Neidio i'r prif gynnwy

Cefndir

Mae'r sefyllfa hon yn newid yn gyflym. Cofiwch edrych ar LLYW.CYMRU i weld unrhyw gyhoeddiadau. 

Darllenwch y canllawiau diweddaraf Iechyd Cyhoeddus Cymru ar Covid-19.

 Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar:

Nod y canllawiau hyn yw darparu cyfarwyddyd penodol i landlordiaid ac asiantiaid rheoli yn y sector rhentu preifat ledled Cymru.

Caiff y ddogfen hon ei diweddaru’n rheolaidd wrth i fwy o wybodaeth, canllawiau a chymorth ddod i’r amlwg.

Hunanynysu

Yn ogystal â dilyn y canllawiau iechyd cyhoeddus diweddaraf, mae’n bwysig ystyried cynlluniau wrth gefn i gefnogi eich tenantiaid.

Os oes rhaid ichi hunanynysu, bydd angen ichi sicrhau bod eich tenantiaid yn gwybod sut i gysylltu â chi, ee drwy e-bost, ar y ffôn neu drwy neges destun, neu os nad yw hyn yn bosibl, drwy aelod o’r teulu neu ffrind.

Os oes gennych denantiaid sy’n hŷn, neu os ydych yn ymwybodol bod gan denant gyflwr iechyd hirdymor, rydym yn argymell eich bod yn cysylltu â nhw drwy ffonio, anfon e-bost neu neges destun i holi sut maent yn ymdopi, p’un a yw’r feirws wedi effeithio arnynt, a ph’un a ydynt yn hunanynysu neu amddiffyn.

Os bydd angen i denant fynd i’r ysbyty o achos COVID-19, dylid glanhau’r eiddo yn drylwyr yn unol â’r canllawiau a nodir yma.

Ymweld ag eiddo

Darllenwch y canllawiau ar hwyluso'r broses o weld eiddo i'r cyhoedd.

Nid yw rhwymedigaethau atgyweirio landlordiaid wedi newid. Mae gan denantiaid yr hawl i gartref gweddus, cynnes a diogel ac mae er lles gorau tenantiaid a landlordiaid i sicrhau bod eiddo'n cael ei gadw mewn cyflwr da ac yn rhydd o unrhyw beryglon.

Dylid defnyddio’ch crebwyll proffesiynol wrth ystyried gwneud gwaith atgyweirio os nad oes brys amdano, neu wneud gwaith cynnal a chadw neu unrhyw wasanaeth arall sy’n ymwneud ag eiddo. Dylech gyfathrebu â’ch tenant/tenantiaid wrth gynllunio unrhyw waith atgyweirio neu gynnal a chadw a dylech hefyd ganiatáu i denantiaid benderfynu eu hunain a oes angen caniatáu mynediad i’r eiddo ai peidio.

Darllenwch y canllawiau ar fynd i gartrefi pobl eraill

Lle bo angen mynediad i’r eiddo, rydym yn argymell cysylltu â’r tenant i wirio a ydynt yn hunanynysu neu’n hunanwarchod. Os ydynt yn gwneud hynny, rhaid i chi beidio â mynd i’r eiddo. Rydym yn argymell na ddylid gwneud unrhyw waith ar aelwyd sy’n hunanynysu neu lle mae person arbennig o agored i niwed yn dilyn mesurau arbennig i warchod ei hun, oni bai bod angen atgyweirio nam sy’n achosi perygl uniongyrchol i ddiogelwch pobl, er enghraifft gwaith plymio brys. Mewn achosion o’r fath, gall Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cyngor i fasnachwyr ac aelwydydd. Ni ddylai masnachwyr sy’n arddangos symptomau coronafeirws wneud unrhyw waith o gwbl, boed y symptomau yn rai difrifol neu beidio.

