Neidio i'r prif gynnwy

Pwy ddylai ddefnyddio’r canllawiau hyn

  • darparwyr gwasanaethau gofal plant a chwarae sydd wedi'u cofrestru gydag Arolygiaeth Gofal Cymru (gan gynnwys gwarchod plant, gofal dydd, gofal sesiynol, chwarae mynediad agored a darpariaeth Dechrau'n Deg) a naniau cymeradwy
  • darparwyr gofal plant a chwarae sydd heb gofrestru (llai na 2 awr y dydd neu yn unol â’r eithriadau a nodir yng Ngorchymyn Eithriadau Gwarchod Plant a Gofal Dydd (Cymru) (2010) (fel y’i diwygiwyd)).

Cyflwyniad

Symudodd Cymru i Lefel Rhybudd Sero ar 7 Awst. Ond nid yw’r coronafeirws wedi diflannu ac mae'n parhau i fod yn risg iechyd difrifol. Mae Llywodraeth Cymru wedi cadw rhai mesurau allweddol ar waith yn y gyfraith i ddarparu elfen o ddiogelu i'r rhai mwyaf agored i niwed. Dylid darllen y Canllawiau hyn wrth ochr y canlynol:

  1. Canllawiau Cyffredinol ar gyfer busnesau, cyflogwyr a’r rhai sy’n trefnu gweithgareddau a digwyddiadau sy'n amlinellu cyngor sylfaenol ar sut mae COVID-19 yn cael ei ledaenu a pha fesurau rhesymol y dylai cyflogwyr eu cymryd i leihau'r risg yn eu lleoliad.
  2. Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau mewn Lleoliadau Gofal Plant gan Iechyd Cyhoeddus Cymru sy’n rhoi arweiniad mewn perthynas ag arferion Atal a Rheoli Heintiau ym mhob Lleoliad Gofal Plant, gan gynnwys glanhau teganau ac offer a sut i ddelio â gwastraff.

Negeseuon allweddol

Mae'r canllawiau hyn yn cynnig cyngor ar sut y gall lleoliadau leihau risg a lledaeniad COVID-19. Yn sail i'r canllawiau hyn mae nifer o negeseuon allweddol sy'n parhau i fod o'r pwys mwyaf.

Ar bob Lefel Rhybudd, dylai lleoliadau wneud y canlynol:

  1. Ystyried sut y gallant reoli eu gweithrediadau er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo’r feirws i staff a phlant yn y lleoliad.
  2. Sicrhau bod y staff a'r plant yn dilyn arferion hylendid dwylo ac anadlol da.
  3. Cynnal cyfundrefnau glanhau effeithiol.
  4. Sicrhau bod mannau lle mae pobl yn bresennol wedi’u hawyru’n dda.
  5. Dilyn cyngor iechyd y cyhoedd ar brofi, hunanynysu a rheoli achosion a gadarnhawyd o COVID-19.
  6. Peidio â chaniatáu i unrhyw staff neu blant sydd wedi profi'n bositif, sydd â symptomau COVID-19, neu a ddylai fod yn hunanynysu i fynychu'r lleoliad.
  7. Annog staff i fanteisio ar y cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos yn ogystal â'r ddau ddos o frechiad COVID-19.

Asesiad risg

Yng Nghymru, mae'r person neu'r personau sy'n gyfrifol am unrhyw safle, neu'r gwaith a wneir yno, o dan ddyletswydd benodol i gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r corafeirws a'i ledaenu. Fel rhan o hyn, bydd angen i leoliadau sicrhau bod asesiadau risg coronafeirws yn parhau i gael eu cynnal yn rheolaidd. Dylai’r asesiad ymdrin yn uniongyrchol â’r risgiau sy’n gysylltiedig â’r coronafeirws (COVID-19) er mwyn ei gwneud hi’n bosibl rhoi mesurau ar waith i reoli’r risgiau hynny.

Mae'r Hierarchaeth Mesurau Rheoli a amlinellir yn y cyngor hwn ac yn y Canllawiau Cyffredinol i fusnesau, cyflogwyr a’r rhai sy’n trefnu gweithgareddau a digwyddiadau yn sail i'r asesiad risg. Mae gan bob cyflogwr ddyletswydd i ymgynghori â gweithwyr ynghylch iechyd a diogelwch, a nhw sydd yn y sefyllfa orau i ddeall y risgiau mewn lleoliadau unigol. Gall staff gofal plant ddewis cynrychiolydd undeb i gymryd rhan yn y broses asesu risg, a dylai cyflogwyr rannu canlyniadau’r asesiadau risg gyda’r gweithlu. Yn achos lleoliadau sydd wedi cau, dylid rhannu hyn cyn y disgwylir i staff ddychwelyd.


Am gyngor pellach gweler y Canllawiau Cyffredinol i fusnesau, cyflogwyr a’r rhai sy’n trefnu gweithgareddau a digwyddiadau.

Adnodd Asesu Risg COVID-19 ar gyfer y Gweithlu

Mae’r adnodd asesu risg COVID-19 ar gyfer y Gweithlu yn asesu a yw staff mewn mwy o berygl o ddatblygu symptomau mwy difrifol os ydynt yn dod i gysylltiad â feirws COVID-19.

Mae’r Adnodd yn defnyddio canllawiau’r llywodraeth, a’r ymchwil, y dystiolaeth a’r data diweddaraf sydd ar gael i ddod o hyd i ffactorau risg hysbys, gan gynnwys oedran, rhyw, ethnigrwydd, cyflyrau iechyd sy’n bodoli eisoes, Mynegai Màs y Corff (BMI) ac unrhyw hanes teuluol perthnasol mewn perthynas â COVID-19. Cyfuniad o’r gwahanol ffactorau hyn sy’n cyfrannu at ddifrifoldeb yr haint.

Anogir staff gofal plant a gwaith chwarae i ddefnyddio’r Asesiad Risg, a’i gwblhau ar-lein drwy’r platfform e-ddysgu cenedlaethol Learning@Wales.

Os caiff ei gwblhau ar-lein, bydd angen rhannu copi gyda’r cyflogwr at ddibenion cofnodion staff ac er mwyn gweithredu arno.

Yn dilyn eu hunanasesiad, dylai staff deimlo’n hyderus i drafod eu diogelwch yn y gwaith ac unrhyw bryderon sydd ganddynt â’u rheolwr er mwyn ystyried y camau priodol i liniaru a rheoli’r risg honno, a sicrhau bod staff yn cael eu diogelu gymaint â phosibl. 

Staff neu blant mewn ’mwy o berygl’

Yng nghyd-destun COVID-19, mae unigolion sydd mewn mwy o berygl yn wynebu risg uwch o salwch difrifol yn sgil COVID-19. Mae’r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, menywod beichiog a’r rheini sydd ag amrywiaeth o gyflyrau iechyd cronig. Fel y nodwyd eisoes yn y Canllawiau hyn, gall staff gynnal hunanasesiad drwy’r adnodd asesu risg COVID-19 ar gyfer y gweithlu. Bydd yr adnodd yn helpu i nodi’r camau y gellir eu cymryd. Dylai pob lleoliad barhau i gynnal asesiadau risg a rhoi mesurau rheoli ar waith i leihau’r risgiau hynny, fel golchi dwylo’n rheolaidd, hylendid arwynebau, a systemau unffordd.

