Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau o dan reoliad 7A o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020.

Cyhoeddwyd gyntaf:
7 Ebrill 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Mae’r canllawiau hyn yn cael eu dyroddi o dan reoliad 7A o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020 (y “Rheoliadau Coronafeirws”)[1]. Maent ar gyfer unrhyw berson y mae’r Rheoliadau Coronafeirws yn ei gwneud yn ofynnol iddo gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal mewn mangreoedd penodol.

Mae’r Rheoliadau Coronafeirws yn gosod amryw o gyfyngiadau ar fusnesau a gwasanaethau eraill -

  • mae mangreoedd sy’n gwerthu bwyd a diod i’w fwyta yn y fangre wedi gorfod cau (er bod modd defnyddio mangreoedd i werthu bwyd a diod i’w fwyta y tu allan i’r fangre yn ddarostyngedig i gyfyngiadau);
  • mae busnesau a gwasanaethau penodol sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd wedi gorfod cau yn ddarostyngedig i eithriadau cyfyngedig iawn (ceir rhestr o’r busnesau sydd wedi gorfod cau yn Rhannau 2 a 3 o’r Atodlen i’r Rheoliadau ac mae’n cynnwys sinemâu, salonau gwallt a llety gwyliau);
  • caiff busnesau a gwasanaethau eraill sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd (a restrir yn Rhan 4 o’r Atodlen ac sy’n cynnwys gwerthwyr bwys, fferyllfeydd a gorsafoedd petrol) barhau i fod ar agor ond rhaid iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn y fangre a phersonau sy’n aros i fynd i’r fangre (ac eithrio rhwng aelodau o’r un aelwyd neu ofalwr a’r person y mae’n gofalu amdano);
  • rhaid i bob siop arall gau ac eithrio i gynnig gwasanaethau ar-lein neu wasanaethau dros y ffôn neu drwy’r post;
  • mewn unrhyw weithle arall sy’n parhau i fod ar agor, rhaid i’r person sy’n gyfrifol am y gwaith gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn y fangre a phersonau sy’n aros i fynd i’r fangre (ac eithrio rhwng aelodau o’r un aelwyd neu ofalwr a’r person y mae’n gofalu amdano)[2];
  • rhaid i bersonau sy’n gyfrifol am fannau addoli, amlosgfeydd, mynwentydd a chanolfannau cymuned - o dan yr amgylchiadau cyfyngedig y caniateir i’r mannau hynny fod ar agor - gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn y fangre a phersonau sy’n aros i fynd i’r fangre (ac eithrio rhwng aelodau o’r un aelwyd neu ofalwr a’r person y mae’n gofalu amdano.

Diben y canllawiau hyn yw helpu busnesau a sefydliadau eraill i ddeall pa fath o gamau rhesymol y gallant eu cymryd i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn eu mangreoedd.  Mae cynnal pellter o 2 fetr rhwng personau nad ydynt yn perthyn i’r un aelwyd yn agwedd bwysig ar y camau y mae’n rhaid i bob un ohonom eu cymryd i leihau’r risg o ledaenu COVID-19.  Dyma rywbeth y dylem geisio ei wneud ym mhob agwedd o’n bywydau bob dydd. Ond mae Llywodraeth Cymru wedi dewis gosod gofyniad cyfreithiol ar weithleoedd er mwyn sicrhau bod pob cam rhesymol yn cael ei gymryd i leihau trosglwyddiad coronafeirws. Nod y canllawiau yw helpu pobl i ddeall yr hyn y mae “cymryd pob cam rhesymol” yn ei olygu a beth i’w wneud os nad yw’n bosibl cynnal pellter o 2 fetr mewn amgylchiadau penodol.

Er bod y gofyniad i gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter yn brawf gwrthrychol y bwriedir iddo gael ei gymhwyso’n gyson, mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i bwysleisio nad yw’n rheol absoliwt y mae’n rhaid iddi gael ei chymhwyso drwy’r adeg ac o dan bob amgylchiadau, nac yn brawf a fydd yn gymwys yn yr un ffordd o dan bob amgylchiadau.

