Neidio i'r prif gynnwy

Cefndir

Mae'n amlwg ein bod yn wynebu argyfwng iechyd cyhoeddus byd-eang a achosir gan ledaeniad parhaus COVID-19. Mae gan yr holl wasanaethau statudol ran i'w chwarae wrth gefnogi'r ymateb dyngarol, ac mae gan dimau sy'n ymwneud â digartrefedd rôl allweddol i'w chwarae hefyd.

Diben

Mae'r canllawiau hyn i awdurdodau lleol yn pennu'r angen i roi mesurau ar waith, er mwyn: 

  • sicrhau bod gan bobl sy'n cysgu allan, neu mewn perygl o gysgu allan, a'r rheini sydd mewn llety amhriodol dros dro, y cymorth, yr adnoddau a'r polisïau sydd eu hangen iddynt ddiogelu eu hunain
  • sicrhau bod pobl yn gallu defnyddio cyfleusterau sy'n eu galluogi i gydymffurfio â chanllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid neu ynysu
  • defnyddio pwerau eraill a chyllid arall i gynorthwyo'r rheini nad oes ganddynt yr hawl i gael arian cyhoeddus ac y mae angen lloches a chymorth arall arnynt oherwydd pandemig COVID-19
  • lleihau'r perygl o gael eu heintio a sicrhau eu bod yn gallu hunanynysu'n briodol yn unol â chanllawiau iechyd y cyhoedd, er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo'r haint i eraill

Rhaid mai datblygu ymateb lleol effeithiol yw'r flaenoriaeth gyntaf, er mwyn sicrhau bod pobl yn gallu cael mynediad at gyfleusterau glanweithdra, ynysu eu hunain mewn modd effeithiol, a gallu cael y cymorth meddygol a chymorth arall sydd ei angen arnynt er mwyn cyfyngu risg lledaenu'r haint ar raddfa ehangach o fewn y grŵp hwn.

Yn ychwanegol, mae hefyd yn hollol hanfodol fod y gwasanaethau hynny a gafodd eu sefydlu i gefnogi pobl i gael llety parhaol, fel Tai yn Gyntaf a gwaith arall sy'n ymwneud â ‘llety camu ymlaen’, yn parhau i gael eu blaenoriaethu i gefnogi'r nod o helpu pobl i gael llety sy'n caniatáu iddynt ynysu'n haws.

Rhaid i'r canllawiau hyn gael eu darllen ochr yn ochr â'r canllawiau ar gyfer gwasanaethau camddefnyddio sylweddau a digartrefedd a gafodd eu cyhoeddi gan Lywodraeth Cymru ar 19 Mawrth, ac sy'n cynnig llawer o wybodaeth sy'n ymwneud ag adnabod symptomau, osgoi lledaenu'r haint, etc.

Canllawiau eraill

Cafodd datganiad ysgrifenedig ar ddarparu ar gyfer plant gweithwyr allweddol ei gyhoeddi yma ar 20 Mawrth. Os gall plant aros gartref yn ddiogel, yno y dylent fod. Fodd bynnag, dylai swyddogion tai a digartrefedd yr awdurdodau lleol weithio gyda'u cydweithwyr yn y maes addysg i sicrhau bod staff cymorth yn y maes tai a digartrefedd yn gallu manteisio ar leoedd mewn ysgolion / darpariaethau gofal plant yn ystod y cyfnod hwn os bydd angen, ac os nad oes dewis arall ar gael iddynt.

Mae Llywodraeth Cymru ar y cyd â'r cenhedloedd datganoledig eraill yn rhan o Gynllun Gweithredu'r DU i fynd i'r afael â haint COVID-19.

Mae'r cyngor ar COVID-19 yn cael ei ddiweddaru'n rheolaidd. I gael y cyngor hwnnw, ewch i'r gwefannau canlynol:

Caiff y safleoedd hyn eu diweddaru'n rheolaidd ac maent yn cynnwys amrywiaeth o ganllawiau.