Gall arolygwyr neu weithwyr cynnal a chadw barhau i ymweld â blociau o fflatiau ac eiddo amlfeddiannaeth i wneud gwaith hanfodol neu waith brys fel arolygu a phrofi larymau tân a systemau goleuadau argyfwng lle mae'n ddiogel gwneud hynny.

Mae’r cyngor cyfredol o ran diogelwch nwy i aseswyr a landlordiaid/asiantiaid i’w weld ar wefan Gas Safe Register. 

Mae’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi darparu cyfoeth o wybodaeth newydd i landlordiaid, gan gynnwys amrywiol sefyllfaoedd a all roi rhywfaint o eglurder i’r rhai sy’n bryderus am eu lles neu am les eu cwsmeriaid.

Caiff eiddo rhent preifat domestig yng Nghymru eu rheoleiddio gan y Safonau Effeithlonrwydd Ynni Gofynnol. Mae’n rhaid cael sgôr EPC o E neu uwch ar gyfer yr eiddo hyn er mwyn cydymffurfio â’r gyfraith. O 1 Ebrill 2020, cyflwynodd Llywodraeth y DU deddfwriaeth a fydd yn berthnasol i’r tenantiaethau sydd eisoes yn bodoli yng Nghymru a Lloegr.  Ceir rhagor o wybodaeth am ofynion y Safonau Effeithlonrwydd Ynni Gofynnol ar wefan Rhentu Doeth Cymru.

Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi canllawiau i awdurdodau lleol sy’n pwysleisio y dylai’r prosesau gorfodi yn y sector rhentu preifat ganolbwyntio ar ymateb i argyfyngau. Nid ydym yn disgwyl i’r broses o orfodi safonau EPC gael ei thrin fel argyfwng ar hyn o bryd.

Yn ystod y cyfnod hwn, na welwyd mo’i debyg o’r blaen, rydym yn annog landlordiaid i drin materion nad oes brys amdanynt, ond sydd wedi’u heffeithio gan gyfyngiadau sy’n gysylltiedig i COVID-19, mewn ffordd bragmataidd gan ddefnyddio synnwyr cyffredin. Os nad ydych yn gallu cael mynediad i’r eiddo oherwydd cyfyngiadau sydd yn eu lle i fynd i’r afael â COVID-19, neu os nad ydych yn gallu cael contractiwr i wneud y gwaith angenrheidiol, rydym yn argymell eich bod yn nodi eich hymdrechion i gyflawni hyn a’r holl ohebiaeth gyda’ch tenantiaid.

Cadw trywydd archwilio

Mae’n bwysig i chi gadw trywydd archwilio pan fyddwch yn trafod unrhyw weithgarwch gorfodi sydd wedi gorfod oedi o ganlyniad i Covid-19. Bydd hyn yn darparu tystiolaeth ddogfennol eich bod wedi gwneud popeth o fewn eich gallu i gydymffurfio â’r gyfraith. Er enghraifft – pan fo tenant yn hunanynysu ac nad oed modd i chi ymweld â’r eiddo, neu pan nad oes modd i chi wneud gwaith ar yr eiddo gan fod tenant yn hunanynysu.  
Ceir rhai enghreifftiau o arferion da mewn perthynas â chadw trywydd archwilio isod.

Enghreifftiau o arferion da

Sgyrsiau ffôn

Gallech gofnodi dyddiad ac amser unrhyw alwadau ffôn pan fyddwch yn cytuno ar benderfyniad a gwneud nodyn cryno o’r sgwrs.

Negeseuon testun

Gallech gadw cofnod o bob neges destun a anfonwyd ac a dderbyniwyd – a gwneud nodyn cryno o’r sgwrs. Gallech hefyd arbed copi o’r negeseuon testun i’ch cyfrifiadur.

