Neidio i'r prif gynnwy

Beth ddylech chi ei wneud os oes gennych chi symptomau COVID-19, os ydych chi wedi cael canlyniad positif, neu os ydych chi wedi bod mewn cysylltiad â rhywun sydd â COVID-19.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Prif bwyntiau

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, dylech hunanynysu a threfnu prawf PCR cyn gynted â phosibl. Os ydych wedi profi'n bositif am COVID-19, rhaid i chi hunanynysu am 10 diwrnod. 

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19, dylech ddilyn y canllawiau hyn.

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos ag achos positif, bydd yr angen i hunan-ynysu a pha brofion y dylech eu cymryd yn dibynnu ar eich statws brechu, eich oedran, eich swydd ac a yw rhywun yn eich cartref wedi profi'n bositif neu wedi sylwi ar symptomau. 

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd â'r amrywiolyn Omicron, neu rywun yr amheuir sydd â’r amrywiolyn hwn, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod, waeth beth fo'ch statws brechu neu'ch oedran.

Beth mae hunanynysu yn ei olygu?

Mae hunan-ynysu yn golygu peidio â gadael eich cartref oherwydd bod gennych COVID-19, neu yr amheuir bod gennych COVID-19. 

Mae bellach yn ofyniad cyfreithiol i hunanynysu os mai dyna yw cyngor Gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Os na fyddwch yn gwneud hyn, fe allech gael hysbysiad cosb benodedig gan yr heddlu o hyd at £1,920 neu eich erlyn mewn llys, a all arwain at ddirwy ddiderfyn.

Os oes gennych symptomau COVID-19

Os oes gennych unrhyw symptomau COVID-19 newydd, dylech hunanynysu a threfnu prawf PCR ar unwaith. Mae hyn yn berthnasol hyd yn oed os oes gennych symptomau ysgafn neu os ydych wedi profi'n bositif o'r blaen. 

Dyma brif symptomau COVID-19:

  • tymheredd uchel
  • peswch cyson
  • colli’r synnwyr arferol o flas neu arogl, neu sylwi ar newid ynddynt

Dylech barhau i hunanynysu hyd nes y cewch ganlyniad y prawf. Os ydych wedi cael prawf llif unffordd positif, dylech ynysu ac archebu prawf PCR cyn gynted â phosibl.

Os bydd canlyniad eich prawf yn bositif

Os yw'r canlyniad yn bositif, dylech hunanynysu o'r diwrnod y dechreuodd eich symptomau ac am y 10 diwrnod nesaf. 

Gallwch roi’r gorau i hunan-ynysu cyn belled nad oes gennych dymheredd uchel o hyd. Os oes gennych dymheredd uchel o hyd, dylech barhau i hunanynysu nes bod eich tymheredd wedi gostwng.

Nid oes angen ichi barhau i hunan-ynysu am fwy na 10 diwrnod os mai dim ond peswch neu golli’r synnwyr o arogl neu flas yw eich symptomau, gan y gall y symptomau hyn bara am sawl wythnos yn dilyn haint COVID-19.

Os nad oes gennych symptomau, ond yn profi’n bositif

Efallai y cewch eich cynghori i gymryd prawf PCR neu brawf llif unffordd os ydych wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif, neu fel rhan o drefniadau yn y gweithle.

Pan fydd swyddog olrhain cysylltiadau yn eich cynghori i gymryd prawf, os ydych wedi profi'n bositif am COVID-19 yn ddiweddar (o fewn y 90 diwrnod diwethaf) dylech gymryd prawf llif unffordd i ddechrau, yn hytrach na PCR. Y rheswm am hyn yw bod perygl y gallai prawf PCR ganfod olion gweddilliol y feirws sydd dros ben yn eich corff. 

Os yw canlyniad eich prawf yn bositif, dylech hunanynysu o ddiwrnod eich prawf ac am y 10 diwrnod nesaf. 