Y ffordd y mae busnesau yn gweithio sydd o dan sylw yma, nid a yw’r busnesau sy’n ddarostyngedig i’r gofyniad hwn yn gweithio. Mae’n golygu cymryd camau cymesur pan fo hynny’n ymarferol.

Mae’r rheoliadau yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddyroddi canllawiau ar gymryd pob cam rhesymol er mwyn cynnal pellter o 2 fetr i’r personau hynny sy’n gyfrifol am fangreoedd y mae’r gofyniad hwnnw yn gymwys iddynt. Rhaid rhoi sylw i’r canllawiau hyn. Caiff y canllawiau ymgorffori canllawiau, codau ymarfer neu ddogfennau eraill a gyhoeddir gan gyrff eraill fel cymdeithasau masnach, cyrff diwydiant neu undeb lafur. Yn ystod y dyddiau nesaf bydd Llywodraeth Cymru yn edrych yn fanwl ar yr adnoddau eraill hyn ac yn diweddaru’r canllawiau hyn er mwyn ymgorffori dogfennau defnyddiol yn ffurfiol.

COFIWCH – Yr un yw neges gyffredinol Llywodraeth Cymru:

  • arhoswch adref er mwyn achub bywydau os yw hynny’n bosibl
  • gwnewch bopeth i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws yn y gweithle

Yn ogystal â’r cyfyngiadau a’r gofynion a osodir ar fusnesau a gwasanaethau, mae’r Rheoliadau Coronafeirws hefyd yn gosod gofynion caeth ar unigolion. O dan y Rheoliadau nid yw’n gyfreithlon -

  • i adael eich cartref heb esgus rhesymol (mae esgus rhesymol yn cynnwys siopa am fwyd a nwyddau hanfodol eraill, defnyddio gwasanaethau gofal iechyd, ymarfer neu deithio i’r gwaith dim ond os nad yw’n rhesymol ymarferol ichi weithio o’ch cartref)
  • i fod yn rhan o gynulliad o fwy na 2 berson mewn man cyhoeddus oni bai -
    • bod y personau yn aelodau o’r un aelwyd;
    • bod ymgynnull yn hanfodol at ddibenion gwaith;
    • eich bod yn mynd i angladd (ond mae angladdau yn ddarostyngedig i gyfyngiadau eraill);
    • bod hynny’n angenrheidiol fel rhan o symud tŷ;
    • bod hynny’n angenrheidiol er mwyn darparu gofal i berson hyglwyf neu i ddarparu cymorth brys i rywun; neu
    • bod ymgynnull yn angenrheidiol er mwyn cyflawni rhwymedigaeth gyfreithiol arall.

Yn ogystal â’r gofynion cyfreithiol, mae Llywodraeth Cymru wedi dyroddi canllawiau y mae’n rhaid i bob un ohonom eu dilyn er mwyn cadw pawb mor ddiogel â phosibl ac i leihau’r risg o ledaenu’r feirws. Mae’r canllawiau yn cynnwys gwybodaeth ynglŷn ag -

  • cadw 2 fetr (tua 6½ troedfedd) i ffwrdd o bobl eraill o dan bob amgylchiadau;
  • ymolchi eich dwylo yn rheolaidd ac yn arbennig cyn gynted ag ichi gyrraedd adref o daith gyfreithlon y tu allan i’ch cartref.

Darllenwch y canllawiau ar aros gartref a chadw draw oddi wrth bobl eraill.

[1]  Gwnaed Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020 yn wreiddiol ar 26 Mawrth. Cawsant eu diwygio gan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) (Diwygio) (Rhif 2) 2020 ar 3 Ebrill, a chan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) (Diwygio) (Rhif 3) ar 11 Mai 2020. Darllenwch fersiwn wedi’i gydgrynhoi Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020, fel y’u diwygiwyd.

