Neidio i'r prif gynnwy

Mae’r canllawiau hyn yn berthnasol i bob corff sy’n darparu addasiadau, cymhorthion a chyfarpar sy’n galluogi pobl i fyw yn ddiogel ac annibynnol yn eu cartrefi eu hunain.

Cyhoeddwyd gyntaf:
9 Ebrill 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Pwrpas y canllawiau hyn

Yn ystod yr argyfwng iechyd cyhoeddus presennol, dylai cyrff sy’n darparu addasiadau a chyfarpar yng nghartrefi pobl flaenoriaethu gweithgaredd sy’n cefnogi cyflymu trosglwyddo gofal yn ddiogel o‘r ysbyty i’r gymuned.

Mae’r canllawiau hyn yn berthnasol i bob corff sy’n darparu addasiadau, cymhorthion a chyfarpar sy’n galluogi pobl i fyw yn ddiogel ac annibynnol yn eu cartrefi eu hunain. Mae hyn yn cynnwys:

  • Asiantaethau Gofal a Thrwsio
  • Awdurdodau lleol 
  • Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig(LCC), yn cynnwys cyrff Trosglwyddo Gwirfoddol ar Raddfa Fawr (TGRF)

Amlygir dolenni at ganllawiau llywodraeth ychwanegol yn y testun.

Cyflwyniad

Mae’r argyfwng iechyd cyhoeddus a grëwyd gan ymlediad COVID-19 yn golygu bod galw heb ei debyg ar wasanaethau iechyd a gofal. Mae lleihau oedi trosglwyddo gofal wedi bod yn un o amcanion gwasanaethau addasu erioed ond mae cyflymu rhyddhau cleifion o’r ysbyty cyn gynted â’i fod yn ddiogel yn glinigol i wneud hynny nawr yn flaenoriaeth allweddol. Bydd hyn yn rhyddhau gwelyau ysbyty i gwrdd â’r cynnydd presennol a’r cynnydd a ddisgwylir yn nifer y cleifion sy’n dal COVID-19.

Fodd bynnag, gall cartrefi heb y cymhorthion a’r addasiadau priodol i ganiatáu i gleifion ddychwelyd i amgylchedd sy’n ddiogel a hygyrch rwystro trosglwyddo gofal o’r ysbyty i’r gymuned. Gall ddarparu’r gwasanaethau hyn ar frys gan asiantaethau Gofal a Thrwsio, awdurdodau lleol a LCC fod o gymorth i gyflymu trosglwyddo gofal yn ystod y cyfnod hwn.

Asiantaethau Gofal a Thrwsio

Mae asiantaethau Gofal a Thrwsio yn gweithio yn ardal pob awdurdod lleol yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn eu hariannu fel Asiantaethau Gwella Cartrefi, drwy gynllun peilot Ysbyty i Gartref Iachach (YiGI) sy’n weithredol mewn nifer o ysbytai allweddol a thrwy’r Rhaglen Addasiadau Ymateb Cyflym (RhAYC). 

Er mwyn i asiantaethau Gofal a Thrwsio allu cynyddu’r gwaith hwn a hyrwyddo cynnydd yn eu capasiti i alluogi rhyddhau unigolion agored i niwed yn ddiogel o ysbyty i’r cartref, neu i osgoi mynediad i ysbyty yn y lle cyntaf, disgwylir i asiantaethau:

  • Flaenoriaethu’r cynllun YiGI, gan ddefnyddio’r cyllid cyfalaf sydd ar gael ar gyfer y rhaglen hon er mwyn cynyddu rhyddhau cleifion o’r ysbyty i’r eithaf a lleihau oedi trosglwyddo gofal.
  • Defnyddio cyllid cyfalaf RhAYC yn ôl yr angen i hyrwyddo ac ymestyn ymhellach rhyddhau unigolion o ysbyty neu gyfleusterau cam-i-lawr i amgylchedd cartref diogel, neu i atal mynediad i’r ysbyty.

Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu termau grant mwy hyblyg i alluogi asiantaethau lleol i dynnu lawr cyllid cyfalaf er mwyn ymateb i alw lleol.

Fel Asiantaethau Gwella Cartrefi, rydym yn disgwyl i asiantaethau Gofal a Thrwsio  weithio gyda phartneriaid a rhanddeiliaid, yn cynnwys awdurdodau lleol, y GIG a chyrff y trydydd sector i rannu a gwneud y mwyaf o adnoddau mewn perthynas â chynlluniau cydnerthedd lleol ac i gefnogi unigolion sy’n agored i niwed a phobl hŷn cyn belled ag sy’n bosibl, o fewn eu cymunedau perthnasol.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cynghori Byrddau Partneriaeth Rhanbarthol (BPRh) fod ganddynt hyblygrwydd ychwanegol o ran rhaglen cyfalaf y Gronfa Gofal Integredig (y GGI), yn cynnwys buddsoddi mewn cyfleusterau cam-i-fyny a cham-i-lawr sy’n berthnasol i COVID-19, prynu cyfarpar a darparu cymhorthion ac addasiadau. Mater i’r BPRh yw penderfynu sut i ymarfer yr hyblygrwydd yma yn eu rhanbarth. Cynghorir asiantaethau Gofal a Thrwsio i drafod gyda BPRh sut i gael y gorau o botensial y cyllid hwn i gyflymu rhyddhau cleifion yn ddiogel o’r ysbyty.

Awdurdodau lleol

Mae awdurdodau lleol yn darparu cymhorthion ac addasiadau drwy raglen grant ENABLE Llywodraeth Cymru, drwy Grantiau Cyfleusterau i'r Anabl (GCA) o’u hadnoddau eu hunain, yn ogystal â grantiau a benthyciadau yn ôl disgresiwn.

