Neidio i'r prif gynnwy

Beth ddylech chi ei wneud os oes gennych symptomau haint anadlol neu os ydych wedi profi’n bositif am COVID-19. Mae canllawiau wedi’u cynnwys ar gyfer cysylltiadau agos pobl sydd â COVID-19.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Symptomau heintiau anadlol

Gall heintiau anadlol gael eu trosglwyddo’n hawdd rhwng unigolion. Mae’n bwysig ichi fod yn ymwybodol o’r symptomau er mwyn ichi allu cymryd camau i leihau’r risg o ledaenu haint i bobl eraill:

  • peswch cyson
  • tymheredd uchel, twymyn neu’n teimlo’n oer
  • colli eich synnwyr o flas neu arogl arferol, neu sylwi ar newid ynddo
  • bod yn fyr eich anadl
  • teimlo’n flinedig, neu’n ddi-egni heb esboniad
  • teimlo dolur yn y cyhyrau neu boenau nad ydynt yn gysylltiedig â gwneud ymarfer corff
  • dim awydd bwyta neu golli archwaeth bwyd
  • pen tost/cur pen sy’n anarferol neu sy’n para mwy o amser na’r arfer
  • llwnc tost/dolur gwddf, a’r trwyn yn llawn neu’n rhedeg
  • dolur rhydd
  • chwydu neu’n teimlo fel chwydu

Beth ddylech chi ei wneud os oes gennych symptomau haint anadlol

Os ydych chi'n teimlo'n sâl gyda'r symptomau hyn, dylech gael digon o orffwys ac yfed digon o ddŵr. Gallwch ddefnyddio meddyginiaethau fel paracetamol i helpu gyda'ch symptomau. Nid yw defnyddio gwrthfiotigau yn cael ei argymell ar gyfer heintiau anadlol feirysol oherwydd ni fyddant yn lleddfu eich symptomau nac yn eich helpu i wella’n gyflymach.

Dylech chi aros gartref ac osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill tan na fydd gennych dymheredd uchel mwyach neu tan y byddwch yn teimlo'n well. Gallech ofyn i ffrindiau, teulu neu gymdogion gael bwyd a hanfodion eraill ichi.

Os ydych chi’n teimlo'n ddigon da i weithio, dylech weithio gartref pan fydd modd. Os na allwch weithio gartref, siaradwch â'ch cyflogwr am eich opsiynau.

Os gofynnwyd ichi fynd i apwyntiad meddygol neu ddeintyddol yn bersonol, rhowch wybod iddynt am eich symptomau.

Dylech chi ddweud wrth bobl rydych wedi bod mewn cysylltiad â nhw'n ddiweddar eich bod yn teimlo'n sâl. Mae hyn yn golygu y gallant gadw golwg am arwyddion neu symptomau.

Os ydych yn pryderu am eich symptomau, os ydyn nhw’n gwaethygu, neu os na allwch ymdopi gartref mwyach, ceisiwch gyngor meddygol drwy gysylltu â'ch meddyg teulu neu wasanaeth 111 y GIG. Mewn argyfwng, ffoniwch 999.

Beth ddylech chi ei wneud os oes gennych unrhyw rai o brif symptomau COVID-19

Prif symptomau COVID-19 yw

  • tymheredd uchel
  • peswch cyson, newydd
  • colli eich synnwyr o flas neu arogl neu sylwi ar newid ynddo

Os oes gennych chi unrhyw rai o brif symptomau COVID-19, dylech aros gartref a chymryd prawf llif unffordd (LFT) (gov.uk).

Pan fyddwch wedi cymryd eich prawf llif unffordd, dylech adrodd am eich canlyniad yn adrodd am eich canlyniad LFT (gov.uk).

Beth ddylech chi ei wneud os byddwch yn profi’n bositif am COVID-19

Arhoswch gartref ac osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill

Os byddwch yn profi’n bositif am COVID-19, mae'n debygol iawn bod gennych COVID-19 a'ch bod yn gallu trosglwyddo'r haint felly mae'n bwysig eich bod yn aros gartref ac yn osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill os gallwch. Ni fydd llawer o bobl sydd â COVID-19 yn heintus mwyach ar ôl 5 diwrnod.

