Neidio i'r prif gynnwy

Sut a phryd mae angen i chi a’ch aelwyd hunanynysu os oes gennych chi symptomau, os ydych chi wedi cael canlyniad positif, neu os ydych chi wedi bod mewn cysylltiad â rhywun sydd â COVID-19.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Prif bwyntiau

Os oes gennych chi unrhyw rai o symptomau’r coronafeirws (tymheredd uchel, peswch cyson newydd, colli blas neu arogl – neu newid yn y synhwyrau hynny), dylech hunanynysu gartref a chael prawf. Ni ddylech fynd i feddygfa, fferyllfa nac ysbyty.

Mae hunanynysu yn golygu nad ydych chi’n gadael y tŷ. Dylech hunanynysu ar unwaith os oes gennych chi symptomau a pharhau i hunanynysu hyd nes y cewch ganlyniad prawf PCR COVID-19.

Os ydych wedi cael canlyniad positif am COVID-19, neu os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi gofyn i chi hunanynysu, rhaid i chi aros gartref. Rydych chi’n torri’r gyfraith a gallech chi gael dirwy os nad ydych chi’n aros gartref ac yn hunanynysu.

Y cyfnod hunanynysu yw 10 diwrnod ers:

  • y diwrnod yn syth ar ôl y dyddiad y dechreuodd eich symptomau
  • y diwrnod yn syth ar ôl dyddiad eich prawf positif, neu’r dyddiad a gadarnhawyd i chi gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu os cawsoch eich nodi fel cyswllt agos i rywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19.

Mae hunanynysu yn berthnasol i oedolion a phlant o bob oed.

O 7 Awst 2021 ymlaen, nid yw oedolion sydd wedi’u brechu’n llawn ac a gafodd y brechlyn yn y DU, na phobl ifanc o dan 18 oed, yn gorfod hunanynysu mwyach os ydynt yn cael eu nodi fel cyswllt agos i rywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19. Bydd gofyn i chi gymryd profion PCR ar ddiwrnod 2 ar ôl eich cysylltiad diwethaf â’r achos positif (neu cyn gynted â phosibl) ac ar ddiwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn – mae’n bosibl y bydd gennych COVID-19 hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Bydd y rhai nad yw’n ofynnol iddynt hunanynysu mwyach hefyd yn cael cyngor ac arweiniad gan y swyddogion olrhain cysylltiadau ynglŷn â sut i ddiogelu eu hunain, gan gynnwys:

  • Ceisio lleihau cysylltiad ag eraill ac osgoi lleoedd prysur, yn enwedig o dan do
  • Ystyried defnyddio profion llif unffordd yn fwy rheolaidd neu bob dydd yn ystod y cyfnod pan fyddech fel arall wedi bod yn hunanynysu
  • PEIDIO ag ymweld â phobl agored i niwed megis y rhai mewn cartrefi gofal neu ysbytai
  • Gweithio gartref os nad ydych eisoes yn gwneud hynny
  • Rhoi gwybod i’ch cyflogwr eich bod wedi dod i gysylltiad ag achos o COVID-19
  • Gwneud ymdrech ychwanegol i sicrhau’ch bod yn golchi’ch dwylo’n drylwyr ac yn rheolaidd ac yn gwisgo gorchudd wyneb
  • Os ydych yn gweithio yn y sector iechyd a gofal cymdeithasol, efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn i chi gymryd profion ychwanegol rhag ofn neu’n gofyn i chi wneud rôl arall dros dro, fel yr awgrymir yn y canllawiau o’r enw Cysylltiadau COVID-19: canllawiau i staff iechyd a gofal cymdeithasol

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 unrhyw bryd, ni waeth pa mor ysgafn ydynt, ac ni waeth beth fo’ch oedran na’ch statws brechu, dylech hunanynysu ar unwaith a threfnu prawf PCR COVID-19.