Defnyddir y rhaglen grant ENABLE gan awdurdodau lleol ar hyn o bryd i gyflenwi addasiadau i dai yn eu hardal mewn partneriaeth â phartneriaid allweddol. Defnyddir y cyllid i ddarparu adnoddau ychwanegol i helpu pobl i fyw yn annibynnol lle nad oedd adnoddau ar gael cyn hynny. Wrth benderfynu ar flaenoriaethau, anogir awdurdodau lleol i drafod gyda phartneriaid lleol, yn cynnwys Byrddau Iechyd Lleol, LCC ac asiantaethau Gofal a Thrwsio, yn ôl telerau ac amodau y grant presennol.

Ein blaenoriaeth yw i sicrhau nad yw cleifion yn aros mewn gwely y GIG oni bai bod angen iddynt fod yn yr ysbyty. Rydym yn annog awdurdodau lleol dros gyfnod yr argyfwng iechyd cyhoeddus i sicrhau bod cyllid yn cael ei gyfeirio at weithgareddau sy’n lleihau y pwysau ar y gwasanaeth iechyd, yn cynnwys rhyddhau cleifion o ofal acíwt ac o gyfleusterau cam-i-lawr. Felly rydym yn disgwyl gweld ffocws brys a chynyddol ar addasiadau i dai sy’n hyrwyddo rhyddhau cleifion o’r ysbyty, ac sy’n cefnogi unigolion sy’n agored i niwed oddi wrth Coronafirws i barhau i fyw yn annibynnol ac yn ddiogel yn y cartref. Gellir ddefnyddio cyllid ENABLE a GCA at y diben hwn.

Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig (LCC), yn cynnwys cyrff TGRF

Mae LCC yn darparu addasiadau drwy gynllun Grant Addasiadau Corfforol (GAC) Llywodraeth Cymru. Mae TGRF yn darparu addasiadau drwy ddefnyddio eu hadnoddau eu hunain, yn cynnwys cyllid gwaddoli oddi wrth Lywodraeth Cymru, a thrwy ffyrdd eraill.

Fel yn achos awdurdodau lleol ac asiantaethau Gofal a Thrwsio, ein blaenoriaeth yw i sicrhau nad yw cleifion yn aros mewn gwely y GIG oni bai bod angen iddynt fod yn yr ysbyty. Rydym yn annog LCC a TGRF dros gyfnod yr argyfwng iechyd cyhoeddus i sicrhau bod cyllid yn cael ei gyfeirio at weithgareddau sy’n lleihau y pwysau ar y gwasanaeth iechyd, yn cynnwys rhyddhau cleifion o ofal acíwt ac o gyfleusterau cam-i-lawr. Felly rydym yn disgwyl gweld ffocws brys a chynyddol ar addasiadau i dai sy’n hyrwyddo rhyddhau cleifion o’r ysbyty, ac sy’n cefnogi unigolion sy’n agored i niwed oddi wrth Coronafirws i barhau i fyw yn annibynnol ac yn ddiogel yn y cartref. 

Cyffredinol

Yn ogystal â’r blaenoriaethau a nodir uchod, bydd galw ar yr holl gyrff i ymateb i argyfyngau sy’n bygwth gallu unigolion i aros yn eu cartrefi e.e. boeler sy’n torri lawr neu ddŵr yn gollwng.  Gan fod argyfyngau o’r math yn gallu effeithio’n andwyol ar iechyd trigolion, dylai darparwyr barhau i ymateb i’r fath sefyllfaoedd cyn gynted a diogeled â phosibl.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr anawsterau sy’n wynebu cyrff sy’n darparu addasiadau o dan yr amgylchiadau presennol. Mae hyn yn cynnwys lleihad yn adnoddau staff, cae gafael ar gyfarpar arbenigol a chyflenwadau adeiladu, a’r peryglon sydd ynghlwm â chynnal asesiadau a gweithio’n ddiogel yng nghartrefi pobl sy’n gwarchod neu’n hunan-ynysu.

Dylid cyfyngu ar fynediad i gartrefi trigolion drwy gyfyngu ar nifer y staff sy’n mynychu prosiect neu gynllun, a chadw’n fanwl gywir at ganllawiau ar lanhau a rheoli heintiau, er mwyn lleihau’r posibilrwydd o fod yn agored i haint. Dylid defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol (CDP) yn unol â chanllawiau oddi wrth Lywodraeth Cymru a Iechyd Cyhoeddus Lloegr ynghyd â Iechyd Cyhoeddus Cymru. Rydym yn ymwybodol bod cael gafael ar CDP digonol yn gallu bod yn broblematig ar hyn o bryd, yn enwedig ar gyfer cyrff y trydydd sector. Rydym yn gweithio gyda’n partneriaid i ddatrys y problemau hyn a byddwn yn cyhoeddi canllawiau penodol ar CDP yn fuan. 

Canllawiau pellach

Byddwn yn cadw’r canllawiau hyn dan arolwg a darparu canllawiau pellach os yw’r sefyllfa sy’n datblygu yn gofyn am fesurau ychwanegol. Byddwn hefyd yn gweithio er mwyn sicrhau bod arfer da yn cael ei rannu ar draws Cymru.

Mae cyngor ar COVID-19 yn cael ei ddiweddaru’n rheolaidd ar y gwefannau hyn:

Os oes gennych chi gwestiynau, cysylltwch drwy: IndependentLiving@llyw.cymru

Rhannu’r dudalen hon