Os oedd eich canlyniad positif yn deillio o brawf llif unffordd, dylech hefyd gymryd prawf PCR o fewn 24 awr. Mae hyn yn bwysig gan y bydd yn caniatáu dadansoddi’r dilyniant genom mewn labordy i ganfod unrhyw amrywiolion posibl sy'n peri pryder.

Cysylltiadau agos

Ystyrir fod rhywun wedi dod i gysylltiad agos os yw wedi cael unrhyw un o'r mathau canlynol o gyswllt â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19:

  • cyswllt wyneb yn wyneb gan gynnwys cael sgwrs o fewn 1 metr, neu rywun yn peswch arnoch
  • cyswllt corfforol croen-i-groen am unrhyw gyfnod o amser
  • cyswllt o fewn 1 metr am funud neu fwy heb gyswllt wyneb yn wyneb
  • cyswllt o fewn 2 fetr am fwy na 15 munud (naill ai fel cyswllt untro, neu dros gyfnod o 1 diwrnod)
  • teithio yn yr un cerbyd neu awyren

Os ystyrir eich bod wedi dod i gysylltiad agos, bydd gofynion hunan-ynysu a phrofi yn dibynnu ar nifer o ffactorau. Mae hyn yn cynnwys eich statws brechu, eich oedran, eich swydd ac a yw rhywun yn eich cartref wedi profi'n bositif neu wedi sylwi ar symptomau COVID-19. 

Oedolion heb eu brechu

Os ydych yn 18 oed a hŷn, ac nad ydych wedi'ch brechu'n llawn, rhaid i chi hunanynysu o ddiwrnod eich cysylltiad diwethaf â'r person a brofodd yn bositif am COVID-19, ac am y 10 diwrnod nesaf.

Dylech hefyd gymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn – mae’n bosibl y bydd gennych COVID-19 hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Hyd yn oed os yw'r profion hyn yn negatif, dylech gwblhau'r cyfnod ynysu. Os ydych wedi’ch heintio, gall gymryd amser i symptomau ddatblygu neu fod yn heintus i bobl eraill.

Os na allwch gael eich brechu am reswm clinigol, rhaid i chi hunanynysu am 10 diwrnod, hyd yn oed os cewch ganlyniad prawf PCR neu brawf llif unffordd negatif.

Amrywiolyn Omicron

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun y cadarnhawyd neu yr amheuir sydd â’r amrywiolyn Omicron, rhaid i chi hunanynysu o ddiwrnod eich cysylltiad diwethaf â'r person a brofodd yn bositif, ac am y 10 diwrnod nesaf waeth beth fo'ch statws brechu neu'ch oedran. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn rhoi gwybod i chi os mai’r amrywiolyn Omicron sydd gan y person y daethoch i gysylltiad ag o, neu os yr amheuir hynny.

Dylech hefyd gymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn – mae’n bosibl y bydd gennych COVID-19 hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Hyd yn oed os yw'r profion hyn yn negatif, dylech gwblhau'r cyfnod ynysu. Os ydych wedi’ch heintio, gall gymryd amser i symptomau ddatblygu neu fod yn heintus i bobl eraill.

Os amheuir yr amrywiolyn hwn, rhaid ichi ynysu nes y cadarnhawyd nad yr amrywiolyn Omicron sydd gan y person sydd wedi profi'n bositif. Pan fydd hynny wedi’i gadarnhau, bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi ac yn rhoi cyngor ichi ar beth i'w wneud nesaf. Gall hyn olygu y gallwch roi’r gorau i hunan-ynysu ond bydd hyn yn dibynnu ar eich oedran, statws brechu a natur y cyswllt.

Oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn a phobl ifanc rhwng 5 a 17 oed

Os ydych yn oedolyn sydd wedi'i frechu'n llawn, neu'n berson ifanc rhwng 5 ac 17 oed, ac nad ydych wedi cael eich adnabod fel cysylltiad agos i achos o Omicron a gadarnhawyd neu a amheuir, bydd y gofynion hunanynysu a phrofi yn dibynnu ar a yw rhywun yn eich cartref wedi profi'n bositif neu wedi sylwi ar symptomau.