Os ydych dros 18 oed, ac nad ydych wedi cael cwrs llawn o frechlyn COVID-19 yn y DU, dylech hunanynysu am 10 diwrnod:

  • os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19, ni waeth pa mor ysgafn ydynt (a dylech archebu prawf)
  • os ydych yn byw gyda rhywun sydd wedi datblygu symptomau COVID-19 ac sy’n aros am ganlyniad prawf PCR
  • os ydych yn byw gyda rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19
  • os yw’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu wedi cysylltu â chi i ddweud wrthych am hunanynysu gan eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19

Os oes angen cyngor meddygol arnoch chi

Mae’n bwysig nad yw unrhyw un sydd â symptomau neu’n datblygu symptomau wrth hunanynysu yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar ei ben ei hun cyn cael cymorth meddygol. Dylech chi gysylltu â GIG 111 Cymru neu’ch meddyg teulu os byddwch chi’n profi unrhyw un o’r canlynol:

  • symptomau nad ydynt yn gwella ar ôl 7 diwrnod
  • diffyg anadl neu chwydu ar unrhyw adeg
  • blinder sy’n eich atal rhag gwneud eich gweithgareddau bob dydd arferol
  • os oes gan fabanod neu blant dan 5 oed dymheredd ar unrhyw adeg

Os yw’n argyfwng meddygol, ffoniwch 999 a dweud wrth y gweithredwr neu'r sawl sy’n delio â’r alwad bod gennych chi neu’ch perthynas symptomau COVID-19.

Eithriadau rhag hunanynysu

Os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn dweud wrthych eich bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19, ac roeddech wedi’ch brechu’n llawn ar adeg eich cysylltiad â’r person heintiedig, ni fydd angen i chi hunanynysu. Rydych yn cael eich ystyried fel rhywun sydd wedi’i frechu’n llawn os oes o leiaf 14 diwrnod llawn wedi bod ers i chi gael y cwrs llawn o frechlyn cymeradwy, a’i fod wedi cael ei ddarparu yn y DU.

Os nad ydych wedi cwblhau’ch cwrs brechu (sef dau frechiad ar wahân fel arfer), o leiaf 14 diwrnod llawn cyn y cysylltiad agos, neu os cawsoch eich brechu y tu allan i’r DU, bydd angen i chi hunanynysu os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi.

Os ydych wedi cymryd rhan mewn treial clinigol ar gyfer brechlyn COVID-19 (a’i fod wedi’i gynnal yn unol â gofynion Rheoliadau Meddyginiaethau i'w Defnyddio gan Bobl (Treialon Clinigol) 2004(2)), ni fydd angen i chi hunanynysu os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi.

Os na allwch gael brechlyn COVID-19 am resymau meddygol, bydd angen i chi hunanynysu os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi.

Os ydych o dan 18 oed a bod y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn eich nodi fel cyswllt, ni fydd angen i chi hunanynysu, oni bai’ch bod yn datblygu symptomau eich hun.

Pryd i hunanynysu

Os ydych chi’n dod i Gymru o dramor, efallai y bydd rhaid i chi hunanynysu pan fyddwch chi’n cyrraedd. Gweler y canllawiau penodol ar sut i hunanynysu pan fyddwch yn teithio i Gymru.

Os bydd angen i chi hunanynysu cyn neu ar ôl triniaeth feddygol, bydd eich meddyg teulu neu’ch meddyg yn yr ysbyty yn dweud wrthych chi ac yn egluro beth y bydd angen i chi ei wneud. Dylech ddilyn eu cyngor. Os oes gennych chi unrhyw gwestiynau, dylech siarad â’ch meddyg neu’ch ymarferydd meddygol.

Os oes gennych chi symptomau

Dylech hunanynysu os oes gennych chi unrhyw un neu ragor o symptomau COVID-19 a threfnu prawf PCR. Dylech barhau i hunanynysu hyd nes y cewch ganlyniad y prawf.

Os byddwch yn profi’n negatif

Os yw canlyniad eich prawf yn negatif cewch orffen eich cyfnod hunanynysu ar unwaith.

Os byddwch yn profi’n bositif

Os yw canlyniad eich prawf yn bositif rhaid i chi barhau i hunanynysu a chwblhau’r cyfnod hunanynysu llawn, sef o leiaf 10 diwrnod. Y diwrnod cyntaf yw’r diwrnod yn syth ar ôl y diwrnod pan ddechreuodd eich symptomau.

Os nad oes gennych symptomau ond yn profi’n bositif

Os nad oes gennych chi symptomau ond eich bod wedi cael canlyniad positif, rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod, gan ddechrau ar y diwrnod ar ôl y prawf.