Am ganllawiau ar ddefnyddio PPE mewn lleoliadau ym meysydd tai, iechyd a gofal cymdeithasol – darllenwch gyngor diweddaraf Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Nodwch hefyd y cyngor gan y Comisiynydd Gwybodaeth ar rannu data:

Mae canllawiau cyffredinol ar gyfer gofal cymdeithasol neu ofal yn y gymuned a lleoliadau preswyl ar gael hefyd. 

Cydgysylltu canoledig, cohortau a gofal priodol

Rydym am i awdurdodau lleol weithredu strategaeth ar gyfer Cydgysylltu Canoledig, Cohortau a Gofal Priodol i boblogaethau digartref mewn hostelau, llety argyfwng dros dro, ac i'r rhai sy'n cysgu allan, er mwyn atal cyfradd uchel o farwolaethau a lleihau'r effaith ar y Gwasanaeth Iechyd.

Mae angen inni weithredu'r strategaeth honno oherwydd y canlynol:

  • Mae pobl ddigartref mewn perygl uchel iawn o farwolaeth oherwydd lefelau uchel o gyflyrau iechyd sydd eisoes ganddynt, fel clefyd yr ysgyfaint neu glefyd yr afu. Fodd bynnag, dylid nodi nad oes unrhyw dystiolaeth fod pobl ddigartref yn gynhenid mewn mwy o berygl.
  • Mae'r lleoliadau hynny lle mae llawer iawn o bobl yn ymgynnull yn achosi risg uwch o nifer o farwolaethau.
  • Mae pobl ddigartref yn aml yn gallu arddangos symptomau sy’n cuddio symptomau clinigol COVID-19, e.e. peswch cronig.
  • Mae pobl ddigartref yn debygol o beidio â gofyn am ofal os byddant yn sâl. Ac mae'r rhan fwyaf ohonynt yn dibynnu ar wasanaethau damweiniau ac achosion brys ysbytai. Fel pawb arall ar hyn o bryd, dylent fod yn osgoi defnyddio'r gwasanaethau hynny.
  • Mae'n bosibl na fydd pobl ddigartref yn gallu dilyn canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru i hunanynysu heb gymorth ychwanegol. 
  • Nid oes gan bobl ddigartref fynediad rheolaidd at gyfleusterau glanweithdra, ac felly nid yw'n hawdd iddynt ddilyn mesurau ataliol.

Prif elfennau'r strategaeth yw:

  • cell Cydgysylltu Canoledig a arweinir gan yr awdurdod lleol i sicrhau bod adnoddau'n cael eu dosbarthu gan yr holl bartneriaid
  • gosod Cohortau ar gyfer pobl ddigartref, sef Cohort o'r rhai sydd â symptomau COVID-19 fel sydd wedi'u hamlinellu yng nghanllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru, a Chohort o'r rhai nad oes symptomau ganddynt
  • gofal Priodol, llety a chymorth i'r rhai hynny sydd â symptomau ac i'r rhai hynny heb symptomau
  • ffordd gyflym o wybod a oes unrhyw ddirywiad clinigol a threfniadau uwchgyfeirio i'r Gwasanaeth Iechyd yn unol â chanllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru

Dull gweithredu

a) Sefydlu cell cydgysylltu canoledig

A arweinir gan yr awdurdod lleol, ac sy'n cynnwys darparwyr iechyd a thrydydd sector perthnasol, er mwyn sicrhau bod y canlynol yn cael ei wneud:

  • cydgysylltu gwaith rheoli a gweithrediadau logisteg ar gyfer pob llety, a chyfleusterau iechyd a chymorth
  • cadw cofrestr ganolog o staff (gan gynnwys cyfoedion a gwirfoddolwyr) i fanteisio i'r eithaf ar unrhyw arbedion effeithlonrwydd o ran adleoli, cynnig cyngor uniongyrchol, cymorth a hyfforddiant a recriwtio yn ôl yr angen
  • cydgysylltu gwaith rheoli logisteg/dosbarthu a rheoli stociau'r holl gymorth ac offer/cyflenwadau eraill
  • goruchwylio'r ymateb a'r gallu i addasu adnoddau a'r ymateb wrth i'r sefyllfa newid
  • cydgysylltu gwybodaeth a chyngor iechyd y cyhoedd ar gyfer pobl sydd wedi'u gwthio i'r cyrion ac nad oes ganddynt fynediad at y newyddion na'r rhyngrwyd

