Neidio i'r prif gynnwy

Yr hyn y dylech ei wneud os oes gennych symptomau COVID-19, os ydych wedi profi'n bositif am COVID-19, neu os ydych wedi bod mewn cysylltiad â rhywun sydd â COVID-19.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Prif bwyntiau

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, dylech hunanynysu a threfnu prawf PCR cyn gynted â phosibl.

Os ydych wedi profi'n bositif am COVID-19, rhaid i chi hunanynysu a dilyn y canllawiau isod.

Dylech wneud prawf llif unffordd (LFT) ar ddiwrnod5 eich cyfnod o hunanynysu ac ail brawf llif unffordd y diwrnod wedyn (dylech ei gymryd 12 i 24 awr ar ôl y prawf cyntaf). Bydd hyn yn helpu i ganfod a ydych yn parhau i fod yn heintus ac y gallech drosglwyddo COVID-19 i eraill.

Ni ddylech wneud prawf llif unffordd cyn diwrnod 5 o’ch cyfnod hunanynysu oherwydd mae’r risg o barhau i fod yn heintus a’r posibilrwydd o drosglwyddo’r feirws i eraill cyn y cyfnod hwn yn sylweddol uwch.

Cewch roi’r gorau i hunanynysu ar ôl 5 diwrnod llawn (ar ddiwrnod 6 eich cyfnod hunanynysu). Os ydych yn cael canlyniad prawf positif, dylech barhau i hunanynysu hyd nes y byddwch wedi cael prawf llif unffordd negatif ar ddau ddiwrnod yn olynol, neu tan ddiwrnod 10, pa un bynnag ddaw gyntaf.

Nid oes rhaid ichi gael prawf llif unffordd negatif ar ddiwrnod 10 i roi’r gorau i hunanynysu. Os oes gennych dymheredd o hyd, dylech barhau i hunanynysu hyd nes bydd eich tymheredd yn normal.Os ydych wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19, dylech ddilyn y canllawiau hyn. Os nad ydych wedi'ch brechu'n llawn, mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith i chi hunanynysu fel cyswllt agos am 10 diwrnod llawn.

Os ydych yn gyswllt agos, bydd y rheolau hunanynysu a pha brofion y dylech eu cymryd yn dibynnu ar y canlynol

  • eich statws brechu covid-19
  • eich oedran
  • eich swydd
5 diwrnod hunanynysu – sut mae’n gweithio
Diwrnod Beth i’w wneud
0 Symptomau’n dechrau, neu brawf positif
1 Dechrau cyfrif y dyddiau hunanynysu
2  
3  
4  
5 Dechrau profion llif unffordd dyddiol gartref
6 O ddiwrnod 6 i 9, cewch stopio hunanynysu os cewch ddau brawf negatif dyddiol ar ôl ei gilydd.
7  
8  
9  
10 Gorffen ynysu – dim angen mwy o brofion

Beth mae hunanynysu yn ei olygu?

Mae hunanynysu yn golygu peidio â gadael eich cartref oherwydd bod gennych COVID-19 neu bod amheuaeth o hynny.

Mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith i chi hunanynysu pan gewch eich hysbysu o brawf positif. Os na wnewch hynny, rydych yn cyflawni trosedd a gallech gael hysbysiad cosb benodedig o hyd at £1,920 neu gael eich erlyn yn y llys, a allai arwain at ddirwy anghyfyngedig.

Os oes gennych symptomau COVID-19 neu os ydych yn cael prawf llif unffordd neu PCR positif

Os oes gennych symptomau

Os oes gennych unrhyw un o brif symptomau COVID-19, dylech hunanynysu a threfnu prawf PCR ar unwaith. Mae hyn yn berthnasol hyd yn oed os oes gennych symptomau ysgafn neu os ydych wedi profi'n bositif o'r blaen. 

Dyma brif symptomau COVID-19:

  • tymheredd uchel
  • peswch cyson
  • colli’r synnwyr arferol o flas neu arogl, neu sylwi ar newid ynddynt

Os ydych wedi cael prawf llif unffordd positif, dylech roi gwybod am y canlyniad, a dilyn y canllawiau hyn. Nid oes angen i chi archebu prawf PCR dilynol mwyach oni bai:

  • eich bod wedi cael cyngor i gymryd prawf PCR oherwydd eich bod mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol a allai fod angen mynediad cynnar at driniaeth
  • eich bod wedi cael cyngor i gael y prawf fel rhan o raglen ymchwil neu raglen wyliadwriaeth.

