 fetr a gwisgo gorchudd wyneb. Dylid gwneud hyn gydag arwyddion a thrwy wneud cyhoeddiadau (lle bo hynny’n bosibl) dros uchelseinydd.

Enghreifftiau o fesurau ar gyfer cadw pellter corfforol

Bydd natur mesurau rhesymol yn benodol i weithleoedd neu fangreoedd unigol, ac fe fyddant yn adlewyrchu'r amgylchedd ffisegol a natur y busnes neu'r gweithgaredd dan sylw. 

Fel enghraifft, ni all y rhan fwyaf o ymarferwyr meddygol a gofalwyr gadw pellter o 2 fetr rhyngddynt â chlaf wrth roi triniaeth. Fodd bynnag, gallant aros 2 fetr o'r claf (yn ogystal ag ymarferwyr meddygol a gofalwyr eraill) y rhan fwyaf o'r amser, fel pan fydd cleifion yn aros i gael eu gweld. Dyma beth a olygwn wrth fesurau rhesymol a dylid rhoi mesurau o'r fath ar waith mewn ffordd gyson. Yn gyffredinol, ni fyddai rhoi'r gorau i driniaeth yn fesur rhesymol; dylai triniaethau barhau lle bynnag y bo’n bosibl, ond dan amgylchiadau lle byddai’r risg o ledaenu’r coronafeirws yn fwy na manteision y driniaeth, mae’n bosibl y byddai’n rhaid gohirio.

Mae enghreifftiau o sut y gellir helpu i gadw pellter corfforol yn cynnwys y canlynol:

  • gofyniad ar fangreoedd manwerthu a mesur rhesymol ar gyfer mangreoedd eraill a reoleiddir yw y dylid rheoli mynediad i'r fangre er mwyn cyfyngu ar nifer y bobl yn y fangre ar unrhyw un adeg
  • gofyniad ar fangreoedd manwerthu, ac argymhelliad cyffredinol yw bod gorsafoedd glanweithdra ger y mynedfeydd a'r allanfeydd.
  • cynyddu'r gofod rhwng pobl drwy leihau cyfanswm nifer y bobl sy'n bresennol,
  • newid cynllun y fangre/ symud dodrefn er mwyn gallu sicrhau pellter corfforol
  • rheoli’r defnydd o fynedfeydd, coridorau, grisiau a lifftiau
  • rheoli'r defnydd o gyfleusterau a rennir fel toiledau a cheginau
  • cynyddu'r gofod rhwng aelodau o staff – er enghraifft, gadael bwlch o 2 fetr rhwng pobl ar linell gynhyrchu a defnyddio marciau i nodi'r bylchau
  • ystyried darparu man gorffwys priodol – a yw gweithwyr yn ymgynnull ar adeg benodol?  A ellid darparu gofod ychwanegol, neu drefnu i bobl gymryd egwyl ar adegau gwahanol?
  • newid y tasgau yr ymgymerir â nhw – addasu'r ffordd y cyflawnir gwaith, er mwyn lleihau cyswllt
  • newid amseroedd sifftiau er mwyn lleihau nifer y bobl ar y safle a lleihau tagfeydd ar adegau newid sifft

Mesurau rhesymol eraill

Diben ei gwneud yn ofynnol cymryd pob mesur rhesymol i gynnal pellter o 2 fetr rhwng pobl yw lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws. Gan nad cadw pellter yw'r unig ffordd o wneud hyn, a chan nad yw bob amser yn rhesymol, mae rheoliad 21 hefyd yn ei gwneud hi'n ofynnol cymryd mesurau rhesymol eraill.

Er bod y gofyniad i gymryd mesurau rhesymol eraill yn berthnasol ni waeth p'un a ellir cadw pellter corfforol o 2 fetr ai peidio, bydd pa fesur arall y bydd yn rhesymol iddo fod yn ofynnol yn dibynnu i raddau helaeth ar y gallu i’w roi ar waith.

Pryd y caniateir i bobl fod o fewn 2 fetr i’w gilydd?