b) Cohortau

Rydym yn deall bod gan bobl sy'n cysgu allan amrywiaeth o anghenion cymhleth yn aml. Felly mae'n debygol o fod yn anodd iddynt sicrhau eu bod yn cydymffurfio â chanllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid ac ynysu. Yn gyffredinol, mae tri phrif cohort allweddol: y rheini a fydd yn defnyddio gwasanaethau, aros mewn un lleoliad a chydymffurfio â chyngor; y rheini a fydd yn cydymffurfio ond sy'n cyflwyno nifer o heriau sy'n ei gwneud yn anodd sicrhau cymorth; a'r rheini sydd angen cymorth ychwanegol dwys i allu cydymffurfio â chyngor. Rydym yn deall y bydd gan rai unigolion o fewn yr holl grwpiau hynny anghenion cymhleth ac amryfal.

O ystyried y cymhlethdodau o fewn y grwpiau hynny o bobl, mae’r dull gweithredu’n dibynnu ar gael amrywiaeth o opsiynau o ran llety, er mwyn ymateb mewn modd priodol, gan gynnwys:

  • Hostelau a Llety Argyfwng Dros Dro ar gyfer y rheini sy'n cysgu allan (gan gynnwys y rheini mewn llety gwely a brecwast)
  • Canolfannau dydd a gwasanaethau sy'n cefnogi pobl sy'n cysgu allan ac ar y stryd
  • Timau allgymorth pendant / ar y stryd

c) Gofal a chymorth 

Rydym yn cydnabod bod cynyddu capasiti yn hanfodol i sicrhau bod modd defnyddio Cohortau. Bydd y cyllid ychwanegol a ddarperir i gefnogi awdurdodau lleol a'u partneriaid yn galluogi cael hyd i lety ychwanegol ac ailfodelu ac addasu adeiladau at ddibenion gwahanol i ddiwallu'r galw. Bydd hefyd yn cefnogi'r ffyrdd o weithio sydd eu hangen i helpu pobl i gael llety addas, gan helpu i leihau lledaeniad COVID-19.

Unigolion sy'n arddangos symptomau

Dylai unrhyw unigolyn sy'n arddangos symptomau ynysu ei hunan am saith diwrnod yn unol â chanllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru. Dylid hefyd gael cyngor ychwanegol gan linell gymorth y Gwasanaeth Iechyd drwy ffonio 111, os bydd y symptomau'n peri pryder sylweddol i weithwyr cymorth. Os bydd yr unigolyn yn ddifrifol sâl neu wedi'i niweidio'n ddifrifol neu fod ei fywyd mewn perygl, ffoniwch 999 bob tro mewn argyfwng.

I'r rheini sydd angen ynysu, dylai opsiynau llety gael eu sicrhau sy'n galluogi unigolion i ynysu mewn ystafell ar gyfer un person sydd â chyfleusterau ensuite, er mwyn sicrhau nad ydynt yn rhoi unigolion eraill mewn perygl. Rhaid iddynt beidio â chael eu rhoi mewn llety gwely a brecwast a'u gadael i ddelio â hunanynysu ar eu pennau eu hunain. Y gofyniad sylfaenol yw bod rhaid i unigolion gael eu cefnogi, cael mynediad at fwyd a chyfleusterau hylendid priodol, cael mynediad at gymorth meddygol yn dibynnu ar symptomau, a rhaid i bob llety fod wedi'i lanhau'n briodol fel y bo angen i gefnogi rheoli heintiau. Nodwch y dylai bwyd, diod a meddyginiaeth gael eu gadael y tu allan i'r drws i unigolion eu casglu. Yn yr un modd, rhaid i ddeunyddiau sy'n lleihau niwed fod ar gael (gweler y canllawiau ar wahân). Dylid rhoi ystyriaeth benodol i'r rheini sy'n cael eu trin drwy Therapi Amnewid Opioid dan oruchwyliaeth, a dylech gysylltu'n syth â'u darparwr ar gyfer gwasanaethau camddefnyddio sylweddau.