Os bydd canlyniad eich prawf yn bositif

Os cewch ganlyniad positif ar unrhyw brawf COVID-19 (PCR neu LFT), rhaid i chi hunanynysu o'r diwrnod y dechreuodd eich symptomau ac am 5 diwrnod o leiaf ar ôl i’ch symptomau ddechrau neu o ddiwrnod eich prawf os nad oes gennych symptomau (pa un bynnag yw’r cynharaf). Felly’r cynharaf y cewch roi’r gorau i hunanynysu yw ar ddiwrnod 6.

Ar ddiwrnod 5 eich cyfnod hunanynysu, dylech gymryd prawf llif unffordd ac ail brawf llif unffordd y diwrnod wedyn (12 i 24 awr yn ddiweddarach).

Bydd hyn yn helpu i benderfynu a ydych yn parhau i fod yn heintus a’r posibilrwydd y gallwch drosglwyddo COVID-19 i eraill.

Ni ddylech gymryd prawf llif unffordd cyn diwrnod 5 o’ch cyfnod hunanynysu oherwydd bod y risg y byddwch yn parhau i fod yn heintus ac y gallwch basio’r feirws i eraill cyn y cyfnod hwn yn sylweddol uwch.

Nid oes rhaid ichi hunanynysu am fwy na 5 diwrnod os mai dim ond peswch neu ddiffyg gallu i arogli neu flasu yw eich symptomau. Gall y symptomau hyn barhau am sawl wythnos ar ôl haint COVID-19.

Os yw canlyniad unrhyw un o’r profion llif unffordd ar ddiwrnod 5 a 6 yn bositif, dylech barhau i hunanynysu a chymryd prawf arall y diwrnod wedyn. Dylech barhau i hunanynysu hyd nes y byddwch wedi cael prawf llif unffordd negatif ar ddau ddiwrnod yn olynol, neu tan ddiwrnod 10, pa un bynnag ddaw gyntaf.

Nid oes rhaid ichi gael prawf llif unffordd negatif ar ddiwrnod 10 i roi’r gorau i hunanynysu. Os oes gennych dymheredd o hyd, dylech barhau i hunanynysu hyd nes bydd eich tymheredd yn normal.

Gweld crynodeb o sut mae'r rheol hunanynysu 5 diwrnod yn gweithio

Os byddwch yn profi'n bositif, gall gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru gysylltu â chi. Byddant naill’n ffonio o 029 2196 1133, neu’n anfon neges destun neu e-bost o NHSWALESTTP i roi cyngor i chi ar hunanynysu. Bydd angen iddynt gael gwybod pwy rydych chi wedi bod mewn cysylltiad agos â nhw'n ddiweddar. Byddant yn anfon cod untro diogel atoch drwy neges destun. Bydd y neges yn cynnwys dolen i’r ffurflen y mae angen ichi ei llenwi. Mae’n bwysig eich bod yn llenwi’r ffurflen cyn gynted â phosibl. Darllenwch fwy am olrhain cysylltiadau.

Er mwyn lleihau ymhellach y risg o drosglwyddo COVID-19 i eraill, ar ôl gorffen y cyfnod hunanynysu o 5 diwrnod llawn a chael dau brawf llif unffordd negatif, dylech wneud y canlynol:

  • ceisio lleihau’r cyswllt ag eraill ac osgoi mannau torfol, yn enwedig o dan do
  • pan fyddwch yn ymweld â phobl sy’n agored i niwed mewn llefydd fel cartrefi gofal neu ysbytai, rhowch wybod am eich sefyllfa a dilynwch y canllawiau perthnasol i ymwelwyr
  • gweithio gartref os nad ydych eisoes yn gwneud hynny, ac os yw’n ymarferol ichi wneud hynny
  • cymryd gofal ychwanegol wrth olchi dwylo a gwisgo gorchuddion wyneb

Ceir canllawiau ychwanegol ar gyfer y sawl sy’n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol a darpariaeth addysg arbennig.

Os nad oes gennych symptomau, ond yn profi’n bositif

Efallai y cewch eich cynghori i gymryd PCR neu brawf llif unffordd os ydych wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif. Gallai hyn hefyd fod fel rhan o drefniadau yn y gweithle.

Os ydych wedi profi'n bositif am COVID-19 yn ddiweddar (o fewn y 90 diwrnod diwethaf) dylech gymryd prawf llif unffordd i ddechrau yn hytrach na PCR. Y rheswm am hyn yw bod perygl y gallai prawf PCR ganfod olion gweddilliol y feirws sydd dros ben yn eich corff. 

Os yw canlyniad eich prawf yn bositif, rhaid i chi hunanynysu o ddiwrnod eich prawf ac am y 5 diwrnod llawn nesaf. Fel y nodir uchod, dylech gymryd prawf llif unffordd ar ddiwrnod 5 a 6 neu wedi hynny i weld a ydych yn heintus cyn rhoi’r gorau i hunanynysu.