Dylai pob menyw feichiog (ar unrhyw gam o'r beichiogrwydd) gynnal asesiad risg unigol. Mae hyn oherwydd y gallai menywod beichiog fod yn arbennig o agored i niwed oherwydd bod mwy o berygl i’r coronafeirws achosi salwch difrifol. Dylid dilyn y canllawiau cenedlaethol diweddaraf.

Mae canllawiau ar gael i bobl, gan gynnwys plant, sy'n wynebu risg uchel iawn o ddatblygu salwch difrifol os ydynt yn dod i gysylltiad â'r coronafeirws gan fod ganddynt gyflwr iechyd difrifol iawn eisoes.

Nanis

Cynghorir nanis i barhau i ddilyn mesurau rhagofalus wrth ofalu am blant yng nghartref y plentyn. Er y bydd Nanis am ystyried elfennau ehangach o'r canllawiau hyn, dylent roi sylw arbennig i'r canlynol:

  • golchi dwylo'n aml am o leiaf 20 eiliad (yn enwedig pan fyddwch yn cyrraedd y gwaith ac yn dychwelyd adref) ac yn sicrhau bod y plant yn eich gofal hefyd yn ymarfer hylendid dwylo da
  • defnyddio tywel ar wahân i sychu eich dwylo (peidiwch â rhannu tywel gydag unrhyw aelodau o'r teulu na'r plentyn rydych yn gofalu amdano)
  • cadw pellter corfforol cyn belled ag y bo modd gydag aelodau o'r teulu ac eraill nad ydych yn gofalu amdanynt
  • manteisio i'r eithaf ar gyfleoedd i awyru'n dda dan do a threulio amser yn yr awyr agored gymaint ag sy'n ymarferol

Os ydych chi fel nani, neu rywun yn y cartref, yn agored i fwy o risg, yn agored i niwed yn glinigol neu heb eich brechu rhag y feirws, dylech ystyried y risgiau a’r manteision gyda’r teulu, a dod i gytundeb ynghylch p’un a ddylech barhau i ddarparu gwasanaeth i’r teulu o dan yr amgylchiadau. Os ydych chi a’r teulu’n cytuno y dylech barhau i weithio yn y cartref, rhaid i chi a’r teulu ddilyn cyngor y Llywodraeth ar amddiffyn eich hun ac eraill. Os ydych chi’n poeni am fod â risg uwch o ddioddef symptomau mwy difrifol, dylid defnyddio’r offeryn asesu risg COVID-19 ar gyfer y gweithlu. Anogir staff i rannu’r canlyniadau gyda’u cyflogwyr, a ddylai gymryd camau priodol.

Os ydych yn byw gyda theulu, byddwch yn cael eich ystyried yn rhan o'u cartref a dylai eich cyflogwr gymryd pob cam rhesymol i'ch amddiffyn eich hun ac eraill rhag y coronafeirws.

Hierarchaeth Mesurau Rheoli

Dylid dewis pa fesurau atal a lliniaru i’w defnyddio ar sail yr ‘hierarchaeth mesurau rheoli’. Mae hon yn system sy’n cael ei derbyn yn helaeth ac yn cael ei hyrwyddo gan nifer o sefydliadau diogelwch fel ffordd o benderfynu sut i roi atebion rheoli ymarferol ac effeithiol ar waith, gan arwain at systemau sydd gryn dipyn yn fwy diogel lle mae'r risg o salwch neu niwed wedi cael ei lleihau'n sylweddol. Ar gyfer COVID-19, y mesurau rheoli mwyaf effeithiol yw'r rhai sy'n rheoli ffynhonnell yr haint yn hytrach na’r bobl rydych yn ceisio eu hamddiffyn.

Dylid darllen yr adran hon ar y cyd â Rhan 2 o’r Canllawiau Cyffredinol i fusnesau, cyflogwyr a’r rhai sy’n trefnu gweithgareddau a digwyddiadau sy'n cynnig rhagor o fanylion am gamau gweithredu o dan y dull Hierarchaeth Mesurau Rheoli.

Image
hierarchiaeth mesurau rheoli

 

 

 

1. Dileu - ceisio dileu'r risg (yr ymyriad mwyaf effeithiol). Atal pobl rhag dod i gysylltiad â’r feirws a chael eu heintio

Mae nifer o wahanol ffyrdd o wneud hyn ond dylent gynnwys:

  • Sicrhau NAD yw staff neu blant sydd â symptomau COVID-19, canlyniad prawf positif am COVID-19, neu sydd wedi cael eu cynghori i hunanynysu yn mynychu'r lleoliad. (Mae canllawiau hunanynysu ar gael).
  • Sicrhau bod cofnodion cywir yn cael eu cadw o bresenoldeb a gweithgarwch staff a’r plant fel y gellir cysylltu â nhw os oes angen.
  • Sicrhau bod staff asymptomatig yn cymryd profion llif unffordd yn rheolaidd, ac yn adrodd y canlyniadau ar-lein.
  • Sicrhau bod staff yn cael y ddau ddos o’r brechlyn cyn gynted ag yr argymhellir. 

Cadw at ofynion Profi, Olrhain, Diogelu

Beth bynnag fo’r amgylchiadau, ni ddylai plant na staff ddod i’r ysgol/lleoliad os ydynt:

  • yn teimlo’n sâl gydag unrhyw un o symptomau COVID-19. Dylent aros gartref a hunanynysu, a threfnu prawf COVID-19
  • wedi cael canlyniad positif am COVID-19
  • yn byw gyda rhywun sydd â symptomau neu sydd wedi cael canlyniad positif am COVID-19
  • wedi cael gorchymyn i hunanynysu gan Profi, Olrhain, Diogelu.

Ni ddylai unrhyw un sy'n arddangos symptomau COVID-19 fynychu'r lleoliad a dylent aros gartref a dechrau hunanynysu a gwneud trefniadau i gael prawf. Dylid rhoi gwybod i'r lleoliad gofal plant am ganlyniad y prawf ar unwaith. Os yw canlyniad y prawf PCR yn negyddol, gall y plentyn/aelod o staff ddychwelyd i'r lleoliad pan fydd yn ddigon da i wneud hynny.

Dylid cynghori rhieni/gofalwyr plant ymlaen llaw na ddylid dod â phlentyn sy'n arddangos symptomau neu sy'n rhan o aelwyd lle mae rhywun yn arddangos symptomau i'r lleoliad.

Efallai y bydd lleoliadau am ymgyfarwyddo â'r newidiadau i'r cyngor hunanynysu sy’n weithredol o 7 Awst. Yn gyffredinol, mae plant o dan 18 oed ac oedolion sydd wedi cael y dos llawn o’r brechiad COVID-19 wedi'u heithrio rhag hunanynysu os mai wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi profi'n bositif (gan gynnwys aelodau'r cartref) Os oes gan blentyn ne oedolyn symptomau ei hun neu wedi profi'n bositif, yna rhaid iddo hunanynysu.

Efallai y bydd amgylchiadau’n codi lle bydd plentyn neu oedolyn a fyddai fel arfer yn cael ei eithrio yn cael cyfarwyddyd gan Profi, Olrhain, Diogelu i hunanynysu. Bydd amgylchiadau o’r fath yn cael eu nodi gan Profi, Olrhain, Diogelu fesul achos.