Ar gyfer mangreoedd y caniateir iddynt fod ar agor a gweithgareddau a ganiateir yn unol â’r Lefel Rhybudd sydd mewn grym ar adeg benodol, mae sefyllfaoedd lle na fydd efallai'n bosibl nac yn briodol i bobl gadw pellter o 2 fetr rhyngddynt neu o leiaf gadw pellter o 2 fetr rhyngddynt drwy'r amser. Mae enghreifftiau yn cynnwys:

  • darparu gwasanaethau personol, gan gynnwys yn y cartref
  • tasgau y mae angen dau berson neu fwy i'w cyflawni'n ddiogel, gan gynnwys codi trwm neu gario cemegau peryglus, er y gellir mabwysiadu mesurau yn rhannau eraill o'r gweithle
  • mewn mangre a reoleiddir a gweithleoedd lle na all plant ifanc neu bobl ag anghenion cymhleth sy’n bresennol ddeall y cysyniad o gadw pellter corfforol, a lle y gall fod angen cyswllt agosach er mwyn i'r gweithwyr cymorth roi'r cymorth priodol, ee i helpu plentyn neu berson sydd wedi cwympo
  • cymryd rhan mewn gweithgareddau lle gall pobl dreulio cyfnodau byr o amser o fewn 2 fetr i’w gilydd, fel chwaraeon tîm
  • eithriadau lle y mae angen cyswllt agos rhwng gweithwyr a defnyddwyr gwasanaethau, er y gellir rhoi mesurau eraill ar waith unwaith eto yn y gweithle ehangach a fyddai'n lleihau'r risg o drosglwyddo'r feirws
  • tacsis a thrafnidiaeth gyhoeddus
  • lle mae angen gweithio mewn parau’n llai na 2 fetr oddi wrth ei gilydd er mwyn sicrhau diogelwch
  • gweithio mewn mannau cyfyng, er enghraifft atgyweirio seilwaith ar gyfer cyfleustodau

Lle mae mangreoedd ar agor i blant ifanc, mae’n bosibl na fydd yn bosibl glynu yn gaeth wrth y gofyniad i gadw pellter cymdeithasol o 2 fetr rhwng y plant hynny (neu hyd yn oed rhwng y plant hynny ac unrhyw oedolion yn y fangre). Mae hyn yn rhannol oherwydd ei bod yn fwy anodd i blant ifanc ddeall y cysyniad o gadw pellter cymdeithasol, ac yn rhannol oherwydd y bydd cymorth priodol gan ofalwyr yn aml yn gofyn am gysylltiad agosach. Mae’n werth nodi hefyd ei bod yn llai tebygol y bydd plant ifanc yn trosglwyddo’r feirws (i blant eraill neu i oedolion), a bod effaith y feirws ar blant, yn ôl pob golwg yn llai niweidiol nag ar oedolion.

Yn olaf, rydym yn cydnabod y gallai cadw pellter corfforol o 2 fetr roi rhai busnesau dan straen aruthrol yn fasnachol. Er mai diogelu iechyd y cyhoedd a chynnal hyder y cyhoedd ddylai gael blaenoriaeth, caiff busnesau sy'n gallu bod ar agor o dan y Lefel Rhybudd sydd mewn grym, gadw llai o bellter corfforol os yw goblygiadau cadw pellter corfforol o 2 fetr yn golygu na fyddai’r busnes bellach yn hyfyw. Ond ar ôl dweud hynny, mae’n hanfodol bod mesurau rhesymol eraill yn cael eu rhoi yn eu lle i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, fel y nodir yn yr adran isod.

Wrth gynnal yr asesiad risg, dylid hefyd ystyried pa gamau lliniaru y gellir eu cymryd os na chedwir pellter corfforol o 2 fetr mewn mangre. Os na fydd cymryd mesurau rhesymol eraill yn lleihau digon ar y risg o ddod i gysylltiad â’r feirws, mae hynny’n awgrymu bod dal angen cadw pellter corfforol o 2 fetr.

Yn y pen draw, os nad yw’r mesurau y mae’n rhesymol ichi eu cymryd yn ddigon i leihau’r risgiau, mae Rheoliad 16 yn ei gwneud yn glir bod mesurau rhesymol yn cael cynnwys rhoi’r gorau i ymgymryd â gweithgareddau penodol a chau rhan o’r fangre.

Er bod Rheoliad 16 yn ymwneud yn bennaf â sut y mae pethau’n cael eu gwneud, yn hytrach nag a yw’r pethau hynny’n cael eu gwneud ai peidio, mae’n bosibl bod rhai gweithgareddau lle mae cymaint o risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws fel mai’r unig ffordd o leihau’r risg yw peidio ag ymgymryd â’r gweithgareddau hynny o gwbl.  Bydd yr opsiwn hwn yn arbennig o berthnasol ar lefelau rhybudd uwch.