[2] Nodwch i’r cyfyngiad hwn gael ei fewnosod gan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) (Diwygiad) 2020, a dod i rym un funud wedi hanner nos ar 7 Ebrill. Daeth y rhan fwyaf o’r cyfyngiadau eraill i rym ar 26 Mawrth.

Egwyddorion cyffredinol

Mae’r canllawiau hyn y gymwys i bawb y mae’r Rheoliadau Coronafeirws yn ei gwneud yn ofynnol iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng pobl mewn mangreoedd. 

Fel y nodir uchod, mae’r gofyniad yn gymwys mewn amgylchiadau eang iawn, gan gynnwys, o 7 Ebrill ymlaen, ym mhob gweithle sy’n parhau i fod ar agor. Mae hyn yn cynnwys gwasanaethau cyhoeddus, mangreoedd iechyd a gofal cymdeithasol, ysgolion a lleoliadau gofal plant, canolfannau galwadau, canolfannau lletygarwch, mangreoedd masnachol a diwydiannol, safleoedd adeiladu a safleoedd agored eraill fel gwaith ffyrdd a mannau awyr agored gan gynnwys marchnadoedd anifeiliaid.

Yn achos mangreoedd a restrir yn Rhan 4 o Atodlen 1 i’r Rheoliadau Coronafeirws (busnesau a gwasanaethau sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd y caniateir iddynt barhau i fod ar agor) ac yn achos mannau addoli, amlosgfeydd, mynwentydd a chanolfannau cymuned, mae’r ddyletswydd gyfreithiol yn gymwys i’r person sy’n gyfrifol am y fangre. Yn achos gweithleoedd eraill, mae’r ddyletswydd yn perthyn i’r person sy’n gyfrifol am y gwaith sy’n cael ei wneud yn y gweithle; hynny yw, y person sy’n gyfrifol am reoli’r gwaith. Ni fyddai, er enghraifft, yn ddyletswydd ar berchennog sy’n gosod ffatri neu swyddfa ar les. Fodd bynnag, mae cyfrifoldeb personol ar bawb mewn gweithle i gydymffurfio â’r gofyniad 2 fetr er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo coronafeirws ledled Cymru.    

Camau rhesymol

Mae amryw o gamau yn cael eu cymryd i arafu lledaeniad coronafeirws a lleihau ei drosglwyddiad yn y gymuned. Mae pob un ohonynt yn golygu cael cyfaddawd rhwng yr angen i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a’r angen i’r economi, a chymdeithas yn gyffredinol, barhau i weithredu.

Y cam cyntaf a phwysicaf oedd sicrhau bod y rheini sydd â symptomau yn aros adref er mwyn ynysu eu hunain oddi wrth eraill. Roedd yr angen i amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed hefyd yn sylfaenol, ac roedd egluro y dylai pobl hŷn a’r rheini sydd eisoes â chyflyrau iechyd aros adref yn arbennig o bwysig.

Mae’r neges honno wedi datblygu i fod yn un fwy cyffredinol yn yr wythnosau diwethaf. Roedd y Rheoliadau a wnaed ar 26 Mawrth yn cynnwys gosodiad cyffredinol y dylai pawb aros adref.   Ond mae hynny’n ddarostyngedig i nifer o eithriadau – cyfiawnhad rhesymol – sy’n cydnabod y gall fod angen inni fynd allan i weithio, i wneud ymarfer corff ac i brynu bwyd, ymysg pethau eraill.

Felly mae’r cyfyngiadau a’r camau sy’n cael eu cymryd i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws mewn cymdeithas wedi ehangu’n raddol, ac yn aml mae perthynas rhwng y cyfyngiadau a’r camau hyn. Y man cychwyn oedd stopio gweithgareddau cymdeithasol a mynnu bod busnesau penodol, fel tafarndai, yn cau; cyn ehangu i osod cyfyngiadau ar fusnesau sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd, fel archfarchnadoedd, er mwyn ceisio cynnal pellter cymdeithasol os oes modd gwneud hynny.