Rydym yn cydnabod nad yw'r opsiynau hyn yn rhai y byddem yn eu dewis o dan amgylchiadau arferol, ond rydym hefyd yn cydnabod natur digynsail yr argyfwng hwn. Yn ychwanegol at hynny, rydym yn cydnabod y bydd union natur y llety yn dibynnu ar anghenion yr unigolyn. I'r rheini sydd ag anghenion llai cymhleth ac sy'n fodlon cydymffurfio â chyngor, mewn llai o berygl, ac yn fodlon hunanynysu, mae nifer o opsiynau yr hoffem ichi eu hystyried:

  • prynu bloc o Wely a Brecwast neu ystafelloedd sengl â chyfleusterau ensuite mewn gwestai a allai gael eu rheoli gan yr awdurdod er mwyn sicrhau bod safonau hylendid priodol yn cael eu bodloni a bod staff cymorth ar gael
  • defnyddio blociau llety myfyrwyr
  • addasu llety sydd eisoes yn bodoli er mwyn ei neilltuo'n benodol ar gyfer y rhai hynny sy'n arddangos symptomau

I'r unigolion sydd ag anghenion mwy cymhleth ac sydd efallai'n llai bodlon cydymffurfio â'r cyngor, gallai'r opsiynau gynnwys:

  • defnyddio llety modiwlaidd sydd â chyfleusterau hylendid priodol, lle gall unigolion gael eu cefnogi gan weithwyr allgymorth
  • addasu hostelau presennol, er mwyn darparu unedau/cabanau ynysu sydd ar wahân ac i ffwrdd o unigolion eraill, a bod ganddynt gyfleusterau hylendid ar wahân
  • dylid rhoi ystyriaeth i symud pobl o fewn hostelau arbenigol a llety â chymorth os ydynt yn barod i symud i lety mwy annibynnol

Mae pobl ddigartref yn fwy tebygol o fod wedi profi trawma yn eu bywydau, ac efallai'n llai bodlon defnyddio gwasanaethau a dilyn cyfarwyddiadau i hunanynysu. Dylai'r awdurdodau lleol a'r darparwyr cymorth gydnabod pwysigrwydd dilyn ffordd o weithio sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn, sy'n seiliedig ar fod yn ymwybodol o drawma er mwyn deall pam y gallai unigolion fod yn llai parod i ddefnyddio gwasanaethau a dilyn cyngor. Dylent geisio dod o hyd i ffyrdd o weithio sy'n helpu unigolion i fod yn barod i gael llety a hunanynysu os oes angen. Gallai hynny gynnwys ystyried materion fel lleoliad, cefnogaeth gan gymheiriaid, anifeiliaid anwes, cymorth iechyd meddwl a chaethiwed.

I’r unigolion hynny sydd angen cymorth dwys ychwanegol er mwyn cydymffurfio â’r cyngor, mae’r opsiynau’n cynnwys: defnyddio llety modiwlaidd sydd â chyfleusterau hylendid priodol, lle gall unigolion gael eu cefnogi gan weithwyr allgymorth.

Darllenwch y canllawiau ar gyfer delio gyda phobl sy’n anfodlon neu ddim yn gallu hunanynysu neu ddilyn cyfarwyddiadau cyfyngiadau symud y coronafeirws mewn llety â chymorth neu dros dro, hostelau a phobl sy’n cysgu allan.