  • Gweithiwch gartref os gallwch wneud hynny. Os na allwch weithio gartref, siaradwch â'ch cyflogwr am eich opsiynau. Os gofynnwyd ichi fynd i apwyntiad meddygol neu ddeintyddol yn bersonol, rhowch wybod iddynt am ganlyniad eich prawf positif.
  • Dylech osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill am o leiaf 5 diwrnod ar ôl y diwrnod y gwnaethoch chi gymryd eich prawf, neu o'r diwrnod y dechreuodd eich symptomau (pa un bynnag oedd gyntaf).
  • Gallwch gymryd prawf llif unffordd o ddiwrnod 5 i wirio a ydych yn dal i fod yn heintus.

Gall rhai pobl fod yn heintus i bobl eraill am hyd at 10 diwrnod o ddechrau eu haint.  Dylech osgoi cwrdd ag unrhyw un sydd mewn mwy o berygl. Mae'r rhain yn cynnwys pobl hŷn, y rhai sy'n feichiog, y rhai nad ydynt wedi cael eu brechu, pobl o unrhyw oedran y mae eu system imiwnedd yn golygu eu bod mewn mwy o berygl o gael salwch difrifol, pobl o unrhyw oedran sydd â chyflyrau hirdymor penodol.

Felly, dylech osgoi cyswllt agos am 10 diwrnod ar ôl y diwrnod y gwnaethoch chi gymryd eich prawf.

Dylech chi roi gwybod i bawb yn eich cartref am eich canlyniad prawf COVID-19 positif. Mae COVID-19 yn heintus am hyd at 2 ddiwrnod cyn ichi ddechrau teimlo'n sâl, neu ddyddiad eich prawf. Felly, dylech chi ddweud wrth unrhyw un roeddech chi wedi dod i gysylltiad agos â nhw yn ystod y cyfnod hwn. Mae hyn yn golygu y gallant gadw golwg am unrhyw arwyddion neu symptomau.

Efallai yr hoffech ofyn i ffrindiau, teulu neu gymdogion gael bwyd a hanfodion eraill ichi.

Dilynwch y cyngor hwn nes eich bod yn teimlo'n ddigon da i ailddechrau gweithgareddau arferol. Os oedd gennych dymheredd uchel, dilynwch y cyngor hwn nes bod eich tymheredd yn ôl i'r arfer.

Os oes rhaid ichi adael eich cartref pan fyddwch yn sâl

Os oes rhaid ichi adael eich cartref, ceisiwch wneud hyn mor ddiogel â phosibl. Bydd y camau canlynol yn lleihau'r siawns o drosglwyddo'ch haint i eraill:

  • gwisgwch fasg wyneb sy’n ffitio'n dda
  • dylech chi osgoi mannau gorlawn fel trafnidiaeth gyhoeddus, cynulliadau cymdeithasol mawr, neu unrhyw le caeedig neu sydd wedi'i awyru'n wael
  • peidiwch â mynd i leoedd lle rydych chi'n gwybod y bydd pobl sydd mewn mwy o berygl o COVID-19, fel ysbytai a chartrefi gofal
  • gwnewch unrhyw ymarfer corff yn yr awyr agored mewn mannau lle na fyddwch yn dod i gysylltiad agos â phobl eraill
  • gorchuddiwch eich ceg a’ch trwyn pan fyddwch yn peswch neu’n disian; golchwch eich dwylo’n aml gyda sebon a dŵr am 20 eiliad neu defnyddiwch hylif hylendid dwylo ar ôl peswch neu disian a chwythu eich trwyn a chyn ichi fwyta neu drafod bwyd; osgowch gyffwrdd eich wyneb

Sut i leihau lledaeniad haint anadlol gan gynnwys COVID-19 yn eich cartref

Pobl sy'n byw yn yr un cartref â rhywun sydd â haint anadlol gan gynnwys COVID-19 sydd mewn mwyaf o berygl o gael eu heintio. Dyma’r unigolion sydd fwyaf tebygol o ddod i gysylltiad agos â’r haint am gyfnodau hir. Mae’r risg yn uchel hefyd i unrhyw un a arhosodd dros nos yn yr un cartref ag unigolyn sydd â COVID-19 tra bo’r unigolyn yn heintus.