Mae’r egwyddor hon o gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter cymdeithasol bellach yn cael ei hestyn i bob gweithle. Golyga hyn bod rhaid i bobl gymryd “pob cam rhesymol” i gynnal pellter o 2 fetr rhwng pobl yn y gweithle. Er bod hwn yn brawf gwrthrychol y bwriedir iddo gael ei gymhwyso’n gyson, nid yw’n rheol absoliwt y mae’n rhaid ei chymhwyso drwy’r adeg ac o dan bob amgylchiadau. Nid yw’n fesur a fydd yn gymwys yn yr un ffordd o dan bob amgylchiadau ychwaith.

Y bwriad yw bod cynnal pellter cymdeithasol yn ategu cyfres o gamau eraill sy’n cael eu cymryd i leihau’r risg. Mae’r rhain yn cynnwys cadw draw oddi wrth bobl eraill os oes gennych symptomau, gweithio gartref os yw hynny’n ymarferol, codi rhwystrau rhwng pobl os yw hynny’n bosibl neu wisgo cyfarpar diogelu personol pan fo canllawiau’n dweud bod hynny’n angenrheidiol.

I grynhoi, os oes modd cymryd camau cymesur i leihau lledaeniad y firws, dylid eu cymryd. Mae Llywodraeth Cymru wedi ehangu’r gofynion o ran cadw pellter cymdeithasol mewn deddfwriaeth oherwydd pryderon nad yw rhai cyflogwyr a allai gymryd camau i gadw mwy o bellter rhwng staff wedi gwneud hynny. Ond mae nifer o gyflogwyr eisoes wedi gwneud yr hyn sy’n bosibl, ac nid oes modd cadw pellter cymdeithasol mewn rhai amgylcheddau gweithio. O ganlyniad, mewn rhai amgylchiadau efallai na fydd yn bosibl rhoi llawer o gamau rhesymol ar waith, neu’n wir, unrhyw rai o gwbl. Er enghraifft, wrth ddarparu gwasanaethau hanfodol sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd (gan gynnwys gweithredu a chynnal Seilwaith Cenedlaethol Hanfodol), mewn ffatrïoedd, ar safleoedd adeiladu, wrth ddarparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ac wrth gynhyrchu a dosbarthu bwyd. Yn yr amgylchiadau hynny rydym yn gofyn i gyflogwyr gymryd camau rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng pobl yn y fangre, gan gynnwys ar safleoedd awyr agored, er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a’r risg i weithwyr.

Beth yw cam rhesymol?

Y man cychwyn o ran y cyd-destun ar gyfer cymhwyso’r prawf yw ei fod yn gymwys i weithleoedd y caniateir iddynt weithredu, ac y mae Llywodraeth Cymru am iddynt barhau i weithredu. Mewn gwirionedd mae llawer o’r gweithleoedd hyn yn hanfodol, a rhaid iddynt barhau i weithredu. Mae’r ffaith fod y prawf yn gymwys i ysbytai a siopau bwyd yn dangos nad yw hyn yn ymwneud â stopio gweithio, ond ei fod yn ymwneud â chyflogwyr yn gwneud yr hyn a allant yn y gweithle i newid y ffordd y maent yn gweithio.

Os gellir sicrhau pellter cymdeithasol, bydd hynny, ochr yn ochr â chamau eraill, yn cyfrannu at leihau trosglwyddo’r feirws yn y gymuned; ond os nad yw sicrhau pellter cymdeithasol yn gam rhesymol yng nghyd-destun gweithle penodol, yna rhaid inni fod yn glir nad yw’n ofynnol. Natur y gweithle fydd yn pennu a yw’n gam rhesymol ai peidio. 

