Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau ynghylch a pham yr ydym yn cyflwyno terfyn cyflymder o 20mya.

Cyhoeddwyd gyntaf:
8 Gorffennaf 2021
Diweddarwyd ddiwethaf:

Pam ydych chi eisiau cyflwyno terfyn cyflymder o 20mya ar ffyrdd preswyl a strydoedd prysur i gerddwyr ledled Cymru?

Bydd cyflwyno terfyn cyflymder diofyn o 20mya ar ffyrdd preswyl a strydoedd prysur i gerddwyr ledled Cymru yn:

  • arbed bywydau a lleihau risg a difrifoldeb anafiadau yn sgil gwrthdrawiadau rhwng cerbydau a defnyddwyr ffyrdd bregus
  • gwneud strydoedd yn fwy diogel ar gyfer chwarae, cerdded a seiclo
  • annog mwy o bobl i wneud dewisiadau teithio mwy cynaliadwy
  • gwneud Cymru'n fwy deniadol i'n cymunedau
  • dod â buddion corfforol a iechyd meddwl
  • lleihau llygredd sŵn, hyrwyddo aer glanach ac yn well i'r amgylchedd

Cafodd y ddeddfwriaeth ei chymeradwyo gan Senedd Cymru ym mis Gorffennaf eleni.

Fydd hyn yn cael effaith ar bob ffordd sy’n 30mya ar hyn o bryd?

Bydd y ddeddfwriaeth newydd yn gwneud y terfyn cyflymder diofyn yn 20mya. Bydd hyn yn gadael awdurdodau lleol a'r 2 Asiantaeth Cefnffyrdd, sydd yn y safle gorau i ymgysylltu â'r gymuned leol, i benderfynu pa ffyrdd ddylai aros ar gyflymder o 30mya.

Mae gan fy ardal leol derfynau cyflymder is o 20mya eisoes. A yw'n rhan o fenter Llywodraeth Cymru?

Mae llawer o awdurdodau lleol eisoes wedi cyflwyno terfynau cyflymder o 20mya ledled y wlad oherwydd y buddion cydnabyddedig a chefnogaeth y cyhoedd. Fel rhan o gam cyntaf y broses o gyflwyno 20mya dewisodd 8 setliad gymryd rhan a gwneud eu cyflymder diofyn yn is:

  • Y Fenni a Glannau Hafren, Sir Fynwy
  • gogledd Caerdydd
  • Bwcle, Sir y Fflint
  • Pentref Cil-ffriw, Castell-nedd a Phort Talbot
  • Llandudoch, Sir Benfro
  • Saint-y-brid, Bro Morgannwg
  • Gogledd Llanelli, Sir Gaerfyrddin

A fydd yr heddlu'n gorfodi'r terfyn cyflymder arfaethedig o 20mya?

Bydd yr heddlu'n parhau i orfodi pob ffordd. Rydym wedi gweithio'n agos gyda'r heddlu i ddatblygu strategaeth orfodi rydym yn credu sy'n gwneud ein ffyrdd yn fwy diogel i bob defnyddiwr. Ar hyn o bryd rydym yn treialu gorfodaeth yn y cam cyntaf, cyn gweithredu cenedlaethol 20mya ym mis Medi 2023.

A fydd lleihau'r terfyn cyflymder yn effeithio ar lif traffig?

Nid ydym yn credu y bydd terfyn cyflymder o 20mya yn cynyddu nifer y cerbydau sy'n gyrru ar y ffordd. O bosib bydd traffig yn llifo'n fwy llyfn.

Sut fydd terfyn cyflymder is yn hyrwyddo cerdded a beicio?

Mae cyflymder is yn golygu bod pobl yn teimlo'n fwy cyfforddus i gerdded a beicio ac mae'n fwy diogel i blant gerdded i'r ysgol. Bydd pobl hŷn, pobl anabl neu bobl ag anghenion ychwanegol yn teimlo'n fwy abl i deithio'n annibynnol. Mae tystiolaeth o bob cwr o'r byd mai cyflymder cerbydau yw'r prif reswm pam nad yw pobl yn cerdded neu feicio neu ddim yn caniatáu i'w plant gerdded neu feicio i'r ysgol.

Sut fydd y terfyn newydd o 20mya yn effeithio ar lygredd?

Fe wnaeth astudiaeth gan Goleg Imperial ganfod bod ardaloedd cyfyngedig 20mya yn "niwtral o ran llygredd".

Mae llawer o bethau'n cyfrannu at lefelau llygredd. Mae nhw'n cynnwys:

  • arddull gyrru,
  • cyflymu
  • brecio,
  • cyflwr cerbyd
  • pellter sy’n cael ei deithio a
  • thymheredd yr injan.

Credwn y bydd y terfynau cyflymder is yn annog mwy o bobl i ddewis ffyrdd llesol o deithio a bydd llai o geir sy’n llygru ar y ffyrdd.