Os bydd plentyn/aelod o staff yn arddangos symptomau COVID-19 pan fydd mewn lleoliad gofal plant

Bydd angen i leoliadau fod â gweithdrefn glir, ysgrifenedig ar waith i amddiffyn staff a phlant os bydd plentyn neu aelod o staff yn datblygu symptomau pan fydd yn y lleoliad. Bydd angen i aelod o staff sydd â symptomau fynd adref ar unwaith. Bydd angen i leoliadau ystyried sut allai hyn effeithio ar eu cymarebau ac efallai y bydd angen cynlluniau wrth gefn ar gyfer y sefyllfa hon.

Dylid galw rhiant neu ofalwr plentyn symptomatig ar unwaith i gasglu’r plentyn a mynd ag ef adref. Bydd angen gofalu am blant ifanc sâl nes byddant yn cael eu casglu.

Dylid symud y plentyn oddi wrth blant eraill a gofalu amdano ar wahân gyda goruchwyliaeth briodol gan oedolion. Os nad yw’n bosibl ynysu’r plentyn, symudwch ef i ardal sydd o leiaf 2 fetr oddi wrth blant eraill. Yn ddelfrydol, dylid agor ffenestr ar gyfer awyru. Dylid gwisgo menig, ffedog a masg llawfeddygol atal hylif os oes angen gofal personol neu gyswllt agos ar y plentyn. Dylid hefyd gwisgo cyfarpar diogelu’r llygaid, os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid, er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny.

Os oes angen i blentyn fynd i’r toiled wrth aros i gael ei gasglu, dylai ddefnyddio toiled ar wahân os yn bosibl. Rhaid glanhau a diheintio’r ardaloedd, gan gynnwys toiledau, lle bu person yr amheuir bod COVID-19 arno. Dylid gwisgo menig a ffedogau wrth lanhau’r ardaloedd lle mae rhywun yr amheuir bod COVID-19 arno wedi bod. Gweler yr adran ar Ddihalogi a Glanhau isod.

Os oes angen cyngor clinigol arnynt, mae modd iddyn nhw (neu aelod o’r staff neu’r rhiant/gofalwr) fynd ar-lein i 111 Cymru (neu ffonio 111 os nad oes mynediad i’r rhyngrwyd).

Os oes aelod o staff wedi rhoi cymorth i blentyn neu aelod o staff sydd wedi’i daro’n sâl â symptomau COVID-19, nid oes rhaid iddo fynd adref oni bai ei fod yn datblygu symptomau (peswch newydd parhaus, tymheredd uchel, colli synnwyr arogli neu flasu) ei hun. Dylai olchi ei ddwylo’n drylwyr am 20 eiliad ar ôl unrhyw gyswllt â rhywun sy’n sâl a, lle bo’n bosibl, dylai newid i ddillad glân.

Os oes oedi cyn i riant gasglu plentyn sydd â symptomau, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol drwy wefan eich cyngor lleol.

Rhoi gwybod i Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC)

Dylai darparwyr ddefnyddio eu cyfrif ar-lein gydag Arolygiaeth Gofal Cymru i roi gwybod i’r Arolygiaeth pan fyddant yn ailagor ar ôl cyfnod ar gau, neu pan fydd unrhyw achos o COVID-19 sydd wedi’i gadarnhau ymysg y plant a’r staff sy’n defnyddio’r gwasanaeth. O ran gwarchodwyr plant, mae hyn yn cynnwys aelodau eraill o’r teulu sy’n byw yn yr eiddo hefyd.

Sgil-effeithiau cael brechiad rheolaidd neu dorri dannedd

Gall brechlynnau plentyndod achosi twymyn ysgafn mewn plant. Mae hwn yn adwaith cyffredin a disgwyliedig, ac nid oes angen hunanynysu oni bai bod amheuaeth o’r coronafeirws (COVID-19). Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar yr hyn i'w ddisgwyl ar ôl brechiadau ac awgrymiadau i rieni. Er y gallai torri dannedd achosi rhai sgil-effeithiau fel bochau coch a phoen, mae canllawiau'r GIG yn nodi nad yw twymyn yn symptom fel arfer. Dylai rhieni a gofalwyr fonitro sgil-effeithiau brechiad neu dorri dannedd, ac os ydynt yn pryderu am iechyd eu plentyn, dylent ofyn am gyngor gan eu meddyg teulu neu ffonio 111. Os oes amheuaeth o’r coronafeirws (COVID-19), dylai'r plentyn ddechrau ynysu a chael prawf.

Profion ar gyfer symptomau ehangach Covid-19

Mae profion ar gael mewn rhai ardaloedd i'r rhai sy'n profi ystod ehangach o symptomau fel blinder, myalgia (poen yn y cyhyrau), gwddf tost, cur pen, trwyn sy'n rhedeg, cyfog, chwydu neu ddolur rhydd. Nid yw'n ofynnol i unigolion sy'n cael prawf oherwydd y symptomau ehangach eraill hyn hunanynysu wrth iddynt aros am ganlyniad eu prawf. Mae hyn yn cynnwys plant sy'n gallu parhau i fynychu eu lleoliad gofal plant tra byddant yn aros am ganlyniad prawf. Fodd bynnag, ni ddylai plant ac oedolion â dolur rhydd a/neu sy’n chwydu fynychu'r lleoliad nes eu bod yn rhydd o symptomau am 48 awr, hyd yn oed os yw canlyniad eu prawf PCR yn negyddol.

Rhaid i bobl sy'n profi un neu fwy o'r tri prif symptom COVID-19 (peswch parhaus newydd, twymyn a/neu golli synnwyr blasu neu arogli) barhau i ddilyn canllawiau Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru ar brofi ac ynysu ac mae'n ofynnol iddynt hunanynysu gydag aelodau eu haelwyd wrth iddynt aros am ganlyniad prawf PCR.

Cynnig profion asymptomatig i leoliadau (gan ddefnyddio Dyfeisiau Llif Unffordd)

Er mwyn adnabod oedolion asymptomatig yn gyflym a lleihau’r tebygolrwydd o glystyrau ac achosion mewn lleoliadau, a’r tarfu anochel o ganlyniad i hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn cynnig profion cyflym coronafeirws i bob aelod o staff sy’n gweithio mewn lleoliadau gofal plant ers mis Chwefror 2021.

Mae pecynnau profi gartref ar gael i bob lleoliad sydd ar agor er mwyn i staff allu cymryd profion ddwywaith yr wythnos.

Mae’r profion yn wirfoddol, ond mae’r rheini sy’n gymwys yn cael eu hannog yn gryf i gymryd rhan er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo asymptomatig yn y gweithle.

Mae rhagor o wybodaeth a chyngor ar y profion ar gael.

Lleoliadau gwarchodwyr plant

Mae'r cyngor uchod yn berthnasol i warchodwyr plant yn ogystal â phob lleoliad gofal plant arall. 

Fodd bynnag, os oes gan warchodwr plant neu un o aelodau eu haelwyd symptomau COVID-19 neu ganlyniad positif, byddai angen i'r gwarchodwr plant a'u haelwyd ddilyn canllawiau hunanynysu.

Os bydd Profi, Olrhain, Diogelu yn gofyn i rywun ar aelwyd gwarchodwr plant hunanynysu, cynghorir gwarchodwyr plant i gysylltu â'u Timau Iechyd yr Amgylchedd neu Dimau Diogelu Iechyd lleol Iechyd Cyhoeddus Cymru (0300 00 300 32) am gyngor. Bydd hyn yn cefnogi’r cyngor sy'n benodol i amgylchiadau unigol gwarchodwr plant.