Efallai bydd angen i chi hunanynysu am fwy o amser (hyd at 14 diwrnod) os oes gyda chi amrywiolyn penodol o'r feirws. Bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain a Diogelu yn rhoi gwybod i chi os yw hyn yn berthnasol i chi.

Gallwch roi’r gorau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod os ydych chi’n teimlo’n iawn

Gallwch roi’r gorau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod hyd yn oed os oes gennych chi beswch o hyd, neu fod eich synnwyr blas neu arogl yn dal ar goll neu wedi newid. Gall y rhain bara am ychydig o wythnosau.

Daliwch ati i hunanynysu os nad ydych chi’n teimlo’n dda

Os oes gennych dymheredd uchel o hyd ar ôl cwblhau 10 diwrnod o hunanynysu dylech barhau i hunanynysu ond hefyd dylech geisio cyngor meddygol.

Os oes unrhyw aelodau eraill o’r aelwyd yn datblygu symptomau COVID-19 yn ystod y cyfnod hunanynysu o 10 ddiwrnod dylent hunanynysu ac archebu prawf. Os yw canlyniad y prawf yn bositif dylent ddechrau cyfnod hunanynysu 10 diwrnod o’r newydd, gan ddechrau o’r diwrnod yn syth ar ôl y diwrnod pan ddechreuodd eu symptomau.

Os yw’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu wedi dweud wrthych am hunanynysu gan eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif, ond eich bod wedyn yn datblygu symptomau COVID-19 eich hun, rhaid i chi hunanynysu am y cyfnod llawn o 10 diwrnod. Dylech wneud hyn hyd yn oed os ydych wedi cymryd prawf a bod canlyniad y prawf yn negatif. Y rheswm dros hyn yw y gall gymryd amser i’r feirws ymddangos a gallai’r feirws fod arnoch o hyd a gallech fod yn heintus i eraill.

Os ydych chi’n byw gyda rhywun sydd wedi datblygu symptomau

Dylech hunanynysu am 10 diwrnod os ydych dros 18 oed ac nad ydych wedi cael cwrs llawn o frechlyn COVID-19 yn y DU ac os yw’r canlynol yn berthnasol i rywun sy’n byw gyda chi:

  • mae ganddyn nhw symptomau COVID-19 ac yn aros am ganlyniad prawf
  • mae ganddyn nhw symptomau COVID-19 ac wedi cael canlyniad positif
  • maen nhw wedi cael canlyniad positif ond heb symptomau

Dylai’r person sydd â symptomau hunanynysu ar unwaith a chael prawf.

Dylai holl aelodau eraill yr aelwyd sydd heb eu brechu (ac sydd dros 18 oed) hunanynysu ar yr un pryd, nes bydd canlyniad prawf yr unigolyn yn hysbys. Os yw’r prawf yn negatif, gall pawb roi’r gorau i hunanynysu. Os yw’r prawf yn bositif mae angen i bawb barhau i hunanynysu am y 10 diwrnod llawn.

Os ydych wedi’ch brechu’n llawn (yn unol â’r diffiniad blaenorol yn y canllawiau hyn) neu wedi cymryd rhan mewn treial clinigol, nid yw’n ofynnol (o dan y gyfraith) i chi hunanynysu os yw aelod o’ch aelwyd yn profi’n bositif am COVID-19. Bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi ac yn eich cynghori i gymryd profion PCR ar ddiwrnod 2 (ar ôl eich cysylltiad diwethaf â’r achos positif) a diwrnod 8. Mae profion PCR ar gyfer cysylltiadau agos – yn enwedig os yw’r cyswllt yn rhan o aelwyd – yn helpu i dorri’r gadwyn drosglwyddo mewn cymunedau ac yn diogelu’r rhai mwyaf agored i niwed yn sgil y feirws.

Dylech barhau i fod ar eich gwyliadwriaeth am symptomau newydd, ac osgoi cysylltiad â theulu a ffrindiau sy'n agored i niwed am gyfnod (ee perthnasau oedrannus neu'r rhai y mae eu risg yn uwch o gael haint COVID-19 difrifol).

Gallwch roi’r gorau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod os ydych chi’n teimlo’n iawn

Gallwch roi’r gorau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod hyd yn oed os oes gennych chi beswch o hyd, neu fod eich synnwyr blas neu arogl yn dal ar goll neu wedi newid. Gall y rhain bara am ychydig o wythnosau.