Enghreifftiau o fesurau rhesymol eraill y gellir eu cymryd

Ym mhob achos, ond yn enwedig lle na ellir glynu yn gaeth wrth y gofyniad i gadw pellter cymdeithasol, mae'n bwysig sicrhau y caiff mesurau eraill eu cymryd. Y mesurau mwyaf amlwg i'w cymryd yw unrhyw beth sy'n lleihau rhyngweithio agos wyneb yn wyneb ac yn gwella arferion golchi dwylo, hylendid anadlol a glanhau arwynebau, ac yn osgoi cyffwrdd â’r wyneb heb olchi dwylo.

Mesur arall sy’n orfodol (oni bai bod rhesymau cryf dros wneud i’r gwrthwyneb) yw ei gwneud yn ofynnol i staff ac ymwelwyr mewn mangreoedd dan do wisgo gorchudd wyneb pan na fydd modd iddynt gadw pellter cymdeithasol. Mae hyn yn gymwys mewn ardaloedd nad ydynt yn agored i’r cyhoedd, yn ogystal â’r gofynion ar wahân sy’n gymwys mewn ardaloedd sydd ar agor i’r cyhoedd. Lluniwyd canllawiau ar wahân ar gyfer gorchuddion wyneb sy’n nodi cyfrifoldebau cyflogwyr a rheolwyr mangreoedd mewn perthynas â gorchuddion wyneb, ac mae’n ofynnol ichi ystyried y canllawiau hynny hefyd.  

Mae enghreifftiau yn cynnwys:

  • sicrhau bod y fangre’n cael ei hawyru’n ddigonol fel nad yw gronynnau'r feirws yn yr aer yn cronni dros amser
  • gwell hylendid anadlol – er enghraifft, drwy ddarparu biniau ychwanegol ar gyfer hen hancesi papur
  • glanhau’n amlach yn enwedig cyfleusterau a rennir fel toiledau a cheginau
  • annog pobl i olchi dwylo'n dda â sebon am 20 eiliad yn rheolaidd ac ar ôl dod i gysylltiad agos neu gyffwrdd â rhywbeth/rhywun
  • darparu cyfleusterau ychwanegol ar gyfer golchi dwylo a sicrhau bod digon o sebon ac ati
  • sicrhau bod rhywun cyfrifol yn bresennol drwy gydol gweithgareddau wedi’u trefnu a gweithgareddau wedi’u trefnu ar gyfer plant er mwyn sicrhau bod pob cam rhesymol yn cael ei gymryd
  • rheoli'r defnydd o'r fangre, er enghraifft drwy wneud y canlynol:
  • lleihau nifer y bobl yn y fangre ar unrhyw un adeg, gan gynnwys drwy fabwysiadu system apwyntiadau
  • rheoli mynedfeydd ac allanfeydd, gan gynnwys lle y bo'n bosibl ei gwneud hi'n ofynnol i bobl ddod i mewn drwy un drws a gadael drwy ddrws arall
  • rheoli’r ffordd mae pobl yn cerdded o amgylch y fangre
  • rheoli sut mae pobl yn cyrraedd ac yn gadael y fangre er mwyn sicrhau y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng pobl y tu allan i’r fangre.
  • ad-drefnu dodrefn neu weithleoedd mewn ffordd sy'n lleihau achosion o ryngweithio wyneb yn wyneb
  • lleihau synau uchel a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i bobl weiddi
  • osgoi gweithgareddau sy’n cynnwys canu, llafarganu, gweiddi neu ddefnyddio offerynnau chwyth oni bai fod camau i leihau’r risg ar waith
  • osgoi rhyngweithio agos wyneb yn wyneb, er enghraifft drwy wneud y canlynol:
  • gofyn i bobl eistedd gefn wrth gefn neu flaen wrth gefn
  • codi rhwystrau ffisegol neu sgriniau rhwng pobl.
  • gwisgo cyfarpar diogelu personol priodol, megis gorchuddion wyneb tair haen sy’n cydymffurfio â chanllawiau Sefydliad Iechyd y Byd

Hefyd, gellid cymryd mesurau yn y gweithle i greu grwpiau penodedig o weithwyr na fyddant yn cymysgu ag eraill, er y byddant yn rhyngweithio â'i gilydd. Gellir gwneud hyn, er enghraifft, pan fydd trefniadau sifft ar waith.