2. Amnewid - newid y gweithgaredd peryglus am un llai peryglus

Mae gwahanol ffyrdd y gellir gwneud hyn ond dylent gynnwys:

  • Gweithgareddau awyr agored lle bo modd
  • Bagiau bwyd unigol yn hytrach nag arlwyo cymunedol
  • Defnyddio technolegau eraill yn lle rhyngweithio wyneb yn wyneb, er enghraifft cyfarfodydd ffôn/fideo yn hytrach nag ymwelwyr ar y safle.
  • Defnyddio rhwystrau neu sgriniau lle mae staff a rhieni fel arfer yn rhyngweithio. Os cânt eu defnyddio, sicrhewch eu bod yn cael eu glanhau a'u diheintio yn unol â gweithdrefnau glanhau.
  • Cyfyngu ar symudiad pobl, systemau un ffordd, rheoli'r tyrfaoedd, cyfyngu ar nifer y bobl sy'n defnyddio ardaloedd fel toiledau ar yr un pryd
  • Darparu arwyddion ar gyfer cadw pellter corfforol, tâp llawr neu baent i nodi systemau ciwio, systemau un ffordd ac ati.

Rheoli cysylltiadau

Bydd hi’n anoddach cadw pellter cymdeithasol mewn lleoliadau gofal plant â phlant ifanc nag y bydd hi mewn lleoliadau eraill. Er nad oes angen cadw at grwpiau cyswllt cyson bellach, mae cymysgu staff a phlant yn ffactor risg ar gyfer lledaenu’r feirws a dylid cyfyngu ar hynny gymaint â phosib. Dylid parhau i fod yn ofalus, gan gyfyngu ar gysylltiad wyneb yn wyneb rhwng staff a'r plant. Efallai y bydd lleoliadau am ystyried sut mae’r plant yn symud o amgylch y lleoliad gofal plant, gan gynnwys systemau llwybrau un ffordd lle bo'n bosibl i leihau cyswllt a lleihau'r risg, yn ogystal â sut y gallai fod angen i'ch trefniadau i wagio’r adeilad mewn argyfwng newid i adlewyrchu’r gweithrediadau. Bydd angen i leoliadau hefyd gadw cofnodion presenoldeb staff a phlant at ddibenion olrhain cysylltiadau.

Dylai lleoliadau gadw'r trefniadau staffio mor gyson â phosibl. Gellir ystyried y rhai sydd ar leoliadau gwaith, neu fyfyrwyr sy’n mynychu’n rheolaidd, fel staff. Lle bo angen i chi ddefnyddio staff o leoliadau eraill neu staff asiantaeth, gwnewch yn siŵr y cytunir ar hyn fesul wythnos, nid yn ddyddiol, i gyfyngu ar gysylltiadau.

Mynychu mwy nag un lleoliad

Caniateir mynychu mwy nag un lleoliad ac mae’n ofynnol parhau i weithredu mesurau rheoli a chadw cofnodion manwl er mwyn helpu gyda’r gwaith olrhain cysylltiadau os bydd achos yn codi. 

Os bydd plentyn yn defnyddio gwasanaethau addysg a gofal plant, a bod hyn yn digwydd ar draws dau leoliad neu safle, bydd yn bwysig sicrhau bod yr ysgolion a’r lleoliadau gofal plant i gyd yn deall y trefniadau trosglwyddo ac yn gwybod pryd fydd y plentyn ym mhob lleoliad a pha drefniadau casglu a chludiant sydd ar waith. Bydd yr un rheolau'n berthnasol os bydd plentyn yn mynychu mwy nag un lleoliad gofal plant. Dylai plant dros 11 oed wisgo gorchudd wyneb wrth gael eu cludo gan y lleoliad.

Pan fydd aelod o staff yn gweithio ar draws mwy nag un lleoliad yn ystod yr un dydd, fe'u cynghorir i gadw at arferion hylendid dwylo effeithiol, newid eu dillad os yn bosibl a sicrhau nad ydynt yn rhannu adnoddau rhwng lleoliadau. Dylai'r holl staff gael eu cefnogi i dderbyn y brechlyn os yn bosibl, a chael y ddau ddos.

Ar gyfer plant a phobl ifanc sydd angen cefnogaeth ychwanegol – megis plant sydd â datganiad anghenion addysgol arbennig neu sydd ag anghenion dysgu ychwanegol neu anableddau – dylid gweithio gyda’r awdurdod lleol yn ogystal â rhieni i benderfynu sut orau i barhau i helpu’r plant hyn i aros yn iach. Mae cyngor ar gael i ysgolion a dylid ei ddefnyddio lle bo hynny’n briodol.

Defnyddio lle yn yr awyr agored

Dylai plant dreulio cymaint o amser â phosibl yn yr awyr agored gan y gallai hyn gyfyngu ar drosglwyddo’r feirws a’i gwneud yn haws cadw pellter rhwng y grwpiau. Bydd plant ifanc (plant oedran ysgol gynradd neu iau) yn gallu ymwneud â’i gilydd yn yr awyr agored heb gadw pellter cymdeithasol. Fodd bynnag, bydd yn rhaid i oedolion gadw pellter rhwng ei gilydd o hyd.

Ar ôl defnyddio cyfarpar awyr agored, dylid golchi dwylo’n drylwyr a glanhau’r cyfarpar yn briodol cyn i grŵp arall o blant ei ddefnyddio. 

Cymryd Teithiau y Tu Allan i'r Lleoliad

Gall tripiau ac ymweliadau chwarae rhan bwysig wrth gyfoethogi datblygiad yn ogystal â chefnogi lles plant.

Mae sicrhau'r bod plant yn treulio cymaint o amser â phosibl yn yr awyr agored yn dod â manteision corfforol, meddyliol a datblygiadol, ac yn gyffredinol mae’r risg o drosglwyddo COVID-19 yn is yn yr awyr agored o’i gymharu â dan do. Fodd bynnag, mae angen mesurau lliniaru e.e. cynnal hylendid dwylo da, yn yr awyr agored o hyd. Anogir lleoliadau i ystyried hyn wrth gynllunio unrhyw ymweliadau.

Dylai lleoliadau sy'n dymuno cynnal ymweliadau dydd domestig barhau i ddilyn prosesau asesu risg arferol wrth gynllunio ymweliadau. Dylai’r asesiad risg hwn gynnwys trefniadau os bydd plentyn datblygu symptomau Covid-19 yn ystod yr ymweliad. Dylid cyfyngu ar yr amser teithio lle bynnag y bo modd a dylid ystyried canllawiau Teithio'n ddiogel yn ystod pandemig y coronafeirws: canllawiau lefel 1 i'r cyhoedd. Efallai y bydd y gyrchfan yn parhau i ofyn i blant dros 11 oed ac oedolion wisgo gorchuddion wyneb a/neu gadw pellter cymdeithasol, a dylid cadw hyn mewn cof wrth gynllunio ymweliadau.

Mae'r Panel Cynghorwyr Addysg Awyr Agored hefyd wedi datblygu canllawiau a allai fod yn ddefnyddiol ar gyfer lleoliadau sy'n ystyried cynnal ymweld.

Ymwelwyr

Yn ystod oriau gweithredu, dylai lleoliadau ystyried pa ymwelwyr y maent yn eu caniatáu i'r lleoliad.