Daliwch ati i hunanynysu os nad ydych chi’n teimlo’n dda

Os ydych chi dal yn sâl gyda thymheredd uchel ar ôl cwblhau 10 diwrnod o hunanynysu, dylech gael cymorth meddygol. Dylech hefyd barhau i hunanynysu

Os bydd unrhyw aelodau eraill o’r aelwyd, yn datblygu symptomau COVID-19 yn ystod y cyfnod hunanynysu 10 diwrnod, dylent gael prawf a dechrau cyfnod hunanynysu 10 diwrnod o’r newydd os yw’r canlyniad yn bositif. Bydd y cyfnod hunanynysu newydd hwnnw’n dechrau o’r diwrnod ar ôl i’w symptomau COVID-19 ddechrau.

Os ydych wedi cael cysylltiad ag unrhyw un y tu allan i’ch aelwyd sydd â symptomau neu sydd wedi profi’n bositif

Os ydych dros 18 oed a heb gael cwrs llawn o frechlyn COVID-19 yn y DU ac rydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19, rhaid i chi hunanynysu os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi ac yn eich cynghori i wneud hynny. Ni fydd rhaid i chi hunanynysu ond os ydych wedi cael unrhyw gysylltiad agos â'r person hwnnw yn ystod y 2 ddiwrnod cyn i’w symptomau ddechrau, neu cyn iddynt gael eu canlyniad prawf positif. Bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn penderfynu hyn fel rhan o’r broses olrhain cysylltiadau.

Os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi cysylltu â chi

Rhaid i chi hunanynysu am 10 diwrnod os yw’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu wedi gofyn i chi hunanynysu. Mae hyn naill ai oherwydd eich bod wedi profi’n bositif am COVID-19, neu’ch bod chi wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif ac nad ydych wedi’ch eithrio fel arall.

Os ydych chi wedi cael eich nodi fel cyswllt agos sy’n gorfod hunanynysu a’ch bod yn byw gyda phobl eraill, dim ond chi fydd angen hunanynysu, oni bai eu bod nhw’n datblygu symptomau.

Bydd unrhyw un y mae’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â nhw gan eu bod yn gyswllt agos yn cael eu cynghori i archebu prawf PCR ar-lein. Gofynnir iddynt gymryd profion PCR ar ddiwrnod 2 ar ôl eu cysylltiad diwethaf â’r person sydd wedi profi’n bositif (neu cyn gynted â phosibl ar ôl cael eu nodi fel cyswllt) ac ar ddiwrnod 8. Bydd y gwasanaeth yn gofyn iddynt wneud hyn ni waeth a yw’n ofynnol iddynt hunanynysu ai peidio.

Os oes rhywun sy’n byw gyda chi neu rywun yr ydych wedi cael cysylltiad â nhw wedi cael cyfarwyddyd i gael prawf ond bod ganddyn nhw ddim symptomau

Os gofynnir i berson gael prawf, fel rhan o ymchwiliad i frigiad, er enghraifft, efallai y gofynnir i’r person hwnnw a’i aelwyd hunanynysu yn seiliedig ar yr amgylchiadau unigol, a bydd yn cael gwybod beth mae angen ei wneud.

Pobl sy’n cael profion yn rheolaidd

Mae rhai pobl sy’n gweithio gyda phobl agored i niwed, fel gweithwyr iechyd neu ofal cymdeithasol, yn cael eu profi’n rheolaidd, hyd yn oed os nad oes ganddyn nhw symptomau. Os oes rhywun sy’n byw gyda chi yn cael profion yn rheolaidd, does dim rhaid i'r aelwyd hunanynysu oni bai fod y person yn cael canlyniad positif ac nad yw’r aelodau o’r aelwyd wedi’u heithrio fel arall.

Plant (dan 18 oed) sy’n gorfod hunanynysu

Rhaid i blentyn ddechrau hunanynysu os oes ganddo symptomau COVID-19 ac mae’n aros am ganlyniad prawf. Bydd angen iddo gwblhau’r cyfnod hunanynysu llawn o 10 diwrnod os yw canlyniad y prawf yn bositif. Os yw canlyniad y prawf yn negatif caiff orffen ei gyfnod hunanynysu ar unwaith.