Os oedd eich canlyniad positif gwreiddiol yn deillio o brawf llif unffordd, dylech roi gwybod am y canlyniad, hunanynysu a dilyn canllawiau hunanynysu. Nid oes angen i chi archebu prawf PCR dilynol mwyach (oni bai eich bod wedi cael cyngor i gymryd prawf PCR oherwydd eich bod mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol a allai fod angen mynediad cynnar at driniaeth, neu eich bod wedi cael cyngor i gael y prawf fel rhan o raglen ymchwil neu raglen wyliadwriaeth).

Cysylltiadau agos

Ystyrir fod rhywun wedi dod i gysylltiad agos os yw wedi cael unrhyw un o'r mathau canlynol o gyswllt â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19:

  • cyswllt wyneb yn wyneb gan gynnwys cael sgwrs o fewn 1 metr, neu rywun yn peswch arnoch
  • cyswllt corfforol croen-i-groen am unrhyw gyfnod o amser
  • cyswllt o fewn 1 metr am funud neu fwy heb gyswllt wyneb yn wyneb
  • cyswllt o fewn 2 fetr am fwy na 15 munud (naill ai fel cyswllt untro, neu dros gyfnod o 1 diwrnod)
  • teithio yn yr un cerbyd neu awyren

Mae swyddogion olrhain cysylltiadau yn casglu gwybodaeth am sefyllfa benodol wrth nodi cysylltiadau agos. Byddant yn ystyried unrhyw fesurau lliniaru sydd wedi'u rhoi ar waith. Gallai'r rhain gynnwys sgriniau diogelu, er enghraifft. Nid yw’r risg o drosglwyddiadau yr un fath ar gyfer pob cyswllt, gweithgaredd neu amgylchedd. Ni fydd cysylltiadau sy'n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol sydd wedi gwisgo Cyfarpar Diogelu Personol meddygol (PPE) yn gywir yn cael eu hystyried fel cyswllt. Mae nifer fach o rolau proffesiynol eraill hefyd, gan gynnwys ymatebwyr cyntaf, gweithwyr brys rheng flaen a swyddogion gorfodi mewnfudo, sy'n gweithredu gan ddefnyddio cyfarpar diogelu personol meddygol penodol.

Nid yw gorchuddion wyneb (gan gynnwys masgiau untro) neu feisorau yn cael eu hystyried fel cyfarpar diogelu personol. Nid ydynt yn cael eu hystyried fel ffactor lliniarol wrth benderfynu os yw rhywun yn gyswllt ai peidio. Bydd y penderfyniad ynghylch a fyddwch yn cael eich ystyried yn gyswllt ai peidio, ac a ofynnir ichi hunanynysu, yn cael ei asesu fesul achos. Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn dweud wrth yr unigolion eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael prawf positif am COVID-19.

Os ydych yn gyswllt agos, bydd gofynion hunanynysu a phrofi yn dibynnu ar y canlynol:

  • eich statws brechu
  • eich oedran
  • eich swydd

 Mae brechu'n llawn yn y cyd-destun hwn yn golygu:

  • eich bod wedi cael eich brechu gyda brechlyn COVID-19 sydd wedi’i gymeradwyo gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) ac wedi cael eich brechlyn yn y DU
  • bod o leiaf 14 diwrnod wedi mynd heibio ers i chi dderbyn y dosau a argymhellir o'r brechlyn
  • neu eich bod wedi/yn cymryd rhan mewn treial clinigol o frechlyn ar gyfer brechu yn erbyn COVID-19, a gynhaliwyd neu a gynhelir yn y Deyrnas Unedig yn unol â gofynion y Rheoliadau Meddyginiaethau i’w Defnyddio gan Bobl (Treialon Clinigol) 2004(2).

Nid oes angen i chi gael pigiad atgyfnerthu i gael eich ystyried wedi’ch brechu’n llawn at ddibenion y rheolau hunanynysu.

Oedolion heb eu brechu

Os ydych yn 18 oed a hŷn, ac nad ydych wedi'ch brechu'n llawn, rhaid i chi hunanynysu o ddiwrnod eich cysylltiad diwethaf â'r person a brofodd yn bositif am COVID-19, ac am y 10 diwrnod nesaf.

Dylech hefyd gymryd prawf LFT ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn – mae’n bosibl y bydd gennych COVID-19 hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Hyd yn oed os yw'r profion hyn yn negatif, dylech gwblhau'r cyfnod ynysu. Os ydych wedi’ch heintio, gall gymryd amser i symptomau ddatblygu neu fod yn heintus i bobl eraill.