Byddai ymwelwyr hanfodol gynnwys arolygwyr, cynorthwywyr cymorth dysgu, gweithwyr cynnal a chadw, gweithwyr gofal iechyd ac ati. Mae’n bosibl y bydd staff o’r awdurdod lleol hefyd angen ymweld â’r lleoliad o bryd i’w gilydd at ddibenion cynlluniau a ariennir a gwasanaethau cymorth ehangach. Nid yw rhieni sy’n ystyried defnyddio lleoliad i ofalu am eu plentyn yn cael eu hystyried yn ymwelwyr hanfodol (ond gellir trefnu ymweliadau â’r lleoliad y tu allan i’r oriau gweithredu). Weithiau, efallai y bydd rhieni angen ymweld â’r safle i gwrdd â staff drwy wahoddiad i drafod gofal eu plentyn.

Fodd bynnag, pan fydd mesurau rhagofalus yn cael eu dilyn ac asesiadau risg yn caniatáu, gall lleoliadau ganiatáu i rieni/gofalwyr ymweld â lleoliad gyda'r nos neu ar benwythnosau (y tu allan i’r oriau gweithredu arferol) os byddant yn ystyried defnyddio’r lleoliad ar gyfer gofalu am eu plentyn. 

Mae'r ymweliadau hyn yn ôl disgresiwn pob lleoliad a dylid eu cynnal gyda’r mesurau priodol ar waith, megis cyfyngu ar hyd y cyfnod a'r nifer sy'n gysylltiedig â'r ymweliad (staff ac aelodau o'r teulu) ac ymarfer hylendid dwylo.

Mae angen cynnwys y math hwn o ymweliad yn eich asesiad risg Coronafeirws. Dylid cadw cofnod o'r ymweliad ynghyd â manylion cyswllt yr ymwelwyr at ddibenion olrhain cysylltiadau. Bydd angen i leoliadau esbonio hyn ymlaen llaw i'r rhai sy'n ymweld.

Ni ddylai’r ymweliad ddigwydd os oes unrhyw un o'r staff neu'r rhieni dan sylw wedi profi'n bositif am symptomau COVID-19 neu os ydynt wedi cael eu cynghori i hunanynysu.

Gall gwarchodwyr plant hefyd hwyluso ymweliadau rhieni/gofalwyr â'u lleoliadau fel yr amlinellir uchod. Yn ogystal, bydd angen i warchodwyr plant ystyried presenoldeb eu teulu eu hunain yn ystod ymweliadau rhieni/gofalwyr, gan sicrhau nad ydynt yn dod i gysylltiad agos ag ymwelwyr. Ni ddylid cynnal ymweliad os yw'r ymwelwyr, y gwarchodwr plant neu aelod o deulu'r gwarchodwr plant yn hunanynysu.

Mae ymweliadau yn ôl disgresiwn y lleoliad a dim ond pan fydd asesiadau risg yn caniatáu hynny y gellir cynnal ymweliadau.

Weithiau, bydd angen gwahodd rhiant i ymweld â’r safle i drafod materion yn ymwneud â gofal eu plentyn. Eto, dylid cynnal ymweliadau o’r fath drwy wahoddiad gan y lleoliad, ac ar ôl penderfynu p’un a yw’n bosibl ai peidio i’r cyfarfod ddigwydd yn rhithiol. 

3. Mesurau rheoli trefniadol - ceisio lleihau risg drwy newid y ffordd mae'r gweithgaredd yn cael ei gynnal

Gellir gwneud hyn mewn nifer o ffyrdd, er enghraifft:

  • Defnyddio arwynebau gwrthficrobaidd
  • Lleihau arwynebau a rennir
  • Darparu mannau golchi dwylo ychwanegol
  • Golchi dwylo a diheintio'n rheolaidd 
  • Awyru a chael mwy o awyr iach mewn mannau sydd wedi'u hawyru'n wael
  • Annog eich gweithlu i fanteisio ar y cynllun brechu
  • Sicrhau bod staff yn cadw pellter yn gorfforol 
  • Cyfyngu ar yr amser a dreulir mewn ystafelloedd cyn eu hawyru, a nifer y bobl yn yr ystafelloedd hynny
  • Systemau un ffordd i leihau cysylltiad wyneb yn wyneb
  • Defnyddio sgriniau neu rwystrau
  • Cynllunio'r gweithlu i gynnal gallu gweithredol
  • Hyfforddiant ac arwyddion i annog ymlyniad
  • Cyfathrebu effeithiol ac adborth ar welliannau i ddiogelwch
  • Cael gwared ar gyfyngiadau diangen pan fydd yn ddiogel, er mwyn hyrwyddo ymlyniad at y rhai angenrheidiol

Awyru

Mae gan y rhai sy’n rheoli safleoedd ddyletswydd gyfreithiol i sicrhau awyru effeithiol. Mae cyngor pellach ar aerdymheru ac awyru ar gael gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yma.

Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) wedi diweddaru ac ehangu ei gyngor i helpu cyflogwyr i ddarparu awyru digonol yn eu gweithleoedd a'u hadeiladau yn ystod y pandemig. Mae'r canllawiau'n eich helpu i nodi a gweithredu mewn ardaloedd sydd wedi'u hawyru'n wael. Mae hefyd yn rhoi arweiniad ar ffactorau eraill i'w hystyried wrth asesu'r risg o drosglwyddo aerosol, a phenderfynu a oes digon o awyru i leihau'r risg hon.

Dylech fod yn gwneud y mwyaf o'r awyr iach mewn lle a gellir gwneud hyn drwy:

  • awyru naturiol
  • awyru mecanyddol
  • cyfuniad o awyru naturiol a mecanyddol, er enghraifft lle mae awyru mecanyddol yn dibynnu ar awyru naturiol i wneud y mwyaf o awyr iach

Darllenwch y canllawiau wedi'u diweddaru ar aerdymheru ac awyru a dysgwch sut y gallwch ddarparu awyru digonol yn eich gweithle, gan helpu i amddiffyn gweithwyr a phobl eraill rhag trosglwyddo coronafeirws.

Mae cyngor hefyd ar gael gan y canlynol ar wasanaethau adeilad, yn benodol ar awyru adeiladau pan fyddan nhw’n cael eu defnyddio ac wrth ddychwelyd i adeiladau sydd wedi bod ar gau:

Awyru a'r amrywiolion newydd (manylion technegol i'r rhai sydd â systemau mecanyddol)

Mae awyru yn fesur lliniaru allweddol i reoli trosglwyddo COVID-19 yn y maes pellgyrhaeddol (mwy na 2m) gan aerosolau rhwng pobl sy'n rhannu'r un lle dan do. Nid yw awyru'n debygol o gael effaith sylweddol ar drosglwyddo agos gan ddiferion ac aerosolau (o fewn 1-2m) neu drosglwyddo drwy gysylltiad ag arwynebau (hyder uchel).