Mae bod wedi’ch brechu'n llawn yn y cyd-destun hwn yn golygu:

  • os ydych wedi cael eich brechu gyda brechlyn COVID-19 a gymeradwywyd gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) yn y DU
  • os oes o leiaf 14 diwrnod wedi mynd heibio ers i chi dderbyn y dosau a argymhellir o'r brechlyn

Nid oes angen i chi fod wedi cael pigiad atgyfnerthu i gael ei ystyried wedi'ch brechu'n llawn.

Os oes gan rywun yn eich cartref symptomau neu os ydynt wedi profi'n bositif

Mae cyswllt yn y cartref yn cynnwys:

  • unrhyw un sy'n byw neu'n cysgu ar yr un aelwyd
  • unrhyw un sy'n treulio llawer iawn o amser ar yr un aelwyd (gan gynnwys tŷ amlfeddiannaeth lle rhennir cegin neu ystafell ymolchi neu fyfyrwyr mewn llety prifysgol sy'n rhannu cegin)
  • partneriaid rhywiol
  • pobl sydd wedi glanhau cartref lle mae achos yn byw, a hynny heb ddefnyddio cyfarpar diogelu personol

Os ydych yn byw ar yr un aelwyd â rhywun sydd â symptomau, neu'n treulio cryn dipyn o amser â nhw, dylech hunanynysu a chymryd prawf cyn gynted â phosibl. Os yw'r person hwnnw wedi profi'n bositif, dylech hunanynysu a chymryd prawf PCR cyn gynted â phosibl.

Os yw eich prawf yn negatif gallwch roi'r gorau i ynysu ond dylech fod yn wyliadwrus am symptomau newydd. Dylech osgoi dod i gysylltiad â theulu a ffrindiau sy'n agored i niwed am gyfnod (ee perthnasau oedrannus neu'r rhai y mae eu risg yn uwch o gael haint COVID-19 difrifol).

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos ag achos positif nad yw’n byw ar eich aelwyd

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael prawf COVID-19 positif ac nad ydych yn byw gyda nhw nac yn treulio llawer o amser ar yr un aelwyd â nhw, nid oes angen i chi hunanynysu oni bai bod gennych symptomau.

Dylech gymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn – mae’n bosibl y bydd gennych COVID-19 hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Os yw eich prawf yn negatif dylech barhau i fod yn wyliadwrus am symptomau newydd. Dylech osgoi dod i gysylltiad â theulu a ffrindiau sy'n agored i niwed am gyfnod (ee perthnasau oedrannus neu'r rhai y mae eu risg yn uwch o gael haint COVID-19 difrifol). 

Plant o dan 5 oed

Oni nodir ei fod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun â’r amrywiolyn Omicron, neu rywun yr amheuir sydd â’r amrywiolyn Omicron, nid oes angen i blant o dan 5 oed gymryd prawf PCR neu brawf llif unffordd, hyd yn oed os oes ganddynt symptomau COVID-19, oni bai bod meddyg yn cynghori hynny, neu os yw rhiant yn credu bod prawf yn gwbl angenrheidiol ac er lles gorau’r plentyn.

Os oes ganddynt symptomau neu os ydynt wedi dod i gysylltiad agos ag achos positif ar eu haelwyd neu yn rhywle arall, nid oes angen iddynt gwblhau unrhyw gyfnod hunanynysu gorfodol. Fodd bynnag, dylent aros adref nes eu bod yn ddigon da i ddychwelyd i'r ysgol neu i leoliadau gofal plant. 