Os na allwch gael eich brechu am reswm clinigol, rhaid i chi hunanynysu am 10 diwrnod, hyd yn oed os cewch ganlyniad prawf llif unffordd negatif.

Oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn a phobl ifanc rhwng 5 a 17 oed

Os ydych yn oedolyn sydd wedi'i frechu'n llawn neu rhwng 5 a 17 oed, nid oes angen i chi hunanynysu os cewch eich adnabod fel cyswllt agos ond fe'ch cynghorir yn gryf i wneud y canlynol:

  • cymryd prawf llif unffordd bob dydd, oni bai eich bod yn methu â gwneud hyn am resymau meddygol, am 7 diwrnod neu tan 10 diwrnod ers eich cysylltiad diwethaf â'r person a brofodd yn bositif am COVID-19, os yw hyn yn gynharach.
  • cymryd y prawf dyddiol hwn cyn i chi adael y tŷ am y tro cyntaf y diwrnod hwnnw.
  • lanlwytho canlyniadau pob prawf ar GOV.UK hyd yn oed os yw'n negatif neu'n annilys. Mae hyn yn helpu i wella ein dealltwriaeth o gyfraddau heintiau ledled y DU ac yn helpu i lywio sut rydym yn rheoli'r pandemig er mwyn diogelu pobl tra'n cadw bywyd mor normal â phosibl.

Mae'r profion am ddim.

Gallwch gael profion llif unffordd drwy'r ffyrdd canlynol:

Er mwyn lleihau ymhellach y siawns o basio COVID-19 ymlaen i eraill, fe'ch cynghorir i:

  • roi gwybod i’ch cyflogwr eich bod wedi dod i gysylltiad ag achos o COVID-19.

Dylech ddilyn y cyngor hwn am 10 diwrnod llawn ar ôl eich cysylltiad diweddaraf â'r person sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 neu ddiwedd cyfnod hunanynysu aelod positif o'r cartref.

Os bydd unrhyw un o'r profion llif unffordd hyn yn bositif, dylech roi gwybod am y canlyniad a rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 5 diwrnod llawn gan ddechrau o'r dyddiad y gwnaethoch y prawf LFT. Nid oes angen i chi archebu prawf PCR dilynol mwyach (oni bai eich bod wedi cael cyngor i gael prawf PCR oherwydd eich bod mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol a allai fod angen mynediad cynnar at driniaeth, neu eich bod wedi cael cyngor i gael y prawf fel rhan o raglen ymchwil neu raglen wyliadwriaeth).

Cyfrifoldeb rhiant a rennir

Dylai rhieni a gwarcheidwaid osgoi symud plentyn sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad positif rhwng aelwydydd, gan y gallai hynny ledaenu’r feirws.

Os bydd plentyn yn profi'n bositif, efallai na fydd yn ofynnol i'r ddwy aelwyd hunanynysu oni bai bod y plentyn yn cael canlyniad positif a bod y gofal a rennir gan y rhieni wedi digwydd o fewn 5 diwrnod i ddechrau symptomau neu ganlyniad prawf positif. Bydd gofynion hunanynysu y cysylltiadau yn dibynnu ar eu statws brechu a’u hoedran.

Os nad yw'n bosibl aros ar un aelwyd, rhaid i'r plentyn barhau i hunanynysu am y cyfnod llawn o 5 diwrnod a gall roi’r gorau i hunanynysu ar ôl diwrnod 5 fel y nodwyd uchod. Bydd angen i gysylltiadau agos ar y ddwy aelwyd ddilyn y canllawiau hunanynysu.

Plant o dan 5 oed

Nid oes angen i blant o dan 5 oed gymryd prawf PCR neu brawf llif unffordd, hyd yn oed os oes ganddynt symptomau COVID-19. Gallant gymryd prawf os bydd meddyg yn cynghori hynny, neu os yw rhiant yn credu bod prawf yn gwbl angenrheidiol ac er lles y plentyn.

Os oes ganddynt symptomau neu os ydynt wedi bod mewn cysylltiad agos ag achos positif, nid oes angen iddynt gwblhau unrhyw gyfnod gorfodol o hunanynysu. Dylent aros gartref nes eu bod yn ddigon da i ddychwelyd i'r ysgol neu leoliad gofal plant.

Os oes gan blentyn o dan 5 oed symptomau, nid oes angen i aelodau eraill o'r cartref ynysu oni bai bod y plentyn yn cymryd prawf ac yn cael canlyniad positif. Os yw plentyn yn cymryd prawf a bod y canlyniad yn bositif, yna rhaid i'r plentyn hunanynysu hefyd am 5 diwrnod llawn. 

Gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol a'r sawl sy'n gweithio mewn darpariaeth addysgol arbennig

Os ydych yn gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol neu ddarpariaeth anghenion addysg arbennig, dylech gymryd mesurau ychwanegol cyn mynd i'r gwaith.

Dylech gyfeirio at y canllawiau ar wahân ar gyfer staff iechyd a gofal cymdeithasol neu weithwyr darpariaeth addysgol arbennig a thrafod gyda'ch rheolwr. 

Efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn i chi gymryd profion rhag ofn, neu y byddwch yn cael eich adleoli i rôl lle nad ydych yn dod wyneb yn wyneb ag unigolion sydd â risgiau clinigol uwch. Efallai y cewch gyfarwyddyd hefyd i beidio â mynychu'r gwaith.

Yn ystod eich cyfnod hunanynysu

Rhaid i chi a phawb yn eich aelwyd sydd heb eu heithrio aros gartref am yr holl amser rydych chi’n hunanynysu.

Peidiwch â:

  • mynd i’r gwaith
  • mynd i'r ysgol
  • mynd i siopau (hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion)
  • mynd i dŷ rhywun arall
  • mynd i fannau cyhoeddus neu fannau addoli
  • defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis
  • mynd allan i ymarfer corff

Eithriadau

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol i chi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl i chi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny
  • i gael hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus (gan gynnwys gwasanaethau cymdeithasol neu wasanaethau i ddioddefwyr) pan fo mynediad at y gwasanaeth yn hanfodol i les person, ac na ellir darparu'r gwasanaeth os yw'r person yn aros lle mae’n byw
  • i osgoi salwch, anaf neu risg arall o berygl i berson arall
  • i symud i fan gwahanol i fyw i osgoi salwch i berson arall

Er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion cyfyngedig hyn, dylech feddwl yn ofalus iawn a oes dewis arall ar gael yn lle gwneud hyn.

Os oes rhaid i chi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, dylech fod i ffwrdd o’ch cartref am gyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb. Dylech ystyried dweud wrth eraill y dewch i gysylltiad â nhw (yn sgil unrhyw apwyntiadau brys a restrir uchod) eich bod yn hunanynysu. Bydd hyn yn eu helpu i wneud y trefniadau angenrheidiol i gadw pellter cymdeithasol a diogelu staff sy’n agored i niwed.

Apwyntiadau meddygol

Dylid canslo pob apwyntiad meddygol a deintyddol tra byddwch chi neu’ch aelwyd yn hunanynysu. Dylech ffonio eich meddyg teulu, eich ysbyty lleol neu’r gwasanaeth cleifion allanol os gofynnwyd i chi fynd i apwyntiad wyneb yn wyneb tra ydych chi’n hunanynysu. Os yw’ch pryderon yn ymwneud â’ch symptomau COVID-19, cysylltwch â gwasanaeth COVID-19 ar-lein GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111.

Os oes angen cyngor meddygol arnoch chi

Mae’n bwysig nad yw unrhyw un sydd â symptomau neu’n datblygu symptomau wrth hunanynysu yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar ei ben ei hun cyn cael cymorth meddygol. Dylech gysylltu â GIG 111 Cymru neu eich meddyg teulu os byddwch yn profi unrhyw un o’r canlynol:

  • symptomau nad ydynt yn gwella ar ôl 7 diwrnod
  • diffyg anadl neu chwydu ar unrhyw adeg
  • blinder sy’n eich atal rhag gwneud eich gweithgareddau bob dydd arferol
  • os oes gan fabanod neu blant dan 5 oed dymheredd ar unrhyw adeg

Os yw’n argyfwng meddygol, ffoniwch 999 a dweud wrth y gweithredwr neu’r sawl sy’n delio â’r alwad bod gennych chi neu’ch perthynas symptomau COVID-19.

Cael help wrth hunanynysu

Os oes angen help arnoch i brynu bwyd, siopa neu nôl meddyginiaeth, dylech ofyn i'ch ffrindiau neu'ch teulu. Gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn i yrwyr danfon nwyddau adael eitemau y tu allan i'w casglu os ydych chi’n archebu ar-lein. Ni ddylai’r gyrrwr sy’n danfon nwyddau ddod i mewn i’ch cartref.

Ap COVID-19 y GIG

Mae ap COVID-19 y GIG yn rhan bwysig o’n rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu, i reoli lledaeniad COVID-19. Caiff yr ap ei ddefnyddio, law yn llaw â’r dulliau olrhain cysylltiadau traddodiadol, i roi gwybod i ddefnyddwyr os ydyn nhw wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedyn yn cael prawf COVID-19 positif.

Mae’r ap yn caniatáu i bobl gofnodi symptomau, trefnu prawf COVID-19, a chofrestru mewn gwahanol safleoedd trwy sganio’r cod QR. 

