Neidio i'r prif gynnwy

Gwybodaeth i ddarparwyr gwasanaethau cwnsela i blant a phobl ifanc yn ystod y pandemig coronafeirws.

Cyhoeddwyd gyntaf:
11 Mehefin 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Rydym yn gwybod bod y pryderon sy'n parhau ynghylch y pandemig coronafeirws yn golygu bod arweinwyr awdurdodau lleol a darparwyr gwasanaethau cwnsela ar draws Cymru yn gorfod ystyried yn ofalus ac yn gynyddol ddyfeisgar sut i helpu eu cleientiaid yn ystod y cyfnod ansicr hwn o newid na welwyd ei debyg o'r blaen.  

Mae pob sefyllfa cwnsela yn unigryw, ac mae'r penderfyniad ynghylch y ffordd orau o barhau i helpu plant a phobl ifanc yn gymhleth. Rhaid ystyried pa mor gyfarwydd a chysurus y mae’r therapydd â'r cyfrwng sy'n cael ei gynnig, ynghyd â diogelwch, oedran a dealltwriaeth y cleient, a pha mor gysurus y mae yntau â'r cyfrwng sy'n cael ei gynnig. 

Gan gadw'r uchod mewn cof, roeddem yn meddwl y byddai'n ddefnyddiol llunio rhestr o gwestiynau cyffredin er mwyn helpu gwasanaethau cwnsela i wneud y penderfyniad cywir ar eu cyfer eu hunain, eu cleientiaid a'u darpariaeth yn y dyfodol, gan sicrhau bod gwasanaethau cwnsela yn gweithio mewn ffordd effeithiol ac egwyddorol ar bob achlysur. 

Beth yw canllawiau presennol y llywodraeth ynghylch cwnsela wyneb yn wyneb?

Yng ngoleuni cyngor cyffredinol y Llywodraeth i aros gartref oni bai bod rhaid, mae Cyngor Seicotherapi y Deyrnas Unedig (UKCP) wedi cynghori'n gryf na ddylai cleientiaid na therapyddion beryglu eu hiechyd eu hunain nac iechyd pobl eraill drwy gynnal neu dderbyn therapi wyneb yn wyneb os oes unrhyw opsiynau eraill ar gael. Rhaid i therapyddion ddefnyddio eu crebwyll proffesiynol a chyfeirio at eu hyswirwyr a, lle bo'n briodol, eu cyflogwyr. Byddem yn cytuno â'r cyngor hwn.

Pan fydd y cyfyngiadau Covid-19 yn cael eu llacio a rhywfaint o gwnsela cyfyngedig wyneb yn wyneb yn ailddechrau, pa fesurau y dylwn i eu cymryd?

Mae nifer o gamau syml y gallwch eu cymryd ar sail cyngor presennol, fel: 

  • Cadwch at y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol. Arhoswch o leiaf ddau fetr oddi wrth eich cleientiaid (yn arbennig yn ystod cyfnodau estynedig, hynny yw dros 10 munud). Peidiwch ag ysgwyd llaw na chael unrhyw gysylltiad corfforol arall. 

  • Golchwch eich dwylo cyn ac ar ôl gweld pob cleient. 

  • Cofiwch ddiheintio dolenni drysau, breichiau'r cadeiriau, cyfrifiaduron, gliniaduron, ffonau, teclynnau ysgrifennu ac ati rhwng cleientiaid. 

  • Gwnewch yn siŵr bod hancesi papur ar gael i gleientiaid (os nad oeddent o'r blaen) fel bod modd iddyn nhw "ei ddal, ei daflu, ei ddifa". Rhannwch yr hancesi papur ymlaen llaw, fel bod modd i chi roi pentwr i'r cleient ei hun – peidiwch â chael un bocs canolog o hancesi a allai gael eu halogi.  

  • Os byddwch yn darparu bin sbwriel ar gyfer yr hancesi papur, gwnewch yn siŵr ei fod yn cael ei wagio rhwng cleientiaid, a defnyddiwch fesurau priodol er mwyn osgoi dod i gysylltiad â'r cynnwys - neu gofynnwch i gleientiaid fynd â'r hancesi adref a'u gwaredu eu hunain.  

  • Dylech awyru'r ystafell gwnsela pryd bynnag y bo'n bosib drwy agor ffenestri ac ati. 

  • Defnyddiwch eich crebwyll: os oes gennych unrhyw amheuon am eich iechyd eich hun neu iechyd eich cleient, cymerwch y camau priodol. Gallai hyn gynnwys hunanynysu ac atgyfeirio eich cleientiaid at adnoddau priodol eraill. 