Os oes gan blentyn o dan 5 oed symptomau, nid oes angen i aelodau eraill o'r cartref ynysu oni bai bod y plentyn yn cymryd prawf ac yn cael canlyniad positif. Os yw plentyn yn cymryd prawf a bod y canlyniad yn bositif, yna rhaid i'r plentyn hunanynysu hefyd am 10 diwrnod. 

Gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol a gweithwyr darpariaeth addysgol arbennig

Os ydych wedi dod i gysylltiad ag achos positif, ac wedi'ch brechu'n llawn, a'ch bod yn gweithio naill ai ym maes iechyd a gofal cymdeithasol neu'r sector darpariaeth addysgol arbennig, efallai na fyddwch yn gallu mynd i'r gwaith yn ystod y cyfnod o 10 diwrnod ar ôl y cyswllt diwethaf.

Dylech gyfeirio at y canllawiau ar wahân ar gyfer gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol neu weithwyr darpariaeth addysgol arbennig a thrafod gyda'ch rheolwr. 

Efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn i chi gymryd profion ychwanegol fel rhagofal neu gael eich adleoli i rôl lle nad ydych yn dod i gysylltiad ag unigolion sydd â risgiau clinigol uwch, neu efallai y gofynnir ichi beidio â mynd i’r gwaith.

Yn ystod eich cyfnod hunanynysu

Arhoswch gartref

Rhaid i chi a phawb yn eich aelwyd sydd heb eu heithrio aros gartref am yr holl amser rydych chi’n hunanynysu.

Peidiwch â:

  • mynd i’r gwaith
  • mynd i'r ysgol
  • mynd i siopau (hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion)
  • mynd i dŷ rhywun arall
  • mynd i fannau cyhoeddus neu fannau addoli
  • defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis
  • mynd allan i ymarfer corff

Eithriadau

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol i chi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl i chi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny
  • i gael hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus (gan gynnwys gwasanaethau cymdeithasol neu wasanaethau i ddioddefwyr) pan fo mynediad at y gwasanaeth yn hanfodol i les person, ac na ellir darparu'r gwasanaeth os yw'r person yn aros lle mae’n byw
  • i osgoi salwch, anaf neu risg arall o berygl i berson arall
  • i symud i fan gwahanol i fyw i osgoi salwch i berson arall

Er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion cyfyngedig hyn, dylech feddwl yn ofalus iawn a oes dewis arall ar gael yn lle gwneud hyn.

Os oes rhaid i chi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, dylech fod i ffwrdd o’ch cartref am gyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb. Dylech ystyried dweud wrth eraill y dewch i gysylltiad â nhw (yn sgil unrhyw apwyntiadau brys a restrir uchod) eich bod yn hunanynysu. Bydd hyn yn eu helpu i wneud y trefniadau angenrheidiol i gadw pellter cymdeithasol a diogelu staff sy’n agored i niwed.

Apwyntiadau meddygol

Dylid canslo pob apwyntiad meddygol a deintyddol arferol tra byddwch chi neu’ch aelwyd yn hunanynysu. Dylech ffonio eich meddyg teulu, eich ysbyty lleol neu’r gwasanaeth cleifion allanol os gofynnwyd i chi fynd i apwyntiad wyneb yn wyneb tra ydych chi’n hunanynysu. Os yw’ch pryderon yn ymwneud â’ch symptomau COVID-19, cysylltwch â gwasanaeth coronafeirws ar-lein GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111.

Os oes angen cyngor meddygol arnoch chi

Mae’n bwysig nad yw unrhyw un sydd â symptomau neu’n datblygu symptomau wrth hunanynysu yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar ei ben ei hun cyn cael cymorth meddygol. Dylech gysylltu â GIG 111 Cymru neu eich meddyg teulu os byddwch yn profi unrhyw un o’r canlynol:

  • symptomau nad ydynt yn gwella ar ôl 7 diwrnod
  • diffyg anadl neu chwydu ar unrhyw adeg
  • blinder sy’n eich atal rhag gwneud eich gweithgareddau bob dydd arferol
  • os oes gan fabanod neu blant dan 5 oed dymheredd ar unrhyw adeg

Os yw’n argyfwng meddygol, ffoniwch 999 a dweud wrth y gweithredwr neu’r sawl sy’n delio â’r alwad bod gennych chi neu’ch perthynas symptomau COVID-19.