E-bost

Gallech anfon e-bost yn dilyn unrhyw alwadau ffôn, gan nodi yr hyn drafodwyd ac a gytunwyd, a gofyn i’r derbynnydd (boed yn denant neu gontractwr) ateb i gadarnhau eu bod yn fodlon â’r crynodeb a ddarparwyd. Gallech arbed copi i’ch cyfrifiadur fel bod gennych fynediad atynt hyd yn oed os nad oes modd i chi gyrraedd at eich cyfrif e-bost.

Llythyrau

Gallech gadw copi o unrhyw lythyrau yr ydych yn eu hanfon ac unrhyw lythyrau sy’n dod i law oddi wrth eich tenantiaid. Gallech hefyd nodi’r dyddiadau y cafodd y llythyrau eu hanfon, a’u hanfon gan ddefnyddio gwasanaeth olrhain fel bod modd i chi gadarnhau a wnaethant gyrraedd pen eu taith neu beidio.

Cefnogi eich tenantiaid

Rydym wedi llunio canllawiau ar gyfer tenantiaid yn y sector rhentu preifat, y gellir eu gweld yma. Rydym hefyd wedi cynhyrchu canllawiau ar y cymorth sydd ar gael i denantiaid. Dylech ddefnyddio’r canllawiau hyn i gyfeirio eich tenant(iaid) i’r cymorth a’r gefnogaeth briodol all fod ar gael iddynt. Mae’n bosibl bod eich tenantiaid yn gymwys i hawlio cymorth drwy’r Adran Gwaith a Phensiynau, yn dibynnu ar eu hamgylchiadau unigol. Mae’r ffordd y gall landlord wneud cais am daliad rhent yn syth o Gredyd Cynhwysol tenant (Taliad a Reolir) wedi cael ei symleiddio.

Mae Deddf Coronafeirws 2020 Llywodraeth y DU yn darparu diogelwch ychwanegol i denantiaid drwy ymestyn y cyfnod rhybudd a roddir iddynt cyn y gellir eu troi allan i dri mis. Bydd y mesurau hyn yn dod i rym yng Nghymru hefyd.  

Mae’r ddarpariaeth yn cydnabod yr ansicrwydd sy’n deillio o bandemig y coronafeirws. Bydd y mesurau hyn yn gohirio’r pwynt pryd y gall landlord gychwyn achos llys i geisio cael meddiant o’r eiddo, drwy ei gwneud yn ofynnol iddo roi rhybudd o dri mis i’w denantiaid o’i fwriad i’w ailfeddiannu. Bydd y newidiadau hyn yn berthnasol i denantiaethau diogel, sicr, byrddaliadol sicr, rhagarweiniol ac isradd, ynghyd â thenantiaethau o dan Ddeddf Rhenti 1977, sy’n cynnwys y rhan fwyaf o denantiaid, felly, yn y sectorau rhentu preifat a chymdeithasol.

Newid y sefyllfa dros dro yw nod y mesurau hyn, er mwyn rhoi cymorth ychwanegol i denantiaid yn ystod y cyfnod hwn. Mae’r ddarpariaeth yn cynnig, felly, y dylai’r mesurau fod yn weithredol am chwe mis, tan 30 Medi 2020. Er mwyn galluogi Gweinidogion Cymru i barhau i ymateb yn gyflym, mae pwerau wedi’u cynnwys i ymestyn, drwy is-ddeddfwriaeth, y cyfnod rhybudd i hyd at chwe mis ac i ymestyn y cyfnod y bydd yn berthnasol.

Yn ogystal, bydd gwaharddiad ar wrandawiadau a gorchmynion adennill meddiant, a ddechreuodd ar 27 Mawrth 2020, hefyd yn effeithio ar unrhyw hawliadau meddiant gan landlordiaid sydd yn y system llysoedd, neu ar fin mynd i'r system. Mae hyn yn golygu y bydd unrhyw achos llys yn cael ei ohirio tan ar ôl 23 Awst.