Gallai llwyth feirysol uwch sy'n gysylltiedig â phobl sydd â'r amrywiolyn newydd fod â goblygiadau sylweddol i'w trosglwyddo drwy'r awyr, gan fod modelu gwyddonol blaenorol yn awgrymu bod llwyth feirysol yn ffactor pwysig sy'n dylanwadu ar risgiau trosglwyddo yn yr aer. Cyn i’r amrywiolyn newydd ddod i’r amlwg, dywedodd SAGE fod awyru digonol ar gyfer y rhan fwyaf o weithleoedd ac amgylcheddau cyhoeddus yn cyfateb i gyfradd llif o 8-10 l/s/person yn seiliedig ar nifer y bobl y dyluniwyd yr adeilad ar eu cyfer, er bod y canllawiau ar gyfer rhai amgylcheddau yn caniatáu cyfraddau llif is o 5 l/s/person. Ers cyflwyno'r amrywiolyn newydd, mae SAGE wedi argymell lle y bo'n bosibl, cynyddu cyfraddau llif awyru a grybwyllir uchod o ffactor 1.7 (70%) i wneud yn iawn am y cynnydd mewn trosglwyddadwyedd.

Ar gyfer rhai adeiladau presennol a hŷn, efallai nad yw systemau awyru wedi'u cynllunio i fodloni'r safonau presennol ac efallai y bydd angen mesurau lliniaru ychwanegol. Fel mesur rhagofalus argymhellir bod awyru'n cael ei gynnwys fel rhan o unrhyw asesiad risg diogel COVID yn y gweithle neu'r amgylchedd dan do cyhoeddus, a bod y mesurau lliniaru angenrheidiol yn cael eu mabwysiadu.

Yn y rhan fwyaf o adeiladau, mae cynnal tymereddau cyfforddus a lleithder dros 40-60% o leithder cymharol yn debygol o fod o fudd i leihau gallu'r feirws i oroesi. Fodd bynnag, mae hyn yn debygol o fod yn llai pwysig na'r gyfradd awyru a grybwyllir uchod (hyder canolig).

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol

  • Gwirio a oes angen ichi wasanaethu neu addasu systemau awyru, er enghraifft, er mwyn sicrhau nad yw’r lefelau awyru yn gostwng yn awtomatig gan fod nifer y bobl sy’n bresennol yn is na’r arfer.
  • Nid oes angen addasu’r rhan fwyaf o systemau awyru, ond lle mae systemau’n gwasanaethu sawl adeilad neu os nad ydych yn siŵr, gallwch ofyn am gyngor gan eich peirianwyr neu gynghorwyr awyru ac aerdymheru (HVAC).
  • Tynnu unrhyw ffaniau o weithfannau, er enghraifft, er mwyn osgoi ailgylchu aer.
  • Agor ffenestri a drysau yn aml i hybu awyr iach, lle bo’n bosibl, ac os yw’n ddiogel gwneud hynny.

Dylai lleoliadau gofal plant sicrhau bod digon o awyr iach, fel yr eglurwyd uchod. Lle mae yna systemau awyru mecanyddol canolog neu leol, dylid eu haddasu i ganiatáu cymaint â phosibl o awyr iach. Os nad yw hyn yn bosibl, dylid gweithredu’r systemau yn ôl eu harfer. Dylid dechrau awyru’r dosbarthiadau cyn cychwyn y sesiynau a dylid parhau ar ôl i’r sesiynau ddod i ben. Os oes gan unedau awyru ffiltrau, dylid bod yn fwy gofalus nag arfer wrth eu newid. Gall lleoliadau gofal plant edrych ar ganllawiau’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ar systemau awyru.

Lle mae lleoliadau’n dibynnu ar awyr iach naturiol, gan gynnwys agor ffenestri a drysau, dylid parhau i wneud hynny. Fodd bynnag, wrth sicrhau bod cymaint o awyr iach â phosibl yn dod i mewn i’r dosbarth, cydnabyddir y bydd angen cydbwyso hynny â chynnal tymheredd rhesymol a’r risgiau sydd ynghlwm wrth agor ffenestri. Dylid adolygu’r Asesiad Risg o ran Diogelwch Tân bob amser cyn cadw unrhyw ddrysau mewnol ar agor.

Yn y gaeaf, mae’r angen am awyru da yn parhau’n strategaeth bwysig ar gyfer lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws. Bydd yn bwysig caniatáu cyn gymaint o gylchrediad aer a phosibl drwy ddefnyddio fentiau, ffenestri a drysau tra’n parau i gynnal awyrgylch cyfforddus. Gellid agor ffenestri a drysau am bum munud cyn i bobl gyrraedd neu cyn i sesiynau ddechrau a gyda’r nos ar ôl i bawb adael er mwyn i’r aer gylchredeg. Mewn tywydd oerach dylid agor ffenestri yn ddigon i ddarparu awyru cefndir cyson, a'u hagor yn llawnach yn ystod egwyliau i lanhau'r aer yn y gofod. Agorwch y drysau ar ffenestri am rai munudau yn ystod y dydd er mwyn gadael i awyr iach ddod i mewn. Gall agor drysau mewnol hefyd gynorthwyo gyda chynyddu trwybwn aer (cyn belled nad ydynt yn ddrysau tân a lle maent yn ddiogel i wneud hynny).

Nid oes rhaid agor ffenestri a drysau yn llawn er mwyn cael y lefelau gofynnol o awyr iach. Gellir eu agor yn rhannol. Bydd angen hysbysu staff sut i awyru lleoliad yn y ffordd fwyaf priodol, a dylid dechrau drwy ymgynghori â chanllawiau’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch. Gellir awyru ystafelloedd yn llawnach cyn iddynt gael eu defnyddio nesaf.

Er bod gwella’r cyflenwad awyr iach yn allweddol, dylai lleoliadau barhau i sicrhau bod mesurau ehangach cadw pellter cymdeithasol, hylendid personol a glanhau ychwanegol yn cael eu gweithredu a’u cynnal.

Cyflenwad dŵr

Os oedd adeiladau wedi cael eu cau neu os oedd llai o bobl wedi bod yn eu defnyddio, mae perygl bod y dŵr wedi bod yn llonydd oherwydd diffyg defnydd, sy’n cynyddu’r perygl o glefyd y llengfilwyr. Mae canllawiau’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ar reoli dŵr a chlefyd y llengfilwyr ar gael yma.

Bydd angen i chi edrych ar y cyflenwadau dŵr – ar ôl ailgysylltu’r prif gyflenwad (os cafodd ei ddiffodd pan gaewyd yr adeilad) bydd angen rhedeg y dŵr am gyfnod i gael gwared ar unrhyw weddillion microbiolegol neu gemegol a allai fod wedi casglu yn ystod y cyfnod pan oedd wedi’i ddatgysylltu. Mae'r Arolygiaeth Dŵr Yfed, sy'n Rheoleiddwyr ac yn arbenigwyr technegol yng Nghymru a Lloegr, wedi cynhyrchu cyngor ynghylch cynnal ansawdd dŵr yfed wrth adfer cyflenwadau dŵr mewn adeiladau y bu'n rhaid iddynt gau dros dro oherwydd yr achosion o COVID-19.