A fydd terfyn cyflymder is yn gwella diogelwch?

Mae Sefydliad Iechyd y Byd yn dweud mai'r ffordd fwyaf effeithiol o wella diogelwch cerddwyr yw lleihau cyflymder cerbydau. Mae'r Gymdeithas Frenhinol er Atal Damweiniau (RoSPA) yn dweud bod 45% o gerddwyr yn cael eu lladd pan gant eu taro gan gar sy'n mynd ar gyflymder o 30mya neu lai ond dim ond 5% wrth fynd ar 20mya neu lai. Yn y pellter y gall car 20mya stopio, bydd car 30mya yn dal i wneud 24mya.

Pa effaith fydd y terfyn cyflymder yn ei gael ar amseroedd teithio?

Mae amseroedd teithio ar ffyrdd mewn ardaloedd trefol yn tueddu i gael eu penderfynu gan gyffyrdd a signalau, yn hytrach na'r terfyn cyflymder.

Mewn nifer o achosion, ni fydd gostwng y terfyn cyflymder i 20mya yn cael fawr ddim effaith ar amseroedd teithio. Lle mae effaith, mae ein dadansoddiad yn dangos y byddai'r rhan fwyaf o deithiau ond tua 1 munud yn hirach, ond byddai hyn yn gwneud y ffyrdd yn fwy diogel i gerddwyr a seiclwyr.

Pam na ellir sefydlu'r terfyn 20mya o fewn cyfnod amser fel yn ystod oriau ysgol yn unig?

Ni fyddai hyn yn annog plant i gerdded na beicio o adref, gan y byddai ond yn diogelu plant ger yr ysgol ble y maent eisoes yn fwy diogel oherwydd nifer y disgyblion.  Mae 80% o anafiadau i blant ar deithiau sydd ddim i’r ysgol.  

Bydd cyflwyno terfyn cyflymder diofyn 20mya yn gwneud plant yn fwy diogel o'r eiliad mae nhw'n gadael cartref - mae wedi'i gynllunio i wneud strydoedd yn fwy diogel i bawb.

A fydd cyflwyno hyn yn golygu gwario arian ar bympiau cyflymder?

Nid oes cynllun i gynnwys ffyrdd o ostegu traffig (gan gynnwys bympiau cyflymder) fel rhan o'r newid i derfynau cyflymder. Mae mesurau 'meddalach' eraill y gellid eu cyflwyno, megis defnyddio terfynau cyflymder byffer, cael gwared ar y llinell ganol, culhau'r ffordd gerbydau yn weledol, gan ddefnyddio plannu ac ati.

A fydd lleihau cyflymder i 20mya yn niweidio blwch gêr fy nghar?

Gall ceir modern yrru ar gyflymder o 20mya heb niweidio'r injan neu gydrannau. Mae cyfyngiadau 20mya wedi cael eu defnyddio ers dechrau'r 1990au ac nid oes unrhyw broblemau blychau gêr wedi'u nodi.  Gall defnyddio gêr rhy isel ar unrhyw gyflymder gynyddu gwisg ar flwch gêr.  Bydd defnyddio'r gêr cywir a gyrru ar gyflymder cyson yn helpu i ymestyn oes injan a blwch gêr.

A fydd gyrru ar gyflymder o 20mya yn golygu fy mod yn defnyddio mwy o danwydd ?

Na. Y ffordd rydyn ni'n gyrru sy’n dylanwadu ar y defnydd o danwydd yn bennaf - mae gyrru ar gyflymder cyson yn well na stopio ac ail-gychwyn. Gall cyflymu hyd at 30mya gymryd ddwywaith yn fwy o ynni â chyflymu hyd at 20mya.

Pam fod beiciau yn cael fy ngoddiweddyd pan dwi'n gyrru ar 20mya ?

Mae'n anghyffredin iawn i feiciwr oddiweddyd modurwr ar gyflymder o 20mya.

Mae terfynau cyflymder yn Rheoliadau Traffig Ffyrdd a Rheolau'r Ffordd Fawr yn berthnasol i gerbydau modur yn unig ac nid i feiciau. Fodd bynnag, mae Rheolau'r Ffordd Fawr yn nodi y dylai beicwyr fod yn ystyriol o ddefnyddwyr ffyrdd eraill.

Ble arall mae terfynau cyflymder 20mya wedi'u cyflwyno yn y DU?

Mae terfynau cyflymder 20mya mewn grym yn nifer o'r dinasoedd canolig a mwy yn Lloegr a'r Alban ac mae mwy o awdurdodau gwledig yn cyflwyno rhaglenni 20mya estynedig ar raddfa fwy.

Os yw'r Alban hefyd yn gosod terfynau cyflymder diofyn 20mya, bydd hyd at 28 miliwn o bobl yn y DU yn byw mewn awdurdodau lleol lle mai 20mya yw'r norm.