Oni bai eu bod wedi’u heithrio, bydd rhaid i bob aelod arall o’r aelwyd sy’n byw gyda’r plentyn hefyd hunanynysu am yr un cyfnod os yw’r plentyn yn profi’n bositif am COVID-19. Os yw canlyniad prawf y plentyn yn negatif caiff pob aelod o’r aelwyd orffen eu cyfnod hunanynysu ar unwaith.

Ni fydd yn ofynnol i blant o dan 18 oed hunanynysu os cânt eu nodi fel cyswllt ond bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn dal i alw i roi cyngor a gwybodaeth.

Rhannu cyfrifoldeb dros blant wrth hunanynysu

Plentyn sydd â symptomau neu sydd wedi cael canlyniad positif

Dylai rhieni a gwarcheidwaid osgoi symud plentyn sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad positif rhwng aelwydydd. Mae symud plentyn yn cynyddu lledaeniad y feirws.

Os yw rhieni a gwarcheidwaid yn rhannu cyfrifoldeb dros y plentyn, dylai’r plentyn aros gydag un teulu am y cyfnod mae angen iddo hunanynysu. Gwneir hyn er mwyn lleihau lledaeniad posibl y feirws.

Os nad oes modd aros gydag un teulu, gall y plentyn symud rhwng y ddwy aelwyd. Rhaid i’r plentyn barhau i hunanynysu am y cyfnod llawn o 10 diwrnod. Rhaid i unrhyw un yn yr aelwyd y mae’n ei gadael hunanynysu am 10 diwrnod, oni bai eu bod wedi’u heithrio (yn unol â’r diffiniad blaenorol yn y canllawiau hyn). Rhaid i unrhyw un yn yr aelwyd y mae’n mynd iddi ddechrau cyfnod hunanynysu o 10 diwrnod pan fydd y plentyn yn cyrraedd, oni bai eu bod wedi’u heithrio.

Cartrefi gofal

Efallai bydd angen i bobl sy'n cael eu derbyn i gartrefi gofal ddilyn cyfnodau hunanynysu gwahanol i'r hyn a nodir yn y canllawiau hyn. Dylech ddilyn canllawiau a roddir gan weithwyr iechyd proffesiynol ar beth sy'n ofynnol. Mae mwy o wybodaeth yn y canllawiau gofal iechyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Yn ystod eich cyfnod hunanynysu

Arhoswch gartref

Rhaid i chi a phawb yn eich aelwyd sydd heb eu heithrio aros gartref am yr holl amser rydych chi’n hunanynysu.

Peidiwch â:

  • mynd i’r gwaith
  • mynd i'r ysgol
  • mynd i siopau (hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion)
  • mynd i dŷ rhywun arall
  • mynd i fannau cyhoeddus neu fannau addoli
  • defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis
  • mynd allan i ymarfer corff

Eithriadau

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol i chi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl i chi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny
  • i gael hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus (gan gynnwys gwasanaethau cymdeithasol neu wasanaethau i ddioddefwyr) pan fo mynediad at y gwasanaeth yn hanfodol i les person, ac na ellir darparu'r gwasanaeth os yw'r person yn aros lle mae’n byw

Fodd bynnag, er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion cyfyngedig hyn, dylech feddwl yn ofalus iawn a oes dewis arall ar gael yn lle gwneud hyn.

Os ydych yn cael ei darganfod wedi gadael eich cartref am unrhyw reswm arall, neu wedi aros i ffwrdd am yn hirach nag sy'n angenrheidiol i wneud un o'r tasgau angenrheidiol hyn, byddwch yn cyflawni trosedd. Gallwch gael eich cosbi gan yr heddlu neu eich erlyn mewn llys, gall arwain at ddirwy ddiderfyn.

Os oes rhaid i chi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, rhaid i chi fod i ffwrdd o’ch cartref am gyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb.

Apwyntiadau meddygol

Dylid canslo pob apwyntiad meddygol a deintyddol arferol tra byddwch chi neu’ch aelwyd yn hunanynysu. Dylech ffonio eich meddyg teulu, eich ysbyty lleol neu’r gwasanaeth cleifion allanol os gofynnwyd i chi fynd i apwyntiad wyneb yn wyneb tra ydych chi’n hunanynysu. Os yw’ch pryderon yn ymwneud â’ch symptomau COVID-19, cysylltwch â gwasanaeth coronafeirws ar-lein GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111.