Cludiant

Os yw lleoliadau'n cludo plant, dylid ystyried y camau lliniaru canlynol er mwyn cyfyngu ar unrhyw gymysgu a helpu i olrhain cysylltiadau:

  • Defnyddio’r un cerbyd bob dydd
  • Cludo'r un grŵp o blant bob dydd
  • Cludo i un lleoliad ac oddi yno
  • Neilltuo seddi fel y gall plant gadw'r un seddi bob dydd
  • Dylai plant dros 11 oed wisgo gorchuddion wyneb wrth gael eu cludo

4. Mesurau Rheoli Gweinyddol – gan geisio lleihau unrhyw risgiau eraill o ddod i gysylltiad â’r feirws

Mae gwahanol ffyrdd y gellir gwneud hyn ond dylent gynnwys:

  • Amserlen lanhau effeithiol
  • Cynyddu hyfforddiant ar ansawdd ac effeithiolrwydd glanhau
  • Darparu hylif diheintio dwylo
  • Osgoi rhannu teganau ac offer yn eang os yn bosibl a glanhau yn rheolaidd
  • Sicrhau bod staff yn cadw pellter corfforol rhwng ei gilydd
  • Sicrhau systemau un ffordd ar gyfer symud o un lle i’r llall
  • Arwyddion er mwyn cadw pellter corfforol, tâp ar y llawr er mwyn amlygu lle dylai pobl aros, ac yn y blaen
  • Rhoi gwybod i ymwelwyr am unrhyw fesurau sydd ar waith cyn cyrraedd ac atgyfnerthu’r neges ymhellach pan fyddant ar y safle. 

Hylendid dwylo

Mae hylendid dwylo yn hollbwysig cyn ac ar ôl bob cyswllt uniongyrchol gyda phlentyn neu berson ifanc, ac ar ôl glanhau cyfarpar a’r amgylchedd. Dylid golchi dwylo’n drylwyr am o leiaf 20 eiliad gyda sebon a dŵr. Gellir defnyddio hylif diheintio dwylo sy’n cynnwys alcohol os nad yw’r dwylo’n amlwg yn fudr ac os nad oes sebon a dŵr ar gael. Cyfeiriwch at y Canllawiau Cyffredinol ar gyfer busnesau, cyflogwyr a’r rhai sy’n trefnu gweithgareddau a digwyddiadau i gael cyngor pellach.

Dylai plant gael eu goruchwylio os ydynt yn defnyddio hylif diheintio dwylo, o ystyried y risgiau o ran amlyncu a sblasio posibl i'r wyneb a'r llygaid. Dylai plant bach a'r rhai ag anghenion cymhleth barhau i gael eu helpu i lanhau eu dwylo'n iawn. Gellir defnyddio cadachau glanhau sy'n gyfeillgar i'r croen fel dewis arall.

Fodd bynnag, mae golchi dwylo'n drylwyr â sebon a dŵr yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid sychu dwylo'n drylwyr ar ôl golchi dwylo gan ddefnyddio tywelion papur tafladwy. Dylid cael gwared â thywelion papur mewn bin â chaead arno ac ni ddylid caniatáu iddynt orlifo. Dylid gwagio biniau yn aml ac o leiaf yn ddyddiol.

Ni argymhellir defnyddio sychwyr aer.

Dylid golchi neu ddiheintio dwylo yn rheolaidd, er enghraifft:

  • wrth gyrraedd y lleoliad;
  • ar ôl defnyddio’r toiled;
  • cyn ac ar ôl bwyta;
  • ar ôl dychwelyd dan do o chwarae yn yr awyr agored;
  • ar ôl bod mewn cysylltiad corfforol â phlant eraill;
  • ar ôl tisian neu besychu.

Anogwch staff a phlant i beidio â chyffwrdd eu hwyneb.

Ar gyfer tisian a phesychu – mae ‘ei ddal, ei roi yn y bin, ei ladd a golchi’ch dwylo’ yn allweddol. Dylid defnyddio hancesi papur untro i orchuddio’r trwyn a’r geg wrth disian, pesychu neu sychu a chwythu’r trwyn. Dylid rhoi hancesi papur mewn biniau ar wahân â bag dwbl yn syth ar ôl eu defnyddio, a’u gwaredu’n ddiogel. Dylid gwagio’r biniau, eu glanhau a’u diheintio’n rheolaidd gydol y dydd.

Ystyriwch sut mae annog plant ifanc i ddysgu ac ymarfer yr arferion hylendid personol hyn drwy gemau, caneuon ac ailadrodd.

Efallai y bydd angen cymorth ychwanegol ar rai plant ag anghenion dysgu ychwanegol ac anableddau er mwyn dilyn cyngor iechyd y cyhoedd neu efallai y bydd golchi’u dwylo’n aml yn peri loes iddynt. Bydd staff yn gwybod am achosion lle mae hyn yn debygol o fod yn wir a dylent ystyried sut orau y gallant gefnogi plant unigol.

Cyfarpar a chyfleusterau

Dylid glanhau a diheintio cyfarpar, teganau ac arwynebau, gan gynnwys y rhai ym mhob rhan o’r lleoliad, fel toiledau, sinciau, tapiau a mannau newid, byrddau a handlenni, yn aml yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Dylid hefyd glanhau a diheintio cyfarpar awyr agored a gatiau mynediad yn aml. Dylai'r plant olchi eu dwylo rhwng gweithgareddau.

Dylai’r trefniadau glanhau, gan gynnwys amseroedd, dyddiadau ac enw’r person sy’n gyfrifol am y glanhau, gael eu cofnodi i fodloni’r gofynion.

Rydym yn sylweddoli bod angen i staff gofal plant ddarparu gofal cyswllt agos i blant bach, gan gynnwys mynd i’r toiled, newid clwt a bwydo. Yn y sefyllfaoedd hyn, dylai staff ddilyn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant gan ddefnyddio ffedogau a menig yn ôl yr angen.

Unigolion â symptomau/achos positif: dihalogi a glanhau

Os yw unigolyn â symptomau neu achos positif wedi mynychu’r lleoliad, dylid dilyn egwyddorion y cyngor glanhau Covid-19 ynghyd â’r cyngor sector-benodol a amlinellir yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Rhaid gwneud gwaith glanhau a diheintio ychwanegol mewn ardaloedd y mae unigolion â symptomau (neu’r rheini sydd â phrawf positif) wedi dod i gysylltiad â nhw.

Ac eithrio mannau cyhoeddus y mae unigolyn â symptomau wedi pasio drwyddynt heb dreulio fawr ddim amser ynddynt ac nad oes arwyddion gweledol eu bod wedi’u halogi â hylifau corfforol, rhaid glanhau a diheintio’r holl arwynebau y mae’r person â symptomau wedi dod i gysylltiad â nhw yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant ar ôl i’r unigolyn symud o’r ardal. Mae’r arwynebau hyn yn cynnwys:

  • gwrthrychau y mae modd gweld eu bod wedi’u halogi â hylifau corfforol
  • pob man sy’n cael ei gyffwrdd yn aml a allai fod wedi’i halogi, fel toiledau, handlenni drysau, ffonau, canllawiau cydio mewn coridorau a grisiau.

Dylid golchi dillad staff a phlant sydd wedi dod i gysylltiad â phlentyn â symptomau neu achos positif yn unol â’r canllawiau ar olchi dillad sydd wedi’u halogi yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Awgrymir felly bod staff yn cadw set o ddillad i newid iddynt yn y lleoliad.

Pan na ellir glanhau eitemau gan ddefnyddio glanedyddion na’u golchi – er enghraifft matresi a dodrefn wedi’u gorchuddio â defnydd – dylid eu glanhau â stêm.

Dylid cael gwared ag unrhyw eitemau sydd wedi’u halogi’n drwm â hylifau corfforol os na ellir eu glanhau drwy eu golchi.

