Mae'r canlynol yn rhoi rhagor o wybodaeth ar y ffynonellau data a'r derminoleg a ddefnyddir.

Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Chwefror 2019
Diweddarwyd diwethaf:

Ffynhonnell a maint y sampl

Mae'r ffigurau hyn yn seiliedig ar ganlyniadau'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth sy'n casglu gwybodaeth am 18,000 o aelwydydd yng Nghymru bob blwyddyn. Fodd bynnag, mae maint y samplau ar gyfer unigolion sy'n ystyried eu hunain yn hoyw, lesbiaidd neu ddeurywiol yn gymharol fach felly rydym hefyd wedi dadansoddi set ddata gyfun sy'n cyfuno 3 blynedd o ddata'r Arolwg Cenedlaethol o'r Boblogaeth.

Cyn hynny, roedd amcangyfrifon ynghylch hunaniaeth rywiol yn cael eu llunio ar sail yr Arolwg Integredig o Gartrefi. Cafodd newidion yr Arolwg Integredig o Gartrefi (gan gynnwys hunaniaeth rywiol) eu cynnwys yn yr Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth yn 2014 a'u cynnwys yn llawn yn yr arolwg yn 2015. Mae ôl-gyfres gyson ar gael o 2012 yn ogystal â chymhariaeth o'r amcangyfrifon a gynhyrchir o'r Arolwg Integredig o Gartrefi a'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth (dolen allanol).

Hunaniaeth rywiol neu gyfeiriadedd rhywiol?

Term cyffredinol yw cyfeiriadedd rhywiol sy'n gynnwys llawer o wahanol elfennau gan gynnwys hunaniaeth, atyniad ac ymddygiad rhywiol.

Mae’r ABB yn casglu gwybodaeth am hunaniaeth rywiol hunan-ganfyddedig o boblogaeth aelwydydd y DU yn 16 oed a throsodd. Mae hunaniaeth rywiol hunan-ganfyddedig yn farn oddrychol am eich hun. Yn y bôn, mae’n ymwneud â’r ffordd y mae unigolyn yn ei weld ei hun, ac nid beth y mae'n ei wneud. Mae'n ymwneud ag ymdeimlad mewnol sydd gan unigolyn o'i hunan, ac o gyd-rannu hunaniaeth gymdeithasol â grŵp o bobl eraill o bosibl.  

Gofynnir y cwestiwn ABB ar hunaniaeth rywiol fel cwestiwn barn a gall yr ymatebwyr benderfynu sut maen nhw'n diffinio eu hunain mewn perthynas â phedwar categori posibl wrth ymateb. Mae'n bwysig cydnabod nad yw'r cwestiwn yn ymwneud ag ymddygiad nac atyniad rhywiol yn benodol, sy’n gysyniadau ar wahân sydd nid ar hyn o bryd yn cael ei fesur gan yr ABB. Er hyn, gall yr agweddau hyn fod yn berthnasol i ffurfio hunaniaeth. Gall unigolyn gael hunaniaeth rywiol pan nad yw'n cael rhyw. Mae'r opsiwn "arall" yn cael ei gynnwys ar gyfer y cwestiwn hwn oherwydd nad yw pob un yn teimlo ei fod yn dod o dan unrhyw un o'r tri chategori cyntaf, hynny yw, heterorywiol neu syth, hoyw neu lesbiaidd neu ddeurywiol.  

Gofynnir y cwestiwn i ymatebwyr 16 oed a throsodd; nid yw'n cael ei ofyn trwy ddirprwy. Mae cyfweliadau trwy ddirprwy yn cael eu diffinio fel y rheiny lle mae atebion yn cael eu rhoi gan drydydd parti, sy'n aelod o aelwyd yr ymatebydd fel arfer.

Gwybodaeth bellach

Mae'r Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi argymell cwestiwn gwirfoddol newydd ar gyfeiriadedd rhywiol ar gyfer rheini 16 oed a throsodd ar gyfer Cyfrifiad 2021 Cymru a Lloegr. Bydd y data a gasglwyd yn gwneud hi'n haws i fonitro anghydraddoldebau o dan y dyletswyddau gwrth-wahaniaethu y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a chaniatáu i elusennau, llywodraeth leol a ganolog i dargedu yn effeithiol gwasanaethau a fwriedir ar gyfer y gymuned lesbiaidd, hoyw a deurywiol (LHD). Am fwy o wybodaeth, gweler papur gwyn y Llywodraeth (dolen allanol) a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2018.

Llinell Ymholiadau Cyffredinol

Ffôn: 0300 025 5050

Cyfryngau

Ffôn: 0300 025 8099