Cael help wrth hunanynysu

Os oes angen help arnoch i brynu bwyd, siopa neu nôl meddyginiaeth, dylech ofyn i'ch ffrindiau neu'ch teulu. Gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn i yrwyr danfon nwyddau adael eitemau y tu allan i'w casglu os ydych chi’n archebu ar-lein. Ni ddylai’r gyrrwr sy’n danfon nwyddau ddod i mewn i’ch cartref.

Ffyrdd o osgoi lledaenu’r coronafeirws i bobl sy’n byw gyda chi

Ceisiwch osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, mae’n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i bobl eraill yn eich cartref i'r graddau mwyaf posibl.

Os oes modd, dylech wneud y canlynol:

  • aros mewn ystafell wedi’i hawyru’n dda ar wahân i bobl eraill yn eich cartref, gyda ffenestr allanol y gellir ei hagor
  • cadw’r drws ar gau
  • defnyddio ystafell ymolchi ar wahân i weddill y cartref os oes modd
  • glanhau’r ystafell ymolchi'n rheolaidd os oes rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, neu geisio defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall a glanhau'r ystafell yn drylwyr
  • defnyddio llieiniau ar wahân i aelodau eraill y cartref, i sychu eich hun ac at ddibenion hylendid dwylo
  • osgoi defnyddio mannau a rennir fel ceginau tra mae pobl eraill yn bresennol
  • mynd â’ch bwyd i’ch ystafell i'w fwyta
  • golchi’ch llestri gan ddefnyddio glanedydd a dŵr cynnes, a'u sychu gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân i weddill y cartref, neu ddefnyddio peiriant golchi llestri

Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi

Os gallwch chi, trefnwch fod unrhyw un sydd mewn mwy o berygl o COVID-19 neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (y rheini a oedd gynt ar y rhestr cleifion sy’n gwarchod) yn symud o’ch cartref. Fe allen nhw aros gyda ffrindiau neu deulu am y cyfnodau hunanynysu mae angen i chi ac aelodau eraill eich aelwyd eu cwblhau gartref.

Os na allwch chi drefnu i’r bobl agored i niwed symud o’ch cartref, dylech gadw draw oddi wrthynt i'r graddau mwyaf posibl.

Dylech helpu’r rheini sydd mewn mwy o berygl neu’n eithriadol o agored i niwed i leihau eu cyswllt â phobl eraill yn eich cartref yn ystod y cyfnod hunanynysu. Mae hyn yn berthnasol p’un a oes gan aelodau eraill o’r aelwyd symptomau ai peidio.  Gallwch hefyd ddefnyddio’r cyngor hwn i ddiogelu’r holl bobl sy’n byw gyda chi.

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch diogelu chi a’r bobl sy’n byw gyda chi. Mae hon yn un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau’r risg o drosglwyddo'r haint i bobl eraill.

Gorchuddiwch eich wyneb wrth beswch a thisian

Gorchuddiwch eich ceg a’ch trwyn gyda hances bapur untro pan fyddwch chi’n peswch neu’n tisian. Os nad oes gennych chi un wrth law, dylech disian i mewn i blyg eich penelin, nid i mewn i’ch llaw. Dylech gael gwared ar hancesi mewn bag sbwriel mae modd ei waredu, a glanhau eich dwylo’n syth gyda sebon a dŵr am 20 eiliad, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Os oes gennych chi ofalwr, dylai ddefnyddio hancesi papur i sychu unrhyw fwcws neu fflem ar ôl i chi disian neu besychu. Wedyn dylai olchi ei ddwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Gorchuddion wyneb

Os oes gennych chi symptomau’r coronafeirws neu os ydych chi’n cael canlyniad positif a’ch bod chi’n byw gyda phobl eraill, ystyriwch ddefnyddio gorchudd wyneb yn eich cartref wrth dreulio amser mewn rhannau o’r cartref sy’n cael eu rhannu. Dylech osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl o hyd. Dydy gwisgo gorchudd wyneb ddim yn disodli hyn.