  • Yn olaf, ac efallai yn bwysicaf, rhaid i ddarparwyr gwasanaethau cwnsela gadw mewn cysylltiad agos â'u comisiynwyr gwasanaeth yn yr awdurdodau lleol, a thrafod gyda nhw cyn ailddechrau sesiynau cwnsela wyneb yn wyneb.

Ble fedra i gael yr wybodaeth ddiweddaraf ynghylch y pandemig Covid-19 o safbwynt Cymru?

Rydym yn cynghori pobl sy'n edrych am wybodaeth ynghylch y feirws i fynd i wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru, lle cewch yr wybodaeth ddiweddaraf, gan gynnwys beth i'w wneud os ydych yn pryderu bod gennych symptomau, cyngor i deithwyr a chwestiynau cyffredin.  Mae'r wybodaeth ddiweddaraf am y sefyllfa yng Nghymru hefyd ar wefan Llyw.Cymru.  

Mae Cymdeithas Cwnsela a Seicotherapi Prydain (BACP) wedi cyhoeddi cwestiynau cyffredin am y coronafeirws, gan gynnig canllawiau yn seiliedig ar gwestiynau therapyddion. Yn ogystal â chyfeirio pobl at ganllawiau'r GIG a'r Llywodraeth am y Coronafeirws, maent yn darparu awgrymiadau ymarferol ynghylch rhedeg gwasanaeth cwnsela yn ystod y pandemig. Maent yn pwysleisio pwysigrwydd pwyso a mesur eich dyletswydd moesol i roi cleientiaid yn gyntaf yn erbyn eich iechyd a'ch lles eich hun. 

Beth yw'r prif ystyriaethau cyn cynnal sesiynau cwnsela o bell gyda phlant a phobl ifanc?

Mae sesiynau cwnsela o bell yn dibynnu ar gydweithrediad agos rhwng pawb sy'n gysylltiedig â gofal y plentyn neu berson ifanc, gan ystyried amrywiol faterion. Mae UKCP wedi darparu canllawiau ar gyfer amlinellu ystyriaethau o'r fath wrth symud ymlaen i weithio o bell gyda chleientiaid ifanc presennol yn ystod yr argyfwng coronafeirws.  Mae'r Gymdeithas Cwnsela a Therapi Ar-lein (ACTO) hefyd yn ddiweddar wedi cyhoeddi canllawiau ynghylch diogelwch a phreifatrwydd wrth ddarparu gwasanaethau cwnsela ar-lein.

Sut fedraf i sicrhau bod fy ngwasanaeth cwnsela o bell ymor ymatebol ac mor hyblyg â phosib yn ystod y pandemig Covid-19 presennol?

Mae BACP wedi cyhoeddi cwestiynau cyffredin ynghylch gweithio ar-lein gyda phlant a phobl ifanc a fydd yn eich helpu i wneud dewisiadau a phenderfyniadau deallus er budd ein cleientiaid ifanc. Mae BACP hefyd wedi creu canolfan CPD y gall aelodau ei defnyddio i barhau i ddatblygu eu gwybodaeth a'u gallu presennol. 

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn cynhyrchu Bwletinau Gwaith Ieuenctid chwarterol. Yng ngoleuni'r pandemig Covid-19, cynhyrchwyd rhifyn arbennig sy'n cynnwys gwybodaeth ddefnyddiol ynghylch symud gwasanaethau i fod ar-lein, ac mae hefyd yn cynnig awgrymiadau ar faterion diogelu. 

Mae'r Gymdeithas Gwnsela Genedlaethol yn darparu gwybodaeth ddefnyddiol ar gyfer hyfforddeion yn ogystal â therapyddion sydd eisoes yn ymarfer. Yn ogystal â chynnig awgrymiadau i'ch helpu i weithio drwy'r cyfnod hwn, maent yn eich annog i: 

"gyfathrebu â'ch holl gleientiaid a'u hysbysu y gallai'r sesiynau gael eu gohirio neu ddioddef amharu dros dro."

Ble fedraf i gael cymorth a chyngor ynghylch hyfforddiant ar gyfer cwnsela o bell?

Yn y tymor byr, pan nad yw'n ymarferol neu hyd yn oed yn ariannol bosibl mynychu hyfforddiant, mae BACP yn argymell nifer o gamau i helpu cwnselwyr i gael yr wybodaeth a'r sgiliau sylfaenol sydd eu hangen i ymarfer mewn ffordd egwyddorol ar-lein neu dros y ffôn yn y tymor byr.  

Mae'r Online Therapy Institute hefyd yn darparu 8-10 awr o hyfforddiant, wedi'i greu yn benodol i helpu gweithwyr iechyd meddwl proffesiynol i barhau i weithio yn y tymor byr, er nad yw'n darparu digon o hyfforddiant i gael achrediad fel therapydd ar-lein. 