Wrth lanhau’r ardaloedd lle bu unigolyn ag achos pendant neu bosibl o COVID-19, dylid gwisgo menig tafladwy a ffedog o leiaf. Dylid golchi dwylo â sebon a dŵr am o leiaf 20 eiliad ar ôl tynnu’r menig a’r ffedog. Dylai’r holl staff ddeall sut mae gwisgo a thynnu cyfarpar diogelu personol (fel sy’n ofynnol dan y Rheoliadau Iechyd a Diogelwch) i sicrhau bod y staff yn cyfyngu ar ledaeniad COVID-19. Mae canllawiau ar gael yn Atodiad 6 Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant.

Gwastraff

Dylid gwaredu gwastraff o ardaloedd lle mae achosion posibl o COVID-19 wedi bod yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant a’r egwyddorion a amlinellir yn y cyngor glanhau COVID-19.

Dylid storio gwastraff yn ddiogel a’i gadw oddi wrth blant. Ni ddylech roi eich gwastraff mewn ardaloedd gwastraff cymunedol nes byddwch yn gwybod bod canlyniadau profion yn negyddol neu nes bod y gwastraff wedi’i storio am o leiaf 72 awr.

Os nad yw’n briodol storio am o leiaf 72 awr, trefnwch iddo gael ei gasglu fel gwastraff heintus Categori B naill ai gan eich awdurdod casglu gwastraff lleol, os yw’n casglu eich gwastraff ar hyn o bryd, neu fel arall gan gontractwr gwastraff clinigol arbenigol. Byddant yn rhoi bagiau gwastraff clinigol oren neu borffor ichi i roi eich bagiau ynddynt fel y gellir anfon y gwastraff i gael ei drin yn briodol.

5. Cyfarpar diogelu personol (PPE) – ceisio amddiffyn gweithiwyr rhag unrhyw risgiau sy’n weddill drwy wisgo PPE. (Yr ymyriad lleiaf effeithiol)

Rhaid rhoi sylw i fesurau osgoi heintio wrth wisgo, tynnu, storio a gwaredu PPE.

  • Masgiau wyneb llawfeddygol sy'n gwrthsefyll hylif (lle mae’r canllawiau’n argymell hynny)
  • Menig a ffedogau
  • Cyfarpar diogelu’r llygaid

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) mewn lleoliadau gofal plant

Mae’r wybodaeth isod yn seiliedig ar gyngor cyfredol. Byddwn yn cadw golwg ar hyn ac yn ei ddiweddaru os oes angen, ar sail tystiolaeth wyddonol.

  • Dylid defnyddio menig a ffedogau wrth ddarparu gofal personol i blentyn, gan gynnwys gofal ymarferol megis ymolchi, mynd i’r toiled, neu gymorth cyntaf a rhai triniaethau clinigol megis bwydo â chymorth.
  • Dylid hefyd gwisgo masg llawfeddygol gwrth-hylif a chyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri, bwydo o botel neu daflu i fyny.
  • Dylid defnyddio menig a ffedogau wrth lanhau cyfarpar neu arwynebau y mae’n bosibl eu bod wedi cael eu halogi gan hylifau o’r corff fel poer neu secretiad anadlol.

Dylid defnyddio menig, gŵn gwrth-hylif, masg FFP3 a chyfarpar diogelu’r llygaid wrth ymgymryd â gweithdrefnau sy’n cynhyrchu aerosolau, megis sugno.

Os amheuir bod y coronafeirws (COVID-19) mewn lleoliad gofal plant

  • Dylid gwisgo menig, ffedogau a masgiau llawfeddygol gwrth-hylif os bydd plentyn neu berson ifanc yn mynd yn sâl gyda symptomau COVID-19 ac angen gofal personol uniongyrchol.
  • Dylid hefyd gwisgo cyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny.
  • Dylid gwisgo menig a ffedogau wrth lanhau’r ardaloedd lle mae rhywun yr amheuir bod COVID-19 arno wedi bod.

Ym mhob sefyllfa, dylid bob amser golchi dwylo cyn gwisgo PPE ac ar ôl ei dynnu.

Dylai’r holl staff ddeall sut mae gwisgo a thynnu PPE er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r haint ymlaen. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yn atodiad 6 o’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant.

Gorchuddion wyneb

Nid oes angen gorchuddion wyneb mewn lleoliad gofal plant. Os yw'r lleoliad yn teimlo y byddai angen eu defnyddio, dylid rhoi ystyriaeth ofalus ar sut i wneud hyn yn briodol a sicrhau bod anghenion plant yn cael eu diwallu, yn enwedig y rhai ag anghenion ychwanegol.

Dylid dilyn y canllawiau ar ddefnyddio gorchuddion wyneb.

Dylai lleoliadau hefyd sicrhau biniau gwastraff digonol ar safle ar gyfer y rhai sy'n dewis defnyddio gorchuddion wyneb untro. Nid yw gorchudd wyneb neu feisor yn cyfrif fel Cyfarpar Diogelu Personol ac nid ydynt yn gwneud i ffwrdd â’r posibilrwydd y bydd timau Profi Orhain Diogelu yn cysylltu â’r unigolyn.

Gallai lleoliadau ystyried cynghori rhieni i wisgo gorchudd wyneb pan fyddant yn gollwng ac yn casglu eu plant os yw’n anodd cadw pellter cymdeithasol rhwng staff a rhieni. Dylai lleoliadau hefyd ystyried eu cyngor ar orchuddion wyneb ar gyfer ymwelwyr hanfodol.

Os yw’r lleoliad ar safle ysgol, dylid sicrhau eu bod yn deall ac yn cadw at bolisïau'r ysgol ar ddefnyddio gorchuddion wyneb ac ystyried y canllawiau gweithredol i ysgolion.

Os yw’r lleoliad ar safle defnydd cymysg, dylid ystyried a glynu wrth y canllawiau a ddarperir ar gyfer y safle a pholisïau'r landlord ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cymunedol. 

Ni ddylai unrhyw un sy’n methu defnyddio gorchudd wyneb yn unol â’r cyfarwyddiadau (e.e. plant ifanc, y rheini ag anghenion addysgol arbennig neu anabledd) wisgo gorchudd o’r fath, oherwydd gallai hynny gynyddu’r risg o drosglwyddo’r haint yn anfwriadol. Os bydd rhieni’n dymuno i’w plant wisgo gorchudd wyneb, dylid trafod yr agweddau ymarferol ar sut i reoli hyn yn y lleoliad.

Os yw staff mewn lleoliadau gofal plant yn dymuno gwisgo gorchudd wyneb, gallant wneud hynny cyn belled â’u bod yn dilyn y cyngor ar eu defnyddio mewn ffordd ddiogel. Fodd bynnag, mae'r effaith ar gyfathrebu â phlant a'r effaith ar les cyffredinol plant yn hanfodol i unrhyw ystyriaethau ynghylch a yw'r staff yn gwisgo gorchuddion wyneb

Gorchuddion wyneb a’r goblygiadau i Blant Byddar

Dylid ystyried yn ofalus effaith gwisgo gorchudd wyneb wrth ofalu am blentyn byddar, gan fod cyfathrebu i lawer o bobl fyddar yn dibynnu’n rhannol ar allu gweld wyneb rhywun yn glir. Mae Cymdeithas Genedlaethol y Plant Byddar wedi darparu’r awgrymiadau canlynol ar gyfer cyfathrebu ar gyfryngau cymdeithasol ac ar eu gwefan, a allai fod yn ddefnyddiol i staff gofal plant yn hyn o beth.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 332 KB.

Maint Ffeil 332 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.