Gall plant iau ddefnyddio gorchuddion wyneb os ydyn nhw’n dymuno ond, ar sail diogelwch anadlu, ni ddylid eu defnyddio ar blant dan 3 oed ar unrhyw gyfrif.

Dylai pobl sy’n hunanynysu, ac aelodau o’u haelwydydd, roi eu gorchuddion wyneb untro mewn bag bin o fewn bag bin arall a’u storio am 72 awr cyn eu rhoi mewn bin gwastraff ‘bag du’. Dylid golchi gorchuddion wyneb y gellir eu hailddefnyddio gyda’ch golch arferol ar ôl eu defnyddio.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau dylech ddefnyddio cynnyrch glanhau arferol, fel glanedyddion a channydd (bleach). Bydd y rhain yn effeithiol iawn o ran cael gwared ar y feirws ar arwynebau. Dylid glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml – fel handlenni drysau, canllawiau, teclynnau rheoli o bell, a byrddau – yn rheolaidd. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gennych chi berson “mewn perygl” neu berson eithriadol o agored i niwed yn eich cartref. Dylech lanhau ystafell ymolchi a rennir bob tro y byddwch yn ei defnyddio, er enghraifft, drwy lanhau’r arwynebau rydych chi wedi’u cyffwrdd.

Gellir storio gwastraff personol (fel hancesi papur neu glytiau) a chadachau glanhau untro ar wahân mewn bagiau sbwriel y gellir eu taflu. Dylid rhoi’r bagiau hyn mewn bag arall, eu clymu’n ddiogel a’u cadw ar wahân i wastraff arall. Dylid rhoi’r bagiau hyn o’r neilltu am o leiaf 72 awr cyn eu rhoi yn eich bin gwastraff tu allan.

Gellir gwaredu gwastraff cartref arall yn ôl yr arfer.

Golchi dillad

Er mwyn lleihau’r posibilrwydd o wasgaru’r feirws drwy’r aer, peidiwch ag ysgwyd dillad budr. Golchwch eitemau yn unol â chyfarwyddiadau'r gweithgynhyrchwr. Gellir golchi’r holl ddillad budr yn yr un llwyth.

Os nad oes gennych chi beiriant golchi, arhoswch 72 awr ar ôl i’ch cyfnod hunanynysu ddod i ben cyn mynd â’r dillad i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu llieiniau, gan gynnwys llieiniau llaw a llieiniau sychu llestri.

Peidiwch â chael ymwelwyr yn eich cartref

Ni ddylech wahodd na chaniatáu i neb fynd i mewn i’ch cartref tra byddwch chi neu aelodau eraill o’ch aelwyd yn hunanynysu. Os ydych chi eisiau siarad â rhywun nad yw’n aelod o’ch aelwyd, defnyddiwch ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o’ch aelwyd yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau’r risg y byddwch chi’n pasio’r haint ymlaen.

Bwydo o’r fron tra ydych chi wedi’ch heintio

Does dim tystiolaeth ar hyn o bryd i awgrymu y gellir trosglwyddo’r feirws drwy laeth y fron. Gellir lledaenu haint i’r babi yn yr un ffordd ag y caiff ei ledaenu i unrhyw un sy’n dod i gysylltiad agos â chi.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi'i wasgu allan, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus bob tro cyn ei ddefnyddio. Ni ddylech rannu poteli na phwmp bron gyda rhywun arall.

Os ydych chi neu rywun sy’n byw gyda chi yn bwydo ar y fron neu’n feichiog, mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a Gynaecolegwyr.

Anifeiliaid anwes yn y cartref

Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo’r clefyd i bobl. Fodd bynnag, dylech olchi eich dwylo ar ôl cyffwrdd eich anifeiliaid anwes neu eu gwastraff. Darllenwch ein cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Trin symptomau COVID-19 gartref

Yfwch ddŵr i sicrhau bod digon o hylif yn eich corff. Dylech yfed digon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn olau ac yn glir o ran lliw. Gallwch ddefnyddio meddyginiaethau dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o’ch symptomau COVID-19. Defnyddiwch y rhain yn unol â’r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu’r label a pheidiwch â mynd y tu hwnt i’r dos a argymhellir.

Mae’n bwysig cofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â’ch corff, a chael cymorth os bydd ei angen arnoch. Cadwch mewn cysylltiad â theulu a ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae ffynonellau cymorth a gwybodaeth ar gael i helpu hefyd, fel gwefan Every Mind Matters.

