Neidio i'r prif gynnwy

Gwybodaeth am arholiadau ac asesiadau, gan gynnwys Safon Uwch, yn ystod pandemig coronaidd y galon.

Cyhoeddwyd gyntaf:
24 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Beth sy’n digwydd o ran cymwysterau 2021?

Mae’r Gweinidog wedi cadarnhau na fydd yna arholiadau diwedd blwyddyn i ddysgwyr sy’n dilyn cyrsiau cymwysterau TGAU, Safon UG a Safon Uwch a gymeradwyir gan Cymwysterau Cymru yn haf 2021.

Mae hon yn flwyddyn heriol dros ben – nid dim ond bod carfanau arholiadau eleni i ffwrdd o’r ysgol a’r coleg yn ystod tymor yr haf, ond amharwyd hefyd ar eu profiad dysgu yn ystod yr hydref. Yn achos rhai ysgolion a cholegau, bu’n rhaid iddynt hunanynysu yn sgil COVID-19 am wythnosau. Mae ysgolion a cholegau eraill wedi bod yn fwy ffodus hyd yma, ond ni allwn fod yn hyderus ynghylch beth fydd yn digwydd yn ystod gweddill y flwyddyn ysgol. Rydym yn teimlo felly mai dyma’r dull gweithredu tecaf i bawb a’i fod yn cyfyngu ar y pwysau ar ddysgwyr ac athrawon.

Y nod wrth wneud i ffwrdd â’r arholiadau yw sicrhau cymaint o amser â phosibl i addysgu a dysgu: bydd y dull gweithredu hwn yn galluogi dysgwyr i gasglu gwybodaeth drwy gydol tymor yr haf, gan eu rhoi yn y sefyllfa orau bosibl i symud ymlaen i fyd gwaith, hyfforddiant neu addysg bellach.

Beth fydd yn cymryd lle arholiadau 2021?

Yn hytrach nag arholiadau, byddwn yn gweithio gydag athrawon i drefnu cyfres o asesiadau a reolir gan athrawon. Bydd hyn yn cynnwys rhai asesiadau a gaiff eu gosod a’u marcio yn allanol, ond a gaiff eu cynnal gan yr athro yn yr ystafell dosbarth o dan oruchwyliaeth yr athro. Bydd rhywfaint o hyblygrwydd gan yr athro o ran pryd i’w cynnal. Dyma fydd sail canlyniadau canolfannau, a bydd model dilysu allanol yn sicrhau cysondeb.

I ddatblygu’r dull gweithredu hwn, rydym wedi sefydlu Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni o benaethiaid ysgolion a cholegau. Bydd y Grŵp yn ystyried elfennau allweddol megis ystod yr hyn a asesir, y broses apelio a’r trefniadau ar gyfer ymgeiswyr preifat.

Bydd y grŵp yn cyflawni’r gwaith hwn er mwyn i’r Gweinidog allu ystyried a chadarnhau’r cyfeiriad polisi erbyn diwedd Rhagfyr, i roi amser i’w weithredu o fis Ionawr ymlaen. Nid ydym yn rhagweld y bydd angen cwblhau unrhyw asesiadau tan ran olaf tymor y gwanwyn.

Mae’r cylch gorchwyl ar gyfer y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni ar gael bellach.

Ydy penderfyniad y gweinidog ar 10 Tach i ganslo arholiadau yng Nghymru yn berthnasol i gymwysterau byrddau arholi Lloegr?

Nac ydy. Dim ond i gymwysterau a gymeradwyir gan Cymwysterau Cymru, a gynlluniwyd ar gyfer Cymru ac a ddarperir gan CBAC y mae’r trefniadau newydd ar gyfer haf 2021 yn berthnasol. Nid ydynt yn berthnasol i gymwysterau a ddarperir gan gyrff dyfarnu yn Lloegr.

Beth am gyfres arholiadau mis Tachwedd?

I ddysgwyr mewn ysgolion ac mewn colegau addysg bellach, roedd cyfle i sefyll arholiadau TGAU craidd mewn Cymraeg Iaith, Saesneg Iaith, Mathemateg a Mathemateg-Rhifedd ym mis Tachwedd 2020, a chyflawnwyd hyn yn ôl y bwriad. Prif ddiben hyn oedd rhoi cyfle i ddysgwyr ailsefyll eu cymwysterau er mwyn gwella eu graddau, ac maent yn wahanol i gyfres arholiadau’r haf.

Beth mae hyn yn ei olygu i arholiadau mis Ionawr 2021?