Darparu gwybodaeth

Mae darparu gwybodaeth i weithwyr ac eraill ar safleoedd neu mewn gweithle yn allweddol i reoli lledaeniad y feirws yn llwyddiannus.  Gellir rhoi gwybodaeth ar lafar neu'n ysgrifenedig (ar ffurf arwyddion, gan amlaf). Yn gyffredinol, bydd angen i'r wybodaeth a ddarperir:

  1. esbonio pa fesurau a gymerwyd i gadw pellter corfforol neu leihau rhyngweithio agos wyneb yn wyneb
  2. helpu pobl i ddilyn yr hyn sy'n ofynnol, er enghraifft drwy roi cyfarwyddiadau ynghylch sut i ddod i mewn i'r fangre a cherdded o'i hamgylch os rhoddwyd system un ffordd ar waith, neu atgoffa pobl pryd y mae angen iddynt wisgo gorchuddion wyneb a sut i’w defnyddio’n effeithiol ac yn gyfrifol (gweler y canllawiau ar wahân ar orchuddion wyneb).
  3. rhoi gwybodaeth i ddefnyddwyr mangreoedd am y nifer uchaf o bobl a all fod ar y safle yn ddiogel ar unrhyw un adeg.

Mae rhai arwyddion sylfaenol ar gael yma - arwyddion diogelwch a chadw pellter corfforol i gyflogwyr ac o wefan Busnes Cymru.

Casglu manylion cyswllt

Mesur rhesymol o dan reoliad 16 yw casglu gwybodaeth gyswllt gan bobl (gan gynnwys staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr) sydd wedi bod yn y fangre a chadw’r wybodaeth hon am 21 diwrnod. Mae hyn yn helpu'r system Profi, Olrhain a Diogelu ac yn ffordd arall o helpu i leihau lledaeniad y coronafeirws. Mae cymryd y mesurau hyn yn golygu bod modd cysylltu â phobl pan fyddant o bosibl wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle. Mae hynny, yn ei dro, yn golygu bod modd cysylltu â nhw a dweud wrthynt am hunanynysu ac i wneud cais am brawf.

Mesur rhesymol arall yw sicrhau bod yr wybodaeth gyswllt a gesglir yn gywir.

Nid yw defnyddio ap Covid-19 y GIG yn disodli’r gofyniad cyfreithiol ar rai busnesau risg uchel yng Nghymru i gasglu gwybodaeth.

Bydd yr angen i fangreoedd unigol gasglu manylion cyswllt yn dibynnu, er enghraifft, ar ba fath o fangre ydyw ac ar faint o amser y bydd pobl yn ei dreulio ynddi. Mae canllawiau ar gasglu manylion cyswllt yn cynnwys rhagor o wybodaeth. Bydd gofyn i bawb sy’n gyfrifol am fangreoedd roi sylw i’r canllawiau hynny hefyd.

Hunanynysu

Mesur rhesymol arall y mae’n rhaid ei gymryd yw caniatáu i bobl sydd fel arfer yn gweithio yn y fangre hunanynysu mewn amgylchiadau lle anogir hwy i wneud hynny neu pan fydd yn ofynnol gan y gyfraith. Enghreifftiau o amgylchiadau o’r fath yw:

  • pan maent wedi cael canlyniad prawf positif am y coronafeirws;
  • pan maent wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad prawf positif am y coronafeirws; neu
  • pan fydd swyddogion o’r gwasanaeth olrhain cysylltiadau neu swyddogion cyhoeddus eraill, fel y’u rhestrir yn Rheoliad 21(3)(c), wedi gofyn iddynt hunanynysu.

Gallai galluogi pobl i hunanynysu olygu llawer o’r un camau a restrir yn yr adran “gweithio gartref” uchod. Fodd bynnag, mewn amgylchiadau pan na all staff weithio gartref neu pan na fyddai’n gymesur iddynt gymryd rhai o’r camau hynny oherwydd hyd y cyfnod dan sylw, dylai cyflogwyr ganiatáu i staff beidio â gweithio yn ystod y cyfnod y maent yn hunanynysu. 

Os bydd angen i unigolyn hunanynysu, ond ddim yn gwneud hynny oherwydd ymddygiad ei gyflogwr, gallai hyn arwain at roi hysbysiad cosb benodedig i’r cyflogwr o hyd at £10,000 a gallai gael ei erlyn.