Beth i’w wneud os ydych chi’n cael symptomau’r coronafeirws eto

Os ydych chi’n cael symptomau eto ar unrhyw adeg ar ôl rhoi’r gorau i hunanynysu, bydd angen i chi ddilyn y canllawiau ar hunanynysu eto.

Os cawsoch chi brawf positif a’ch bod yn cael symptomau eto, rhaid i chi hunanynysu ar unwaith o’r adeg y dechreuodd eich symptomau ac am y 10 diwrnod canlynol, yn ogystal â chael prawf. Dywedwch wrth y tîm profi eich bod wedi cawl prawf positif yn y gorffennol ac ar ba ddyddiad, gan y gallai hyn effeithio sut caiff canlyniad eich prawf newydd ei ddehongli. Rhaid i bob aelod arall o’r aelwyd, oni bai eu bod wedi’u heithrio, aros gartref a hunanynysu am 10 diwrnod nes bydd canlyniad y prawf yn hysbys. Os yw’r prawf yn negatif, gallwch chi ac aelodau eraill o’ch aelwyd roi’r gorau i hunanynysu. Os yw’r prawf yn bositif, bydd angen i chi a'ch cartref gwblhau cyfnod hunanynysu llawn o 10 diwrnod.

Help a chyngor ariannol wrth hunanynysu

Ni ddylai cyflogwyr ei gwneud yn ofynnol i chi fynd yn ôl i’r gwaith os ydych chi wedi cael gwybod gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru bod angen i chi hunanynysu. Dylent eich galluogi neu ganiatáu i chi aros gartref. Mae hyn yn cynnwys os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu fod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif.

Os nad ydych chi’n gallu gweithio oherwydd COVID-19, fe allech chi gael cymorth

Cymorth ariannol os na allwch chi weithio

Dylech ddweud wrth eich cyflogwr os na allwch chi weithio wrth hunanynysu. Efallai y bydd ei bolisi absenoldeb salwch neu absenoldeb arbennig yn berthnasol i chi.

Os na allwch chi gael tâl salwch gan eich cyflogwr, efallai y byddwch chi’n gallu cael Tâl Salwch Statudol neu fath arall o gymorth ariannol.

Mae rhagor o wybodaeth am Dâl Salwch Statudol, gan gynnwys cymhwysedd a sut i hawlio, ar gael ar GOV.UK.

Taliad hunanynysu

Os ydych chi ar incwm isel ac yn methu gweithio gartref wrth hunanynysu, gallech chi gael taliad o £750 i’ch helpu gyda cholli enillion. Dim ond os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru y cewch chi wneud cais am y taliad.

Ewch i weld a ydych chi’n gymwys a sut mae gwneud cais am y taliad Hunanynysu.

Cael nodyn hunanynysu ar gyfer eich cyflogwr

Os yw’ch cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar GIG 111 Cymru. Dim ond i gleifion y cynghorir iddynt hunanynysu drwy’r gwiriwr symptomau ar-lein y mae nodiadau hunanynysu ar gael. Mae’r nodyn hunanynysu yn cynhyrchu cyfeirnod unigryw y bydd modd i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Peidiwch â ffonio 111 oherwydd ni fydd y sawl sy’n delio â'r alwad yn gallu eich helpu.

Os ydych chi’n dal yn teimlo’n sâl ar ôl 7 diwrnod, dylech gysylltu â’ch meddyg teulu. Gallai hyn olygu bod eich meddyg teulu'n rhoi nodyn ffitrwydd i chi (yn ogystal â chymryd camau archwilio eraill) a bydd angen i chi roi hwn i'ch cyflogwr.

Os ydych chi wedi trefnu i gael prawf COVID-19 a bod y canlyniad yn bositif, byddwch chi’n cael hysbysiad ysgrifenedig o’ch statws positif gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Bydd hwn hefyd yn cadarnhau bod angen i chi hunanynysu am 10 diwrnod. Gellir rhannu hwn â'ch cyflogwr.

Os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn gofyn i chi hunanynysu oherwydd eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif, gallwch gael cadarnhad ysgrifenedig o hyn. Gallwch rannu hwn â'ch cyflogwr.