Y ffordd fwyaf effeithiol o sicrhau pellter cymdeithasol yw galluogi rhai aelodau o staff, neu’r staff i gyd, i weithio o’u cartrefi am rywfaint, neu drwy’r amser. Fel “camau rhesymol” mae disgwyl i gyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau pryd bynnag y bo modd. Gall hyn gynnwys rhoi gliniadur neu ffôn symudol i aelodau staff a’u galluogi i gyfathrebu’n hwylus â’i gilydd lle bynnag y bônt.

Ni fydd yn bosibl i bobl weithio o’u cartrefi mewn rhai amgylchiadau, fodd bynnag, megis wrth ddarparu gwasanaethau hanfodol sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd, mewn ffatrïoedd, ar safleoedd adeiladu, wrth ddarparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, wrth ddarparu ar gyfer plant gweithwyr hanfodol a phlant agored i niwed mewn ysgolion a lleoliadau gofal plant a phan fo pryderon o ran diogelu. Er y gall caniatáu i rai aelodau staff weithio o’u cartrefi ei gwneud yn haws i gynnal pellter cymdeithasol, bydd angen i’r camau rhesymol sy’n ofynnol yn yr achosion hyn gael eu cymryd yn y gweithle.

Nid oes rheol bendant o ran yr hyn sy’n gam rhesymol. Gall hyn amrywio o fewn gwahanol swyddogaethau mewn sefydliad yn ogystal â rhwng sectorau. Nid yw’r canllawiau yn rhoi cyngor cyflawn o ran yr hyn y dylid ei wneud o dan bob amgylchiadau, ond yn hytrach maent yn amlinellu’r hyn y dylai busnesau a sefydliadau ei ystyried wrth bennu camau.

Nid yw’r prawf o ran a yw cam yn rhesymol ai peidio yn un gwrthrychol. Mater i’r busnes fydd cyfiawnhau’r camau rhesymol y mae wedi eu mabwysiadu a dangos sut y mae wedi ystyried bod y rhain yn gymesur ac yn lleihau’r risg i weithwyr sy’n gorfod parhau i ddod i’w gweithle er mwyn gweithio.

Ystyriaethau

Cost – a yw cost y cam yn gymesur i’r nifer o bobl y mae’r cam yn lleihau’r risg iddynt? Er enghraifft, ni fyddai’n gymesur i godi estyniad i fangre neu wneud cerbydau fflyd ychwanegol yn ofynnol, ond byddai modd hollti sifftiau heb fynd i lawer o gost.   

Natur y gwaith – a yw’r camau yn ymarferol, neu a ydynt yn tanseilio’r gwasanaeth neu’r busnes mewn ffordd sy’n golygu y byddent yn wrthgynhyrchiol? Er enghraifft, wrth ddarparu gwasanaethau i blant, mae’n bosibl na fyddent yn deall y camau ac yn wynebu risg o ganlyniad iddynt, ac mae hyn yn cynnwys sicrhau bod plant yn cael eu diogelu.

A oes modd rhoi camau ar waith heb beryglu iechyd a diogelwch pobl eraill? Pe byddai’r camau yn cynyddu’r risg i iechyd a diogelwch, megis wrth weithredu peiriannau, ni fyddent yn gamau rhesymol.

Natur a gallu’r rheini sydd mewn gweithle – os yw gwasanaeth neu fusnes yn gyfrifol am weithio gyda phlant neu oedolion sy’n agored i niwed, ni fyddai’n rhesymol gorfodi pellter cymdeithasol caeth. At hynny, ni chaniateir peryglu diogelwch plant ac oedolion agored i niwed. 

Dylai camau ennyn hyder aelodau staff bod lefel y risg y maent yn ei hwynebu wedi ei hystyried yn briodol. Mae’n bosibl y bydd cyflogwyr am gyflwyno ffyrdd o gael adborth ar y camau y maent wedi eu cyflwyno. 

Enghreifftiau o fesurau

Bydd natur y mesurau sy’n rhesymol yn benodol i’r gweithle unigol, gan adlewyrchu’r amgylchedd ffisegol a natur y busnes dan sylw. 