Bydd yr ap yn helpu’r GIG i ddeall a yw’r feirws yn lledaenu mewn ardal benodol, er mwyn i awdurdodau lleol allu ymateb yn gyflym i’w atal rhag lledaenu ymhellach.

Mae’r ap yn gwneud hyn heb ddatgelu pwy yw’r defnyddiwr. Fydd neb, gan gynnwys y llywodraeth, yn gwybod pwy sy’n ei ddefnyddio na ble y mae.

Mae’r ap ar gael ichi ei lawrlwytho o storfa apiau Apple neu Google Play.

Statws cyfreithiol yr Ap

Nid yw defnyddwyr apiau wedi'u cynnwys yn y ddyletswydd gyfreithiol i hunanynysu os ydynt yn derbyn hysbysiad cyswllt agos drwy’r ap. Y rheswm am hyn yw bod yr ap yn adnodd dienw a bod preifatrwydd defnyddwyr apiau yn cael ei ddiogelu. 

Nid yw'r ap yn cadw unrhyw wybodaeth a allai eich adnabod yn uniongyrchol. Er enghraifft, eich enw, cyfeiriad neu ddyddiad geni.

Ni all yr ap olrhain eich lleoliad, monitro a ydych yn hunanynysu, cael mynediad at eich gwybodaeth bersonol nac unrhyw wybodaeth arall ar eich ffôn.

Mae’r Cynllun Cymorth Hunanynysu yn dal i fod ar gael ar gyfer unigolion cymwys os oes angen i chi hunanynysu.

Cyflogaeth a hunanynysu

Mae gan fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill ddyletswydd i ddiogelu eu gweithwyr a'u cwsmeriaid. Mae’n ddyletswydd cyfreithiol ar gyflogwyr i gymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 a’i ledaenu. Mae mesurau rhesymol yn cynnwys galluogi gweithwyr i hunanynysu os oes gofyn iddynt wneud hynny oherwydd eu bod wedi cael canlyniad COVID-19 positif, neu wedi cael gwybod eu bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif, heb iddynt fod wedi’u brechu’n llawn.

Ni ddylech  fynd yn ôl i’r gwaith dan unrhyw amgylchiadau yn ystod y cyfnod hunanynysu neu os yw canlyniad y profion a gymerwyd ar ddiwrnod 5 neu 6 yn bositif.

Os na fydd unigolyn yn hunanynysu pan fydd yn ofynnol iddo ef/iddi hi wneud hynny, oherwydd rhywbeth y mae cyflogwr yn ei wneud, gall y cyflogwr fod yn euog o drosedd a gallai wynebu dirwy o hyd at £10,000.

Wrth gofnodi salwch, argymhellir na ddylid cofnodi hunanynysu yn erbyn cofnod salwch cyflogai.

Mae amrywiaeth eang o bethau y gallai fod angen eu rhoi ar waith i leihau risgiau. Nodir y rhain yn fanylach mewn canllawiau i gyflogwyr, busnesau a sefydliadau.

Help a chyngor ariannol wrth hunanynysu

Ni ddylai cyflogwyr ei gwneud yn ofynnol i chi fynd yn ôl i’r gwaith os ydych chi wedi cael gwybod gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru bod angen i chi hunanynysu. Dylent eich galluogi neu ganiatáu i chi aros gartref. Mae hyn yn cynnwys os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu fod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif.

Os nad ydych chi’n gallu gweithio oherwydd COVID-19, fe allech chi gael cymorth

Cymorth ariannol os na allwch chi weithio

Dylech ddweud wrth eich cyflogwr os na allwch chi weithio wrth hunanynysu. Efallai y bydd ei bolisi absenoldeb salwch neu absenoldeb arbennig yn berthnasol i chi.

Os na allwch chi gael tâl salwch gan eich cyflogwr, efallai y byddwch chi’n gallu cael Tâl Salwch Statudol neu fath arall o gymorth ariannol.

Mae rhagor o wybodaeth am Dâl Salwch Statudol, gan gynnwys cymhwysedd a sut i hawlio, ar gael ar GOV.UK.

Taliad hunanynysu (cynllun cymorth)

Os ydych chi ar incwm isel ac yn methu gweithio gartref wrth hunanynysu, gallech chi gael taliad o £500 i’ch helpu gyda cholli enillion. Dim ond os ydych chi wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru y cewch chi wneud cais am y taliad.

Ewch i weld a ydych chi’n gymwys a sut mae gwneud cais am y taliad Hunanynysu.