Os yw tenantiaid yn cael trafferth talu rhent yn y cyfnod hwn, rydym wedi gofyn i landlordiaid beidio â rhoi hysbysiad cymryd meddiant, yn enwedig o ystyried y gallai eu tenantiaid fod yn sâl neu'n wynebu caledu arall oherwydd COVID-19.

Os ydych yn wynebu anawsterau ariannol o ran eich taliadau morgais yn sgil COVID-19, mae’n bosibl y bydd gennych hawl i seibiant talu morgais am 3 mis. Mae hyn yn berthnasol hefyd i landlordiaid lle mae tenantiaid yn wynebu anawsterau ariannol yn sgil COVID-19.

Cofiwch y gallai incwm eich tenant(iaid) fod wedi lleihau o ganlyniad uniongyrchol i hunanynysu a chyngor Llywodraeth y DU yn sgil y pandemig. Os yw eich tenant(iaid) yn ei chael yn anodd talu’r rhent, cyfathrebwch â nhw a dewch i drefniant fel eu bod yn gallu ad-dalu unrhyw ôl-ddyledion cyn gynted â phosibl.

Mae’r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol wedi nodi’n glir ei bod yn disgwyl i landlordiaid basio budd unrhyw seibiant talu morgais ymlaen i’w tenantiaid.

Mae’r ffordd gadarnhaol a rhagweithiol y mae nifer o landlordiaid ac asiantiaid yn helpu eu tenantiaid drwy’r argyfwng hwn yn galonogol iawn. Mae rhai landlordiaid wedi negodi cynlluniau talu rhent gyda’u tenantiaid os yw eu hincwm wedi gostwng o ganlyniad i’r argyfwng, a hefyd cynlluniau ad-dalu fforddiadwy os oes ganddynt ôl-ddyledion rhent. Rydym yn eich annog i barhau i gefnogi eich tenantiaid a chynnig gymaint o hyblygrwydd â phosibl drwy gydol yr argyfwng hwn, lle bynnag y mae’n bosibl i chi wneud hynny.

Cymorth ychwanegol

Gall yr argyfwng Covid-19 beri gofid arbennig os ydych yn cael trafferth talu eich biliau, eich rhent neu'ch morgais, neu os ydych yn hunangyflogedig neu'n berchennog busnes ac yn ceisio cadw'ch pen uwch ben yn tonnau. Mae nifer o wahanol sefydliadau yn cynnig cyngor a chymorth. Mae rhywfaint o'r cyngor a'r cymorth yn newydd, wedi'i sefydlu i'ch helpu'n ariannol yn ystod yr argyfwng coronafeirws, felly mae'n werth i chi edrych i weld beth allai fod ar gael i chi. 

Boed yn landlord neu yn asiant gosod eiddo, mae'n bwysig i chi drafod gyda'ch tenantiaid ar y cyfle cyntaf os ydych yn meddwl efallai y byddant yn cael trafferth talu eu rhent a'u biliau o ganlyniad i'r sefyllfa bresennol. Mae cryn dipyn o gymorth ar gael i denantiaid, ac fe ddylech eu hannog i'w ddefnyddio. Bydd hynny, yn ei dro, yn eu helpu i dalu eu rhent a'u biliau. Mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu canllawiau i denantiaid sy'n amlinellu'r cymorth ariannol sydd ar gael.

Mae rhagor o wybodaeth am gymorth a chanllawiau i fusnesau yng Nghymru ar LLYW.CYMRU.

Cymorth ariannol i unigolion ar LLYW.CYMRU.

Enghreifftiau o gymorth ariannol

Credyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn daliad i’ch helpu gyda’ch costau byw, ac mae’n cael ei dalu mewn ôl-daliadau misol.

Lwfans Ceisio Gwaith

Efallai y byddwch yn gymwys i gael Lwfans Ceisio Gwaith Newydd i’ch helpu pan fyddwch yn chwilio am waith.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Gall pobl sy’n sâl neu hunanynysu wneud cais am y Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Newydd. 