Os oes gennych haint, mae pethau y gallwch eu gwneud i helpu i'w atal rhag lledaenu i eraill yn eich cartref:

  • cadwch eich pellter oddi wrth bobl eraill
  • sicrhewch fod digon o awyr iach yn yr ystafelloedd rydych chi ynddynt drwy agor ffenestri a'u gadael ar agor am 10 munud o leiaf wedi ichi adael yr ystafell
  • golchwch eich dwylo'n aml a gorchuddiwch eich ceg a'ch trwyn wrth beswch neu disian
  • glanhewch yn rheolaidd unrhyw arwynebau sy'n cael eu cyffwrdd yn aml, fel dolenni drysau a theclynnau rheoli o bell, a mannau a rennir fel ceginau ac ystafelloedd ymolchi
  • ystyriwch wisgo masg wyneb sy’n ffitio’n dda. Mae hyn yn arbennig o bwysig os ydych yn byw gyda rhywun sydd â chyflyrau iechyd cronig neu sydd â system imiwnedd wan

Dywedwch wrth unrhyw un sydd angen dod i mewn i'ch cartref eich bod wedi profi'n bositif fel y gallant amddiffyn eu hunain. Gallant wneud hyn drwy wisgo masg wyneb, cadw eu pellter os gallant, a golchi eu dwylo'n aml.

Plant a phobl ifanc 18 oed ac iau sydd â symptomau haint anadlol, gan gynnwys COVID-19

Mae heintiau anadlol yn gyffredin mewn plant, yn enwedig yn ystod misoedd y gaeaf.

I'r rhan fwyaf o blant a phobl ifanc, ni fydd yr afiechydon hyn yn ddifrifol. Ychydig iawn sy'n cael salwch difrifol. Mae hyn hefyd yn wir am blant a phobl ifanc sydd â chyflyrau hirdymor. Fodd bynnag, gall rhai plant o dan 2 oed gael salwch mwy difrifol o gyflwr anadlol o'r enw y feirws syncytiol anadlol (RSV). Mae hyn yn cynnwys y rheini a anwyd cyn amser neu’r rheini sydd â chyflwr ar y galon.

Mae mynychu addysg yn bwysig i ddatblygiad, iechyd a lles plant a phobl ifanc. Ni ddylid diystyru’r effaith hirdymor y gallai colli addysg ei chael.

Gall plant a phobl ifanc sydd â symptomau ysgafn barhau i fynd i’w lleoliad addysg. Mae symptomau ysgafn yn cynnwys trwyn sy'n rhedeg, llwnc tost/dolur gwddf, neu ychydig o beswch, mewn plant sydd fel arall yn iach.

Dylid eu hannog i orchuddio eu ceg a'u trwyn wrth beswch a/neu disian gyda hancesi papur tafladwy. Dylent olchi eu dwylo ar ôl defnyddio neu daflu hancesi.

Dylai plant a phobl ifanc sy'n sâl ac sydd â thymheredd uchel aros gartref. Dylent osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill pan fo modd. Gallant fynd yn ôl i'w lleoliad pan nad oes ganddynt dymheredd uchel mwyach a'u bod yn ddigon da i fod yno.

Gall fod yn anodd gwybod pryd i geisio cymorth os yw eich plentyn yn sâl. Os ydych yn poeni am eich plentyn, yn enwedig os yw o dan 2 flwydd oed, dylech ofyn am gymorth meddygol.

Plant o dan 5 oed

Nid oes angen i blant o dan 5 oed gymryd prawf, hyd yn oed os oes ganddynt symptomau COVID-19. Gallant gymryd prawf os bydd meddyg yn cynghori hynny, neu os yw rhiant yn credu bod prawf yn gwbl angenrheidiol ac er lles y plentyn.

Os oes ganddynt symptomau, dylent aros gartref nes eu bod yn ddigon da i ddychwelyd i'r ysgol neu i leoliad gofal plant.

Os bydd plentyn yn cymryd prawf a'i fod yn bositif, dylai aros gartref am o leiaf 5 diwrnod llawn. Mae angen i'r plentyn a'r cysylltiadau ddilyn y canllawiau hyn.

Beth ddylech chi ei wneud os ydych yn gyswllt agos i rywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19

Os ydych wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19, gall gymryd hyd at 10 diwrnod i’r haint ddatblygu. Mae’n bosibl trosglwyddo COVID-19 i bobl eraill, hyd yn oed os na fydd gennych chi symptomau eich hun.

