Skip to main content

Mae teimlo’n unig ac yn ynysig yn gymdeithasol yn cael eu hystyried yn aml yn faterion sy'n effeithio ar bobl hŷn, ond maen nhw'n dod yn fwyfwy pwysig i bob un ohonom.

Cyhoeddwyd gyntaf:
11 Chwefror 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Rhannu’r dudalen hon

Yn ôl Arolwg Cenedlaethol Cymru 2017-18 gan Lywodraeth Cymru, dywedodd 16% o'r boblogaeth dros 16 oed eu bod yn teimlo'n unig – ac roedd pobl iau yn fwy tebygol o ddweud eu bod yn teimlo'n unig na phobl hŷn. 

Heddiw, mae’r Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Julie Morgan, yn lansio strategaeth gyntaf erioed Cymru ar unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol, dan y teitl ‘Cymunedau Cysylltiedig: strategaeth ar gyfer mynd i'r afael ag unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol a chreu cysylltiadau cymdeithasol cryfach’. 

Y tu cefn i’r strategaeth bydd cronfa £1.4 miliwn ar gyfer unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol, dros gyfnod o dair blynedd.  Bydd y gronfa’n helpu sefydliadau cymunedol i ddarparu, i brofi neu i ddatblygu dulliau arloesol o fynd i'r afael ag unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol. 

Gall bod yn unig a/neu yn ynysig yn gymdeithasol gael effaith fawr ar iechyd corfforol a meddyliol pobl. Mae'r berthynas sydd gennym â ffrindiau, teulu, cydweithwyr a chymdogion yn rhoi ymdeimlad o berthyn a llesiant i ni. 

Mae pedwar prif faes i’r strategaeth:

  • Cynyddu’r cyfleoedd i bobl ddod i gysylltiad â’i gilydd Mae’r flaenoriaeth hon yn nodi sut y bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio ag eraill i gynyddu’r ystod o gyfleoedd, i i hybu ymwybyddiaeth ohonynt ac i annog a chefnogi pobl i’w defnyddio. 
  • Gwella seilwaith cymunedol sy’n cefnogi cymunedau cysylltiedig. Mae hyn yn cynnwys cynllunio, tai a thrafnidiaeth er mwyn helpu pobl i ddod at ei gilydd. 
  • Cymunedau cydlynus a chefnogol. Mae’r nod hwn yn nodi rhai o’r meysydd lle mae Llywodraeth Cymru yn cymryd camau’n barod a sut y gall fynd ymhellach gan weithio mewn partneriaeth. 
  • Meithrin ymwybyddiaeth a hybu agweddau cadarnhaol. Mae hwn yn nodi sut y bydd Llywodraeth Cymru yn codi proffil unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol ac yn lleihau stigma.

Datblygwyd y blaenoriaethau hyn drwy gynnal ymgynghoriad cyhoeddus a thrwy weithio gydag amrywiaeth o randdeiliaid ledled Cymru.

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Julie Morgan:

Mae teimlo’n unig ac yn ynysig yn deimladau a all ein cyffwrdd ar unrhyw oedran ac mewn unrhyw gyfnod o'n bywyd – o berson ifanc sy'n symud i ffwrdd i'r brifysgol i berson hŷn sy'n gofalu am rywun agos. 

Er na all y Llywodraeth ddatrys y materion hyn ar ei phen ei hun, gallwn helpu i feithrin yr amodau cywir er mwyn i gysylltiadau o fewn cymunedau ffynnu. Mae angen inni newid y ffordd yr ydyn ni’n medddwl am unigrwydd ac ynysigrwydd a’r ffordd rydyn ni’n gweithredu arnynt. Mae angen i hynny gael ei wneud o fewn y Llywodraeth, mewn gwasanaethau cyhoeddus, busnesau a chymunedau, a chan  unigolion, er mwyn helpu i fynd i'r afael â hyn. 

Dim ond y dechrau yw hyn: dros y misoedd a'r blynyddoedd nesaf, rydym yn awyddus i ehangu ein dealltwriaeth, gwella ein hymatebion i unigrwydd ac ynysigrwydd a sicrhau ein bod yn cymryd yr holl gamau angenrheidiol i fynd i'r afael â'r materion hyn.

Rhannu’r dudalen hon