Cael nodyn hunanynysu ar gyfer eich cyflogwr

Os yw’ch cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar GIG 111 Cymru. Dim ond i gleifion y cynghorir iddynt hunanynysu drwy’r gwiriwr symptomau ar-lein y mae nodiadau hunanynysu ar gael. Mae’r nodyn hunanynysu yn cynhyrchu cyfeirnod unigryw y bydd modd i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Peidiwch â ffonio 111 oherwydd ni fydd y sawl sy’n delio â'r alwad yn gallu eich helpu.

Os ydych chi’n dal yn teimlo’n sâl ar ôl 5 diwrnod, dylech gysylltu â’ch meddyg teulu. Gallai hyn olygu bod eich meddyg teulu'n rhoi nodyn ffitrwydd i chi (yn ogystal â chymryd camau archwilio eraill) a bydd angen i chi roi hwn i'ch cyflogwr.

Os ydych chi wedi trefnu i gael prawf COVID-19 a bod y canlyniad yn bositif, byddwch chi’n cael hysbysiad ysgrifenedig o’ch statws positif gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Bydd hwn hefyd yn cadarnhau bod angen i chi hunanynysu am 5 diwrnod o leiaf. Gellir rhannu hwn â'ch cyflogwr.

Os bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn gofyn i chi hunanynysu oherwydd eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif, gallwch gael cadarnhad ysgrifenedig o hyn. Gallwch rannu hwn â'ch cyflogwr.

Ffyrdd o osgoi lledaenu COVID-19 i bobl sy’n byw gyda chi

Ceisiwch osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, mae’n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i bobl eraill yn eich cartref i'r graddau mwyaf posibl.

Os oes modd, dylech wneud y canlynol:

  • aros mewn ystafell wedi’i hawyru’n dda ar wahân i bobl eraill yn eich cartref, gyda ffenestr allanol y gellir ei hagor
  • cadw’r drws ar gau
  • defnyddio ystafell ymolchi ar wahân i weddill y cartref os oes modd
  • glanhau’r ystafell ymolchi'n rheolaidd os oes rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, neu geisio defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall a glanhau'r ystafell yn drylwyr
  • defnyddio llieiniau ar wahân i aelodau eraill y cartref, i sychu eich hun ac at ddibenion hylendid dwylo
  • osgoi defnyddio mannau a rennir fel ceginau tra mae pobl eraill yn bresennol
  • mynd â’ch bwyd i’ch ystafell i'w fwyta
  • golchi’ch llestri gan ddefnyddio glanedydd a dŵr cynnes, a'u sychu gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân i weddill y cartref, neu ddefnyddio peiriant golchi llestri

Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi

Os gallwch chi, trefnwch fod unrhyw un sydd mewn mwy o berygl o COVID-19 neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (y rheini a oedd gynt ar y rhestr cleifion sy’n gwarchod) yn symud o’ch cartref. Fe allen nhw aros gyda ffrindiau neu deulu am y cyfnodau hunanynysu mae angen i chi ac aelodau eraill eich aelwyd eu cwblhau gartref.

Os na allwch chi drefnu i’r bobl agored i niwed symud o’ch cartref, dylech gadw draw oddi wrthynt i'r graddau mwyaf posibl.

Dylech helpu’r rheini sydd mewn mwy o berygl neu’n eithriadol o agored i niwed i leihau eu cyswllt â phobl eraill yn eich cartref yn ystod y cyfnod hunanynysu. Mae hyn yn berthnasol p’un a oes gan aelodau eraill o’r aelwyd symptomau ai peidio. Gallwch hefyd ddefnyddio’r cyngor hwn i ddiogelu’r holl bobl sy’n byw gyda chi.

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch diogelu chi a’r bobl sy’n byw gyda chi. Mae hon yn un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau’r risg o drosglwyddo'r haint i bobl eraill.

Gorchuddiwch eich wyneb wrth beswch a thisian

Gorchuddiwch eich ceg a’ch trwyn gyda hances bapur untro pan fyddwch chi’n peswch neu’n tisian. Os nad oes gennych chi un wrth law, dylech disian i mewn i blyg eich penelin, nid i mewn i’ch llaw. Dylech gael gwared ar hancesi mewn bag sbwriel mae modd ei waredu, a glanhau eich dwylo’n syth gyda sebon a dŵr am 20 eiliad, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Os oes gennych chi ofalwr, dylai ddefnyddio hancesi papur i sychu unrhyw fwcws neu fflem ar ôl i chi disian neu besychu. Wedyn dylai olchi ei ddwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Gorchuddion wyneb

Os oes gennych chi symptomau COVID-19 neu os ydych chi’n cael canlyniad positif a’ch bod chi’n byw gyda phobl eraill, ystyriwch ddefnyddio gorchudd wyneb wrth dreulio amser mewn rhannau o’r cartref sy’n cael eu rhannu. Dylech osgoi dod i gysylltiad ag aelodau eraill o’ch aelwyd i’r graddau mwyaf posibl o hyd. Dydy gwisgo gorchudd wyneb ddim yn disodli hyn.