Gallwch leihau’r perygl i bobl eraill drwy gymryd y camau canlynol:

  • Rhowch sylw manwl i brif symptomau COVID-19. Os byddwch yn datblygu unrhyw un o’r symptomau hyn, archebwch brawf llif unffordd (gov.uk). Fe'ch cynghorir i aros gartref ac osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill tra byddwch yn aros am ganlyniad eich prawf.
  • Dylech osgoi dod i gysylltiad ag unrhyw un rydych chi'n ei adnabod sydd mewn mwy o berygl o fod yn sâl iawn os ydynt yn cael eu heintio â COVID-19. Mae unigolion sydd â system imiwnedd wan mewn mwy o berygl o gael salwch difrifol oherwydd COVID-19, hyd yn oed pan fyddant wedi’u brechu.
  • Gweithiwch gartref pan allwch chi wneud hynny.
  • Cyfyngwch ar gysylltiad agos â phobl eraill o dan do ac yn yr awyr agored, yn enwedig mewn mannau gorlawn, caeedig neu sydd wedi'u hawyru'n wael.
  • Ystyriwch wisgo masg wyneb addas sy’n ffitio’n dda os oes raid ichi ddod i gysylltiad agos â phobl eraill, neu os ydych chi mewn man gorlawn.
  • Golchwch eich dwylo'n aml gyda sebon a dŵr neu defnyddiwch hylif diheintio dwylo.

Os byddwch yn datblygu symptomau unrhyw haint anadlol, ceisiwch aros gartref. Dylech osgoi dod i gysylltiad â phobl eraill a dilyn y canllawiau i unigolion sydd â symptomau.

Os ydych wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd â COVID-19 ond nid ydych yn byw gyda nhw, ac ni arhosoch yn eu cartref dros nos, mae llai o berygl ichi gael eich heintio.

Dylech ddilyn y cyngor hwn am 10 diwrnod ar ôl bod mewn cysylltiad â'r unigolyn a brofodd yn bositif.

Staff iechyd a gofal cymdeithasol a'r rhai sy'n gweithio mewn darpariaeth addysgol arbennig

Os ydych yn gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol neu mewn lleoliad addysgol arbennig, ac rydych yn dod i gysylltiad agos â chleifion/defnyddwyr gwasanaethau, dylech wneud y canlynol:

Os ydych yn gyswllt cartref i unigolion y byddai cael haint COVID-19 yn golygu mwy o berygl iddynt, neu os ydych yn gweithio’n rheolaidd ag unigolion o’r fath, efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn ichi ymgymryd â dyletswyddau nad ydynt yn galw am ddod i gysylltiad â chleifion, neu i aros gartref, am y 48 awr gyntaf o leiaf ar ôl eich cysylltiad â’r achos a gadarnhawyd.

Cyflogaeth ac aros gartref

Dylai busnesau, cyflogwyr a threfnwyr digwyddiadau ystyried y peryglon sy’n gysylltiedig â COVID-19 yn yr un modd ag y maent yn ei wneud ar gyfer pob clefyd trosglwyddadwy arall (er enghraifft, y ffliw a norofeirws). Nid yw’n ofynnol yn gyfreithiol bellach iddynt gynnal asesiad risg sy’n benodol i’r coronafeirws.

Rydym yn cynghori pob busnes, cyflogwr a threfnydd digwyddiadau i barhau i weithredu mesurau rheoli iechyd y cyhoedd effeithiol. Bydd y rhain yn helpu i ddiogelu gweithwyr, contractwyr, ymwelwyr a chwsmeriaid rhag dod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Y ffordd fwyaf effeithiol o atal unrhyw glefyd trosglwyddadwy rhag lledaenu mewn unrhyw safle yw atal y feirws rhag bod yn bresennol yn y lle cyntaf.

Dylai staff aros gartref os ydynt yn dangos symptomau haint anadlol, fel COVID-19, neu os nad ydynt yn teimlo’n ddigon da i fynd i’r gwaith. Ni ddylent ddychwelyd i’r gwaith am hyd at 5 diwrnod os ydynt yn profi’n bositif am COVID-19, er mwyn atal y feirws rhag lledaenu i eraill.