Er enghraifft, nid yw’r rhan fwyaf o ymarferwyr meddygol a gofalwyr yn gallu bod 2 fetr oddi wrth y claf wrth ei drin. Ond mae modd iddynt gadw pellter o 2 fetr oddi wrth y claf am lawer o’r amser; gallant gadw pellter o 2 fetr oddi wrth ymarferwyr meddygol neu ofalwyr eraill y rhan fwyaf o’r amser; ac fe ellir cymryd camau i sicrhau bod pellter o 2 fetr rhwng cleifion wrth iddynt aros i gael eu gweld. Dyma’r hyn a olygir wrth gymryd camau rhesymol, a dylid cymryd camau fel hyn yn gyson. Ond yn amlwg, ni fyddai stopio triniaeth yn gam rhesymol, ni fyddai’n ofynnol, ac ni ddylai fod yn ofynnol.

Dyma restr o enghreifftiau, nad yw’n cynnwys pob enghraifft, o gamau perthnasol a all fod yn berthnasol:

  • Gostwng nifer y bobl sy’n gweithio yn y fangre ar unrhyw adeg benodol a chynyddu’r pellter rhwng pobl drwy leihau cyfanswm y bobl sy’n bresennol.
  • Cael mwy o le rhwng aelodau staff – er enghraifft, cael bylchau o 2 fetr rhwng pobl ar linell gynhyrchu a gosod marciau i ddangos y pellter.
  • Ystyried darparu man priodol i gymryd seibiant – a yw gweithwyr yn dod at ei gilydd ar adeg benodol? A oes modd darparu rhagor o le, neu sicrhau bod gweithwyr yn cymryd seibiant ar adegau gwahanol i’w gilydd?
  • Addasu tasgau – gwneud addasiadau i’r ffordd y mae’r gwaith yn cael ei wneud, fel bod llai o gyswllt rhwng pobl.
  • Addasu patrymau sifftiau fel bod llai o bobl ar y safle a llai o bobl yn ymgasglu pan fydd sifftiau yn newid.
  • Byddai cludo teithiwr yn y sedd ôl y tacsi yn hytrach nag yn y sedd flaen yn fesur rhesymol.

Pan na fo camau rhesymol yn bosibl

Mae’r rheoliadau yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr gymryd camau rhesymol fel bod gweithwyr yn gallu cadw pellter o 2 fetr oddi wrth ei gilydd. Nid ydynt yn ei gwneud yn ofynnol i bob cyflogwr orfodi pellter o 2 fetr rhwng ei gilydd drwy’r amser. 

Mewn rhai amgylchiadau ni fydd yn bosibl cymryd camau rhesymol. Ond mae disgwyl i gyflogwyr gynnal asesiad cyn dod i’r casgliad nad oes unrhyw gamau rhesymol y gallant eu cymryd, ac nid oes esemptiau cyffredinol i’r ddeddfwriaeth hon. Mae’n egwyddor bwysig fod cyflogwyr yn cynnal asesiad o ba gamau rhesymol y gellir eu cymryd ac yn adolygu hynny o bryd i’w gilydd.

Dyma enghreifftiau o’r mathau o sefyllfaoedd pan na fyddai’n bosibl nac yn briodol i bobl fod 2 fetr oddi wrth ei gilydd yn ystod eu holl amser yn y gwaith:

  • Darparu gwasanaethau personol, gan gynnwys gwasanaethau personol yn y cartref.
  • Tasgau y mae angen dau berson neu ragor i’w cyflawni’n ddiogel, gan gynnwys codi eitemau trwm neu gludo cemegau peryglus, er y gall fod modd mabwysiadu camau mewn sefyllfaoedd eraill yn y gweithle.
  • Lleoliadau addysg a gofal plant – yn enwedig os nad yw plant ifanc yn gallu deall y cysyniad o gadw pellter cymdeithasol a phan fo cyswllt agosach yn angenrheidiol er mwyn i weithwyr sy’n oedolion ddarparu cymorth priodol.
  • Eithriadau pan fo cyswllt agos yn ofynnol rhwng gweithwyr a defnyddwyr gwasanaethau, er bod modd cymryd camau yn y gweithle ehangach unwaith eto, er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r feirws.
  • Pan fo’n ofynnol i weithwyr deithio gyda’i gilydd.
  • Pan fo angen gweithio mewn pâr er mwyn diogelwch.
  • Wrth weithio mewn lle cyfyng, er enghraifft, wrth atgyweirio’r seilwaith ar gyfer cyfleustodau.