Cael help wrth hunanynysu

Os oes angen help arnoch i brynu bwyd, siopa neu nôl meddyginiaeth, dylech ofyn i'ch ffrindiau neu'ch teulu. Gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn i yrwyr danfon nwyddau adael eitemau y tu allan i'w casglu os ydych chi’n archebu ar-lein. Ni ddylai’r gyrrwr sy’n danfon nwyddau ddod i mewn i’ch cartref.

Ffyrdd o osgoi lledaenu’r coronafeirws i bobl sy’n byw gyda chi

Ceisiwch osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, mae’n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i bobl eraill yn eich cartref i'r graddau mwyaf posibl.

Os oes modd, dylech wneud y canlynol:

  • aros mewn ystafell wedi’i hawyru’n dda ar wahân i bobl eraill yn eich cartref, gyda ffenestr allanol y gellir ei hagor
  • cadw’r drws ar gau
  • defnyddio ystafell ymolchi ar wahân i weddill y cartref os oes modd
  • glanhau’r ystafell ymolchi'n rheolaidd os oes rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, neu geisio defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall a glanhau'r ystafell yn drylwyr
  • defnyddio llieiniau ar wahân i aelodau eraill y cartref, i sychu eich hun ac at ddibenion hylendid dwylo
  • osgoi defnyddio mannau a rennir fel ceginau tra mae pobl eraill yn bresennol
  • mynd â’ch bwyd i’ch ystafell i'w fwyta
  • golchi’ch llestri gan ddefnyddio glanedydd a dŵr cynnes, a'u sychu gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân i weddill y cartref, neu ddefnyddio peiriant golchi llestri

Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi

Os gallwch chi, trefnwch fod unrhyw un sydd mewn mwy o berygl o COVID-19 neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (y rheini a oedd gynt ar y rhestr cleifion sy’n gwarchod) yn symud o’ch cartref. Fe allen nhw aros gyda ffrindiau neu deulu am y cyfnodau hunanynysu mae angen i chi ac aelodau eraill eich aelwyd eu cwblhau gartref.

Os na allwch chi drefnu i’r bobl agored i niwed symud o’ch cartref, dylech gadw draw oddi wrthynt i'r graddau mwyaf posibl.

Dylech helpu’r rheini sydd mewn mwy o berygl neu’n eithriadol o agored i niwed i leihau eu cyswllt â phobl eraill yn eich cartref yn ystod y cyfnod hunanynysu. Mae hyn yn berthnasol p’un a oes gan aelodau eraill o’r aelwyd symptomau ai peidio. Gallwch hefyd ddefnyddio’r cyngor hwn i ddiogelu’r holl bobl sy’n byw gyda chi.

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch diogelu chi a’r bobl sy’n byw gyda chi. Mae hon yn un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau’r risg o drosglwyddo'r haint i bobl eraill.

Gorchuddiwch eich wyneb wrth beswch a thisian

Gorchuddiwch eich ceg a’ch trwyn gyda hances bapur untro pan fyddwch chi’n peswch neu’n tisian. Os nad oes gennych chi un wrth law, dylech disian i mewn i blyg eich penelin, nid i mewn i’ch llaw. Dylech gael gwared ar hancesi mewn bag sbwriel mae modd ei waredu, a glanhau eich dwylo’n syth gyda sebon a dŵr am 20 eiliad, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Os oes gennych chi ofalwr, dylai ddefnyddio hancesi papur i sychu unrhyw fwcws neu fflem ar ôl i chi disian neu besychu. Wedyn dylai olchi ei ddwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Gorchuddion wyneb

Os oes gennych chi symptomau’r coronafeirws neu os ydych chi’n cael canlyniad positif a’ch bod chi’n byw gyda phobl eraill, ystyriwch ddefnyddio gorchudd wyneb yn eich cartref wrth dreulio amser mewn rhannau o’r cartref sy’n cael eu rhannu. Dylech osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl o hyd. Dydy gwisgo gorchudd wyneb ddim yn disodli hyn.