Gall plant iau ddefnyddio gorchuddion wyneb os ydyn nhw’n dymuno ond, ar sail diogelwch anadlu, ni ddylid eu defnyddio ar blant dan 3 oed ar unrhyw gyfrif.

Dylai pobl sy’n hunanynysu, ac aelodau o’u haelwydydd, roi eu gorchuddion wyneb untro mewn bag bin o fewn bag bin arall a’u storio am 72 awr cyn eu rhoi mewn bin gwastraff ‘bag du’. Dylid golchi gorchuddion wyneb y gellir eu hailddefnyddio gyda’ch golch arferol ar ôl eu defnyddio.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau dylech ddefnyddio cynnyrch glanhau arferol, fel glanedyddion a channydd (bleach). Bydd y rhain yn effeithiol iawn o ran cael gwared ar y feirws ar arwynebau. Dylid glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml – fel handlenni drysau, canllawiau, teclynnau rheoli o bell, a byrddau – yn rheolaidd. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gennych chi berson “mewn perygl” neu berson eithriadol o agored i niwed yn eich cartref. Dylech lanhau ystafell ymolchi a rennir bob tro y byddwch yn ei defnyddio, er enghraifft, drwy lanhau’r arwynebau rydych chi wedi’u cyffwrdd.

Gellir storio gwastraff personol (fel hancesi papur neu glytiau) a chadachau glanhau untro ar wahân mewn bagiau sbwriel y gellir eu taflu. Dylid rhoi’r bagiau hyn mewn bag arall, eu clymu’n ddiogel a’u cadw ar wahân i wastraff arall. Dylid rhoi’r bagiau hyn o’r neilltu am o leiaf 72 awr cyn eu rhoi yn eich bin gwastraff tu allan.

Gellir gwaredu gwastraff cartref arall yn ôl yr arfer.

Golchi dillad

Er mwyn lleihau’r posibilrwydd o wasgaru’r feirws drwy’r aer, peidiwch ag ysgwyd dillad budr. Golchwch eitemau yn unol â chyfarwyddiadau'r gweithgynhyrchwr. Gellir golchi’r holl ddillad budr yn yr un llwyth.

Os nad oes gennych chi beiriant golchi, arhoswch 72 awr ar ôl i’ch cyfnod hunanynysu ddod i ben cyn mynd â’r dillad i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu llieiniau, gan gynnwys llieiniau llaw a llieiniau sychu llestri.

Peidiwch â chael ymwelwyr yn eich cartref

Ni ddylech wahodd na chaniatáu i neb fynd i mewn i’ch cartref tra byddwch chi neu aelodau eraill o’ch aelwyd yn hunanynysu. Os ydych chi eisiau siarad â rhywun nad yw’n aelod o’ch aelwyd, defnyddiwch ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o’ch aelwyd yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau’r risg y byddwch chi’n pasio’r haint ymlaen.

Bwydo o’r fron tra ydych chi wedi’ch heintio

Does dim tystiolaeth ar hyn o bryd i awgrymu y gellir trosglwyddo’r feirws drwy laeth y fron. Gellir lledaenu haint i’r babi yn yr un ffordd ag y caiff ei ledaenu i unrhyw un sy’n dod i gysylltiad agos â chi.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi'i wasgu allan, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus bob tro cyn ei ddefnyddio. Ni ddylech rannu poteli na phwmp bron gyda rhywun arall.

Os ydych chi neu rywun sy’n byw gyda chi yn bwydo ar y fron neu’n feichiog, mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a Gynaecolegwyr.

Anifeiliaid anwes yn y cartref

Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo’r clefyd i bobl. Fodd bynnag, dylech olchi eich dwylo ar ôl cyffwrdd eich anifeiliaid anwes neu eu gwastraff. Darllenwch ein cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Trin symptomau COVID-19 gartref

Yfwch ddŵr i sicrhau bod digon o hylif yn eich corff. Dylech yfed digon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn olau ac yn glir o ran lliw. Gallwch ddefnyddio meddyginiaethau dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o’ch symptomau COVID-19. Defnyddiwch y rhain yn unol â’r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu’r label a pheidiwch â mynd y tu hwnt i’r dos a argymhellir.

Mae’n bwysig cofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â’ch corff, a chael cymorth os bydd ei angen arnoch. Cadwch mewn cysylltiad â theulu a ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae ffynonellau cymorth a gwybodaeth ar gael i helpu hefyd, fel gwefan Every Mind Matters.