Yn y tymor hirach, os oes modd i chi gael hyfforddiant, efallai y byddwch am ystyried cyrsiau sy'n cael eu cynnig gan ACTO

Dylai gwasanaethau cwnsela hefyd gymryd sylw o becyn cymorth gweithredu cwnsela mewn ysgolion ac yn y gymuned Llywodraeth Cymru (bydd fersiwn derfynol yn cael ei chyhoeddi cyn hir), yn arbennig yr adran ar gwnsela ar-lein. 

A oes gennych restr gyfoes o sefydliadau gwirfoddol neu sefydliadau eraill sy'n arbenigo mewn cynorthwyo plant a phobl ifanc yn eu galar?

Mae'r canlynol yn rhestr o sefydliadau sy'n darparu cymorth gyda galar, y gallech atgyfeirio eich cleientiaid tuag atynt. 

  • Mae Apartofme yn rhoi man diogel i bobl ifanc alaru, lle gallant siarad gydag eraill sy'n deall sut maen nhw'n teimlo, a chael cryfder a doethineb.  

  • Mae Child Bereavement UK yn helpu teuluoedd pan fydd plentyn yn marw, neu pan fydd plentyn yn colli rhywun agos. 

  • Mae Grief Encounter yn helpu plant a'u teuluoedd gan geisio lleddfu'r boen sy'n cael ei achosi gan farwolaeth rhywun agos. 

  • Hope Again yw gwefan Gofal mewn Galar Cruse ar gyfer pobl ifanc.  Mae'n fan diogel lle gallant ddysgu gan bobl ifanc eraill sut i ddygymod â galar, a theimlo'n llai unig.  

  • Mae Winston’s Wish yn helpu plant a phobl ifanc ar ôl marwolaeth rhiant neu frawd neu chwaer. 

Pa ystyriaethau arbennig ddylwn i eu cadw mewn cof wrth ddarparu gwasanaethau cwnsela i blant a phobl ifanc byddar?

Mae'r Gymdeithas Genedlaethol i Blant Byddar yn pwysleisio pwysigrwydd sicrhau bod plant a phobl ifanc byddar yn cael gwybod am eu hawl i gael rhith apwyntiadau gyda chymorth cyfathrebu.  

Dylid medru gwneud apwyntiadau drwy neges destun neu e-bost yn ogystal â dros y ffôn. Efallai y bydd modd i chi drefnu adroddwyr llais i destun neu ddehonglwyr iaith arwyddion i ymuno â galwad fideo o bell. Byddai'n ddefnyddiol sicrhau bod gwybodaeth ar sut i hwyluso (ac ariannu) hyn ar gael i'r rhai sy'n gweithredu'r systemau. WITS Wales neu Interpreternow yw dwy o'r systemau y gellid eu defnyddio.   

Bydd darparu gwybodaeth glir a hygyrch ynghylch Covid-19 i blant a phobl ifanc byddar yn helpu i leddfu eu pryderon a chefnogi eu hiechyd meddwl. Mae'r Gymdeithas Genedlaethol i Blant Byddar yn gweithio ar restr o adnoddau a fydd ar gael cyn hir. Yn y cyfamser, mae eu gwefan The Buzz yn cynnwys gwybodaeth benodol i bobl ifanc. 

Pa gymorth arall sydd ar gael i blant a phobl ifanc sydd angen cymorth gyda'u hiechyd meddwl?

Bydd nifer o bobl yn ei gweld yn anodd aros gartref, ond mae llawer o ffyrdd o helpu i gefnogi eich iechyd meddwl. Dylai plant a phobl ifanc ddweud wrth oedolyn y maent yn ymddiried ynddo sut y maent yn teimlo, a thrafod ffyrdd o gefnogi iechyd meddwl plant a phobl ifanc.  

Gan gydnabod bod nifer o bobl ifanc yn gweld y sefyllfa bresennol yn heriol, ac er mwyn eu cefnogi yn ystod y cyfnod anodd hwn, rydym wedi creu adnodd ar-lein sy'n hyrwyddo'r amrywiol adnoddau digidol a luniwyd yn benodol i helpu pobl ifanc gyda'u hiechyd meddwl a'u lles emosiynol.  

Mae'r Pecyn Cymorth Iechyd Meddwl i Bobl Ifanc yn arwain pobl ifanc rhwng 11 a 25 oed o Hwb at amrywiol adnoddau ar-lein i'w helpu drwy'r pandemig COVID-19 a thu hwnt. Ym mhob un o'r chwe rhan mae hyd at ddeg o wefannau hunangymorth, apiau, llinellau cymorth a llawer mwy i helpu gydag iechyd meddwl a lles.  

Mae'r GIG yma i'ch helpu hefyd, ac fe ddylai plant a phobl ifanc barhau i gael cymorth drwy'r meddyg teulu os oes angen. 

Rhannu’r dudalen hon