Gall plant iau ddefnyddio gorchuddion wyneb os ydyn nhw’n dymuno ond, ar sail diogelwch anadlu, ni ddylid eu defnyddio ar blant dan 3 oed ar unrhyw gyfrif.

Dylai pobl sy’n hunanynysu, ac aelodau o’u haelwydydd, roi eu gorchuddion wyneb untro mewn bag bin o fewn bag bin arall a’u storio am 72 awr cyn eu rhoi mewn bin gwastraff ‘bag du’. Dylid golchi gorchuddion wyneb y gellir eu hailddefnyddio gyda’ch golch arferol ar ôl eu defnyddio.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau dylech ddefnyddio cynnyrch glanhau arferol, fel glanedyddion a channydd (bleach). Bydd y rhain yn effeithiol iawn o ran cael gwared ar y feirws ar arwynebau. Dylid glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml – fel handlenni drysau, canllawiau, teclynnau rheoli o bell, a byrddau – yn rheolaidd. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gennych chi berson “mewn perygl” neu berson eithriadol o agored i niwed yn eich cartref. Dylech lanhau ystafell ymolchi a rennir bob tro y byddwch yn ei defnyddio, er enghraifft, drwy lanhau’r arwynebau rydych chi wedi’u cyffwrdd.

Gellir storio gwastraff personol (fel hancesi papur neu glytiau) a chadachau glanhau untro ar wahân mewn bagiau sbwriel y gellir eu taflu. Dylid rhoi’r bagiau hyn mewn bag arall, eu clymu’n ddiogel a’u cadw ar wahân i wastraff arall. Dylid rhoi’r bagiau hyn o’r neilltu am o leiaf 72 awr cyn eu rhoi yn eich bin gwastraff tu allan.

Gellir gwaredu gwastraff cartref arall yn ôl yr arfer.

Golchi dillad

Er mwyn lleihau’r posibilrwydd o wasgaru’r feirws drwy’r aer, peidiwch ag ysgwyd dillad budr. Golchwch eitemau yn unol â chyfarwyddiadau'r gweithgynhyrchwr. Gellir golchi’r holl ddillad budr yn yr un llwyth.

Os nad oes gennych chi beiriant golchi, arhoswch 72 awr ar ôl i’ch cyfnod hunanynysu ddod i ben cyn mynd â’r dillad i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu llieiniau, gan gynnwys llieiniau llaw a llieiniau sychu llestri.

Peidiwch â chael ymwelwyr yn eich cartref

Ni ddylech wahodd na chaniatáu i neb fynd i mewn i’ch cartref tra byddwch chi neu aelodau eraill o’ch aelwyd yn hunanynysu. Os ydych chi eisiau siarad â rhywun nad yw’n aelod o’ch aelwyd, defnyddiwch ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o’ch aelwyd yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau’r risg y byddwch chi’n pasio’r haint ymlaen.

Bwydo o’r fron tra ydych chi wedi’ch heintio

Does dim tystiolaeth ar hyn o bryd i awgrymu y gellir trosglwyddo’r feirws drwy laeth y fron. Gellir lledaenu haint i’r babi yn yr un ffordd ag y caiff ei ledaenu i unrhyw un sy’n dod i gysylltiad agos â chi.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi'i wasgu allan, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus bob tro cyn ei ddefnyddio. Ni ddylech rannu poteli na phwmp bron gyda rhywun arall.

Os ydych chi neu rywun sy’n byw gyda chi yn bwydo ar y fron neu’n feichiog, mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a Gynaecolegwyr.