Unigolion nad ydynt yn arddangos symptomau

Yr hyn sy’n allweddol ar gyfer y grŵp hwn yw sicrhau mynediad at hylendid, llety a chymorth priodol. Eto, Rhaid i unigolion beidio â chael eu rhoi mewn llety gwely a brecwast a'u gadael i ymdopi ar eu pennau eu hunain. Y gofyniad sylfaenol yw bod rhaid i unigolion gael eu cefnogi, cael mynediad at fwyd a chyfleusterau hylendid priodol, a rhaid i bob llety fod wedi'i lanhau'n briodol fel y bo angen i gefnogi rheoli heintiau. Cynghorir y dylai bwyd, diod a meddyginiaeth gael eu gadael y tu allan i'r drws i unigolion eu casglu os yw’n bosibl. Yn yr un modd, rhaid i ddeunyddiau sy'n lleihau niwed fod ar gael (gweler y canllawiau ar wahân).

Mae hefyd yn bwysig i asiantaethau wneud pob ymdrech i ddarparu gwybodaeth gywir am arferion hylendid personol a sicrhau bod pobl yn deall yr wybodaeth honno.

Rydym yn cydnabod eto y bydd union natur y llety yn dibynnu ar anghenion yr unigolyn. I’r rhai hynny sydd ag anghenion llai cymhleth, ac sy’n fodlon dilyn cyngor, ac mewn llai o berygl, mae nifer o opsiynau yr hoffem ichi eu hystyried:

  • addasu llety sydd eisoes yn bodoli er mwyn neilltuo rhai safleoedd llety yn benodol ar gyfer y rhai hynny nad ydynt yn arddangos symptomau – ac ar wahân i’r rhai hynny sy’n arddangos symptomau.
  • addasu swyddfeydd neu adeiladau eraill at ddibenion cynnig llety a chyfleusterau hylendid addas.
  • prynu bloc o Wely a Brecwast neu ystafelloedd sengl â chyfleusterau ensuite mewn gwestai a allai gael eu rheoli gan yr awdurdod er mwyn sicrhau bod safonau hylendid priodol yn cael eu bodloni a bod staff cymorth ar gael.
  • symud ymlaen o lety â chymorth i fyw yn fwy annibynnol.
  • defnyddio blociau llety prifysgolion.

I’r unigolion hynny sydd ag anghenion mwy cymhleth ac a allai fod yn llai bodlon cydymffurfio â’r cyngor, yna gallai’r opsiynau gynnwys: addasu hostelau presennol sydd â mynediad at gyfleusterau hylendid ar wahân.

I’r unigolion hynny sydd angen cymorth dwys ychwanegol i gydymffurfio â’r cyngor, gallai’r opsiynau gynnwys: defnyddio llety modiwlaidd sydd â chyfleusterau hylendid priodol, lle gall unigolion gael eu cefnogi gan weithwyr allgymorth.

Grwpiau penodol

Gwyddom fod y boblogaeth sy’n cysgu allan yn cynnwys cyfran sylweddol o bobl sydd newydd adael y carchar neu’r ddalfa. Mae Llywodraeth Cymru’n parhau i edrych ar sut y gall gwaith i gefnogi pobl ddigartref yng Nghymru yn ystod yr argyfwng hwn weithredu’n gyson â gwaith yn y Weinyddiaeth Gyfiawnder a Gwasanaeth Carchardai a Phrawf Ei Mawrhydi yng Nghymru.

Mewn perthynas â’r rhai hynny sydd mewn llety a ddarparwyd gan y Swyddfa Gartref ar hyn o bryd, ac sy’n ceisio llywio’r system mewnfudo, y Swyddfa Gartref sy’n parhau i fod yngyfrifol am ddarparu llety iddynt. Os bydd cyngor pellach yn cael ei roi, byddwn yn sicrhau ei fod yn cael ei rannu.

Rhagor o wybodaeth

Mae’r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol wedi cyhoeddi canllawiau statudol ychwanegol ynghylch anghenion blaenoriaeth a’r rheini sy’n agored i niwed.

Byddwn yn darparu rhagor o ganllawiau os bydd y sefyllfa’n newid a bod angen mesurau ychwanegol.

Byddwn hefyd yn ceisio sicrhau ein bod yn rhannu arferion gorau ledled Cymru.

Rhannu’r dudalen hon