Mae’n annhebygol, fodd bynnag, na fyddai modd mabwysiadu unrhyw gamau rhesymol ym mhob un o’r amgylchiadau hyn. Y cyflogwyr a’r staff fydd yn y lle gorau i wybod yr hyn y gellir ei wneud ac mae’r cysyniad o “gymryd camau rhesymol” yn golygu bod rhywfaint o ddisgresiwn yn hyn o beth. 

Prif ddiben y rheoliadau yw lleihau’r risg o drosglwyddo coronafeirws. Pan fo cyswllt neu weithio mwy agos yn angenrheidiol, mae’n bwysig fod camau eraill yn cael eu hystyried, megis:

  • Lleihau lefel y rhyngweithio rhwng pobl
  • Rhwystrau ffisegol
  • Gwell hylendid ac atgoffa pobl am bwysigrwydd hylendid
  • Golchi’r dwylo yn dda gyda sebon am 20 eiliad ar ôl cyswllt agos
  • Sicrhau nad oes pobl sydd â symptomau yn y fangre

Gorfodi

Mae Llywodraeth Cymru yn gobeithio bod busnesau ac eraill yn deall mor ddifrifol yw’r sefyllfa rydym ni fel cymdeithas yn ei hwynebu, ac y byddant yn cymryd y camau rhesymol sydd eu hangen.

Drwy weithio gyda’n gilydd, mae Llywodraeth Cymru yn gobeithio y gall cyflogwyr a gweithwyr farnu’n rhesymol beth yw’r ffordd orau o gyfyngu ar gyswllt corfforol agos. Mae sicrhau bod hyn yn digwydd o fudd i bob un ohonom, fel bod gwaith pwysig yn gallu parhau.

Fodd bynnag, un rheswm pam y mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu mynd y tu hwnt i ganllawiau a chynnwys dyletswydd gyfreithiol yw fel bod modd gorfodi, pan fo hynny’n angenrheidiol.

Mae pwerau gan yr heddlu ac awdurdodau lleol i orfodi’r cyfyngiadau ar fusnesau, gwasanaethau a gweithleoedd, sy’n cael eu gosod gan y rheoliadau. Mae'r Rheoliadau'n darparu y bod y canlynol yn gallu gorfodi’r gyfraith—

  • swyddogion heddlu
  • swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu
  • personau a ddynodir gan awdurdodau lleol (er enghraifft swyddogion iechyd yr amgylchedd)
  • personau a ddynodir gan Weinidogion Cymru

Os nad yw person cyfrifol yn cymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn y fangre o dan sylw, gall y person hwnnw fod yn ddarostyngedig i gosb benodedig o £60 (sy’n gostwng i £30 os caiff ei thalu o fewn 14 o ddiwrnodau ond sy’n dyblu i £120 am dorri’r gyfraith eilwaith neu’n olynol) neu gall gael ei gyhuddo o drosedd a’i euogfarnu yn y pen draw, a gorfod talu dirwy.  

Adolygu

Bydd Llywodraeth Cymru yn adolygu'r rheoliadau bob tair wythnos. Yr adolygiadau hyn hyn yn rhoi cyfle i asesu effeithiolrwydd y darpariaethau, a’u canlyniadau. Bydd hefyd yn rhoi cyfle i gysylltu â rhanddeiliaid o bob sector, er mwyn llywio’r broses.

Rhannu’r dudalen hon