Dylai cyflogwyr ystyried pa gamau y dylent eu cymryd os yw aelod o staff yn dangos unrhyw symptomau o glefyd trosglwyddadwy (er enghraifft, y ffliw neu’r coronafeirws neu norofeirws) neu os ydynt wedi profi’n bositif am y coronafeirws. Bydd yr hyn sy’n rhesymol yn dibynnu ar nifer o ffactorau, gan gynnwys, a yw’n ymarferol i’r gwaith gael ei wneud gartref (gweler hefyd y cyngor iechyd y cyhoedd uchod ar weithio gartref).

Os yw’n bosibl, byddai Llywodraeth Cymru yn annog cyflogwyr i drafod a chytuno ar unrhyw newidiadau i’r drefn rheoli absenoldeb gyda’r gweithlu a chyda’r undebau llafur cyn i unrhyw newidiadau gael eu rhoi ar waith.

Help a chyngor ariannol

Cymorth ariannol os na allwch chi weithio

Dylech ddweud wrth eich cyflogwr os ydych yn teimlo’n sâl ac os oes gennych symptomau haint anadlol fel COVID-19 ac nid ydych yn teimlo’n ddigon da i fynd i’r gwaith. Efallai y bydd ei bolisi absenoldeb salwch neu absenoldeb arbennig yn berthnasol ichi.

Os na allwch chi gael tâl salwch gan eich cyflogwr, efallai y byddwch chi’n gallu cael Tâl Salwch Statudol o bedwerydd diwrnod eich absenoldeb salwch.

Mae rhagor o wybodaeth am Dâl Salwch Statudol, gan gynnwys cymhwysedd a sut i hawlio, ar gael ar gov.uk. 

Taliad (cynllun cymorth) hunanynysu

Daeth y cynllun cymorth hunanynysu COVID-19 i ben ar 30 Mehefin 2022.

Os dechreuodd eich cyfnod hunanynysu ar 30 Mehefin, neu cyn y dyddiad hwn, ac roeddech chi wedi profi’n bositif ac rydych yn gymwys i gael cymorth, mae gennych 21 diwrnod ar ôl diwrnod olaf eich cyfnod o hunanynysu i’w hawlio.

Mae rhagor o wybodaeth i’w chael yma.

Ap COVID-19 y GIG

Mae ap COVID-19 y GIG yn berthnasol i Gymru a Lloegr ac mae’n dal i fod yn rhan bwysig o’r ymateb Profi, Olrhain, Diogelu. Mae'r ap yn cynnwys y canllawiau diweddaraf ar COVID-19 gan gynnwys gwybodaeth sy'n benodol i'ch ardal cod post. Bydd yr ap yn rhoi gwybod ichi os byddwch wedi dod i gysylltiad â rhywun a gafodd ganlyniad prawf COVID-19 positif wedi hynny.

Os ydych yn profi’n bositif am y coronafeirws ac yn cofnodi eich canlyniad prawf LFT ar-lein, byddwch yn derbyn neges destun a fydd yn cynnwys cod o lythrennau a rhifau 8 digid i’w fewngofnodi yn yr ap. Rydym yn annog pob un a fydd yn profi’n bositif i wneud hyn oherwydd byddwch yn gallu rhoi caniatâd i roi gwybod yn ddienw i bob un roeddech chi mewn cysylltiad â nhw pan oeddech chi o bosibl yn heintus. Mae hyn yn helpu i leihau lledaeniad COVID-19.

Mae’r ap yn rhoi gwybod i bobl eraill efallai eu bod wedi dod i gysylltiad â COVID-19 heb ddatgelu pwy yw’r defnyddiwr. Fydd neb, gan gynnwys y llywodraeth, yn gwybod pwy sy’n ei ddefnyddio na ble y mae. Nid yw'r ap yn cadw unrhyw wybodaeth a allai eich adnabod yn uniongyrchol fel eich enw, cyfeiriad neu ddyddiad geni.

Nid yw’r ap yn gallu:

  • olrhain eich lleoliad
  • monitro a ydych yn aros gartref
  • cael gafael ar eich gwybodaeth bersonol
  • cael gafael ar unrhyw wybodaeth arall ar eich ffôn

Mae rhagor o wybodaeth, gan gynnwys Telerau Defnyddio a Hysbysiad Preifatrwydd, ar gael yn yr adran "Ynglŷn â'r ap hwn" ar Ap COVID-19 y GIG neu ar-lein.

Mae’r ap ar gael ichi ei lawrlwytho o’r Apple app store neu Google Play.