Anifeiliaid anwes yn y cartref

Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo’r clefyd i bobl. Fodd bynnag, dylech olchi eich dwylo ar ôl cyffwrdd eich anifeiliaid anwes neu eu gwastraff. Darllenwch ein cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Trin symptomau COVID-19 gartref

Yfwch ddŵr i sicrhau bod digon o hylif yn eich corff. Dylech yfed digon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn olau ac yn glir o ran lliw. Gallwch ddefnyddio meddyginiaethau dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o’ch symptomau COVID-19. Defnyddiwch y rhain yn unol â’r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu’r label a pheidiwch â mynd y tu hwnt i’r dos a argymhellir.

Mae’n bwysig cofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â’ch corff, a chael cymorth os bydd ei angen arnoch. Cadwch mewn cysylltiad â theulu a ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae ffynonellau cymorth a gwybodaeth ar gael i helpu hefyd, fel gwefan Every Mind Matters.

Help a chyngor ariannol wrth hunanynysu

Ni ddylai cyflogwyr ei gwneud yn ofynnol i chi fynd yn ôl i’r gwaith os ydych chi wedi cael gwybod gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru bod angen i chi hunanynysu. Dylent eich galluogi neu ganiatáu i chi aros gartref. Mae hyn yn cynnwys os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu fod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif.

Os nad ydych chi’n gallu gweithio oherwydd COVID-19, fe allech chi gael cymorth

Cymorth ariannol os na allwch chi weithio

Dylech ddweud wrth eich cyflogwr os na allwch chi weithio wrth hunanynysu. Efallai y bydd ei bolisi absenoldeb salwch neu absenoldeb arbennig yn berthnasol i chi.

Os na allwch chi gael tâl salwch gan eich cyflogwr, efallai y byddwch chi’n gallu cael Tâl Salwch Statudol neu fath arall o gymorth ariannol.

Mae rhagor o wybodaeth am Dâl Salwch Statudol, gan gynnwys cymhwysedd a sut i hawlio, ar gael ar GOV.UK.

Taliad hunanynysu (cynllun cymorth)

Os ydych chi ar incwm isel ac yn methu gweithio gartref wrth hunanynysu, gallech chi gael taliad o £750 i’ch helpu gyda cholli enillion. Dim ond os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru y cewch chi wneud cais am y taliad.

Ewch i weld a ydych chi’n gymwys a sut mae gwneud cais am y taliad Hunanynysu.

Cael nodyn hunanynysu ar gyfer eich cyflogwr

Os yw’ch cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar GIG 111 Cymru. Dim ond i gleifion y cynghorir iddynt hunanynysu drwy’r gwiriwr symptomau ar-lein y mae nodiadau hunanynysu ar gael. Mae’r nodyn hunanynysu yn cynhyrchu cyfeirnod unigryw y bydd modd i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Peidiwch â ffonio 111 oherwydd ni fydd y sawl sy’n delio â'r alwad yn gallu eich helpu.

Os ydych chi’n dal yn teimlo’n sâl ar ôl 7 diwrnod, dylech gysylltu â’ch meddyg teulu. Gallai hyn olygu bod eich meddyg teulu'n rhoi nodyn ffitrwydd i chi (yn ogystal â chymryd camau archwilio eraill) a bydd angen i chi roi hwn i'ch cyflogwr.

Os ydych chi wedi trefnu i gael prawf COVID-19 a bod y canlyniad yn bositif, byddwch chi’n cael hysbysiad ysgrifenedig o’ch statws positif gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Bydd hwn hefyd yn cadarnhau bod angen i chi hunanynysu am 10 diwrnod. Gellir rhannu hwn â'ch cyflogwr.

Os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn gofyn i chi hunanynysu oherwydd eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif, gallwch gael cadarnhad ysgrifenedig o hyn. Gallwch rannu hwn â'ch cyflogwr.