Ystyriaethau perthnasol wrth benderfynu pa fesurau sy'n rhesymol

Wrth ystyried pa fesurau sy'n rhesymol mae gennych yr hawl i ystyried y ffactorau canlynol, ymhlith pethau eraill;

  • Cost – a yw cost y mesur yn gymesur â nifer y bobl y caiff eu risg ei lleihau gan y mesur? Er enghraifft, yn gyffredinol ni fyddai'n gymesur ehangu mangre na'i gwneud yn ofynnol defnyddio cerbydau fflyd ychwanegol, ond fwy na thebyg y gellid rhannu sifftiau am gost isel.
  • Natur y gwaith – a yw'r mesurau yn ymarferol, neu a fyddent yn tanseilio'r broses o ddarparu'r gwasanaeth neu'r ffordd y cyflawnir y busnes i'r fath raddau fel y byddent yn wrthgynhyrchiol?
  • A ellir rhoi'r mesurau ar waith heb roi iechyd a diogelwch pobl eraill yn y fantol? Pe byddai'r mesurau yn cynyddu'r risg i iechyd a diogelwch, er enghraifft o ran gweithredu peiriannau, yna fwy na thebyg na fyddent yn fesurau rhesymol.
  • Natur a galluedd y rheini mewn gweithle – lle bo gwasanaeth neu fusnes yn gyfrifol am ofalu am bobl agored i niwed neu lle y bydd yn gweithio gyda nhw, mae’n bosibl na fydd yn rhesymol rhoi trefniadau cadw pellter corfforol caeth ar waith.  Yn ogystal, dylid bob amser roi'r flaenoriaeth i ddiogelu plant ac oedolion agored i niwed.
  • Dylai'r staff a’r gweithlu deimlo'n hyderus bod ystyriaeth briodol wedi'i rhoi i lefel y risg a wynebir ganddynt wrth drafod mesurau. Fel arfer dylai cyflogwyr gyflwyno systemau ar gyfer cael adborth ar y mesurau a gyflwynwyd ganddynt.

Gorfodi

Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i fusnesau ac eraill ddeall difrifoldeb y sefyllfa rydym yn ei hwynebu fel cymdeithas ac y byddant yn cymryd y camau rhesymol angenrheidiol.

Drwy gydweithio, y gobaith yw y gall cyflogwyr a chyflogeion lunio barn resymol am y ffordd orau o gyfyngu ar gyswllt corfforol agos. Mae hyn o fudd i bawb, er mwyn i waith pwysig allu parhau.

Fodd bynnag, un rheswm pam mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu mynd y tu hwnt i'r canllawiau a chynnwys dyletswydd gyfreithiol yw er mwyn gallu cymryd camau gorfodi, lle y bydd angen gwneud hynny.

Mae gan yr heddlu ac awdurdodau lleol bwerau i orfodi'r gofynion sydd ar fusnesau, gwasanaethau a gweithleoedd a osodir gan y rheoliadau.

Mae canllawiau ar wahân ar gael am yr hyn a ddisgwylir mewn perthynas â gorfodi’r rheoliadau, Y nod yw:

  • hyrwyddo a chynnal sefyllfa lle mae pobl yn parhau i gydymffurfio â’r rheoliadau er mwyn helpu i atal y coronafeirws rhag lledaenu;
  • sicrhau bod camau’n cael eu cymryd ar unwaith i fynd i’r afael â sefyllfaoedd lle mae risg i’r coronafeirws ledaenu; a
  • sicrhau bod y rheini nad ydynt yn cydymffurfio â’r rheoliadau yn cael eu dal i gyfrif.

I grynhoi, mae’r Rheoliadau’n nodi system benodol, ar wahân ar gyfer gorfodi rheoliad 16. Mae’n darparu y caiff swyddogion gorfodi’r awdurdodau lleol ei gwneud yn ofynnol i fesurau penodol (penodedig) gael eu cymryd mewn perthynas â mangreoedd, ac os oes angen, mae’r swyddogion hynny’n cael cau mangreoedd. Gellir ei gwneud yn ofynnol iddynt gau naill ai oherwydd nad yw mesurau penodedig yn cael eu cymryd wedyn, neu oherwydd bod y fangre wedi gweithredu’n groes i’r rheoliadau mewn ffordd sy’n ddigon difrifol i gyfiawnhau ei chau ar unwaith neu ar ôl cael ychydig iawn o rybudd yn unig.

Mae’r system orfodi i’w gweld yn Atodlenni 8 a 9 o’r Rheoliadau ac mae’n seiliedig ar gyflwyno “Hysbysiad Gwella Mangre” neu “Hysbysiad Cau Mangre” neu’r ddau, gan ddibynnu ar yr amgylchiadau. Mae rhagor o fanylion i’w gweld mewn canllawiau ar wahân - mesurau rhesymol i leihau risg coronafeirws mewn gweithleoedd a mangreoedd agored: canllawiau i swyddogion gorfodi.