Tâl Salwch Statudol

Gall pobl gymwys sy’n methu gweithio yn sgil y coronafeirws gael Tâl Salwch Statudol o ddiwrnod cyntaf eu salwch.

Cynllun cadw swyddi - Ffyrlo

 Mae’r cynllun Cadw Swyddi Covid-19 yn helpu cyflogwyr gyda chynllun Talu Wrth Ennill i dalu costau staff. 

Cynllun hunangyflogedig

Os ydych chi'n hunangyflogedig ac wedi’ch effeithio gan y coronafeirws gall y cynllun eich caniatáu i hawlio grant trethadwy.

Seibiant Morgais

Os ydych yn profi anawsterau ariannol gyda'ch ad-daliadau morgais neu rhent yn sgil COVID-19, efallai y bydd gennych hawl i gael seibiant morgais neu rhent am 3 mis. Mae hyn yn cynnwys landlordiaid y mae eu tenantiaid yn wynebu anawsterau ariannol yn sgil COVID-19. 

Cymorth treth gyngor

Os ydych chi'n cael trafferthion ariannol, efallai y byddwch chi'n gallu gofyn i'ch cyngor am help gyda'ch treth gyngor.

Nwy, trydan, band eang a ffonau symudol

Os ydych yn profi anawsterau ariannol wrth dalu eich biliau, trafodwch gyda’ch cyflenwr, efallai y gall helpu.

Rhyddhad Ardrethi Busnes

Mae'r rhyddhad hwn yn rhoi seibiant ardrethi busnes am flwyddyn i fusnesau manwerthu, hamdden a lletygarwch yng Nghymru. Bydd awdurdodau lleol yn ceisio rhoi seibiant ardrethi busnes yn awtomatig i bob un sy'n gymwys cyn gynted â phosib, ac fe fydd bil newydd yn cael ei anfon pan fydd dyfarniad wedi'i wneud. Mae'r rhyddhad wedi'i ymestyn i gynnwys asiantaethau gosod tai ac asiantaethau eiddo.

Cynllun Benthyciadau Tarfu ar Fusnes yn sgil y Coronafeirws

Mae'r cynllun hwn yn rhoi cymorth ariannol i fusnesau bach (BBaChau) ar draws y DU sy'n colli refeniw, ac yn gweld amharu ar eu llif arian parod, o ganlyniad i'r argyfwng coronafeirws. 

Benthyciad Adfer

Mae’r cynllun Benthyciad Adfer yn helpu busnesau llai i gyrraedd at arian yn gynt yn ystod yr argyfwng coronafeirws. Mae’r cynllun yn helpu busnesau bach a chanolig i wneud cais am fenthyciadau

Trefniadau Talu Amgen

Os yw eich tenant yn hawlio Credyd Cynhwysol, efallai y gallwch ddod i gytundeb ar Drefniadau Talu Amgen. Bydd hyn yn golygu eich bod yn derbyn elfen costau tai y Credyd Cynhwysol fel Taliad Wedi’i Reoli yn uniongyrchol oddi wrth yr Adran Gwaith a Phensiynau yn hytrach nag oddi wrth y tenant. Mae rhai amodau yn berthnasol.

Ffynonellau cymorth a chyngor

Efallai y byddai o fudd i chi drafod eich sefyllfa ariannol yn fanylach a/neu gael rhagor o wybodaeth, cyngor a chymorth. Ceir rhai dolenni defnyddiol isod.

Eiddo gwag a gweithwyr allweddol

Os oes gennych eiddo gwag ac yr hoffech roi gwybod i’r Awdurdod Lleol er mwyn iddynt gael ei ddefnyddio fel llety brys ar gyfer pobl ddigartref, gallwch gwblhau’r ffurflen eiddo gwag i landlordiaid. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Rhentu Doeth Cymru.

Rhannu’r dudalen hon