Yn dilyn penderfyniad polisi’r Gweinidog Addysg i ganslo arholiadau TGAU, Safon UG a Safon Uwch a reoleiddir gan Cymwysterau Cymru CBAC yn yr haf 2021, ac wedi gwrando ar gynigion cynnar gan y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni, mae Cymwysterau Cymru wedi cadarnhau bod arholiadau unedau TGAU mis Ionawr mewn Cymraeg Llenyddiaeth, Saesneg Llenyddiaeth a TGCh wedi’u tynnu’n ôl.

Maent wedi penderfynu cadw arholiadau TGAU Economeg y Cartref: Datblygiad y Plentyn a TGAU Iechyd a Gofal Cymdeithasol, gan mai hwn yw’r cyfle olaf i gael ardystiad yn y pynciau hyn, am eu bod yn cael eu tynnu’n ôl. Mae rhestr gyflawn o’r asesiadau sydd ar y gweill i’w gweld ar wefan Cymwysterau Cymru.

Bydd asesiadau nad ydynt yn arholiadau yn parhau i gael eu cynnwys ar lefel TGAU, Safon UG a Safon Uwch yn 2020-2021.

O ran Cymwysterau Galwedigaethol, disgwylir i arholiadau CBAC mis Ionawr ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol fynd yn eu blaen yn unol â’r cynllun.

A fydd canslo’r arholiadau yn effeithio ar fy nghynlluniau i fynd i’r brifysgol?

Rydym wedi bod yn trafod gyda phrifysgolion sydd wedi pwysleisio mai eu blaenoriaeth yw myfyrwyr sydd wedi bod drwy elfennau craidd eu cwrs, a chyn belled â bod yna dystiolaeth dryloyw a thrylwyr o wybodaeth a gallu dysgwr, na fydd dysgwyr o dan anfantais wrth symud ymlaen.

Mae prifysgolion ledled y DU wedi ein sicrhau na fydd y datblygiad hwn yn rhoi dysgwyr Cymru o dan anfantais, cyn belled â bod y trefniadau a roddir ar waith yn drylwyr a thryloyw. Bydd y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni am ddatblygu cynlluniau sy’n cyflawni’r anghenion hyn.

Nod ein dull gweithredu yw sicrhau cymaint o amser â phosibl i addysgu a dysgu, fel bod dysgwyr yn cael y cyfle i ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arnynt er mwyn symud ymlaen yn hyderus.

Beth sy’n digwydd o ran ymgeiswyr preifat?

Rydym yn cydnabod, yn sgil y trefniadau a sefydlwyd y llynedd i gyfrifo graddau, nad oedd modd i bob ymgeisydd preifat, gan gynnwys myfyrwyr aeddfed a oedd yn ailsefyll cymwysterau a dysgwyr sy’n cael eu haddysgu gartref, gael graddau, gan nad oedd gan ysgolion a cholegau ddigon o wybodaeth am yr ymgeisydd i roi dyfarniad proffesiynol ar eu gallu.

Gallwn roi sicrwydd y bydd anghenion ymgeiswyr preifat yn un o’r prif elfennau y bydd y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni yn eu hystyried wrth gydlunio’r trefniadau ar gyfer canlyniadau canolfannau. Rydym yn rhagweld y bydd eu cynigion i’r Gweinidog yn cynnwys yr ystyriaeth hon.

Ein blaenoriaeth yw cefnogi dysgwyr i ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arnynt er mwyn symud ymlaen yn hyderus – mae hyn yn cynnwys anghenion ymgeiswyr preifat.

Beth sy’n digwydd gyda chymwysterau galwedigaethol?

Mae’r rhan fwyaf o gymwysterau galwedigaethol a ddilynir gan ddysgwyr yng Nghymru ar gael hefyd yng ngwledydd eraill y DU. I sicrhau cysondeb, rydym wedi gofyn i Cymwysterau Cymru gydweithio’n agos â rheoleiddwyr eraill i sicrhau dull pragmataidd sy’n gweithio er budd dysgwyr ac sy’n rhoi eglurder iddynt o ran y ffordd ymlaen.

Cyhoeddwyd canllawiau ar gyfer Cymwysterau Galwedigaethol ym mis Hydref, sy’n amlinellu’r egwyddorion y mae’n rhaid i gyrff dyfarnu eu dilyn wrth wneud unrhyw addasiadau mewn ymateb i effaith Covid-19. Bydd arholiadau a oedd wedi’u hamserlennu ar gyfer cymwysterau galwedigaethol yng nghyfres yr haf yn parhau, felly, er mwyn sicrhau cysondeb ledled Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon. Bydd Cymwysterau Cymru yn ailedrych ar y sefyllfa yn rheolaidd ac yn parhau i weithio’n agos gyda rheoleiddwyr cymwysterau eraill yng ngoleuni’r sefyllfa o ran iechyd cyhoeddus.

A fydd yn rhaid i ddysgwyr sefyll y prawf Rhifedd (Rhesymu) eleni?

Fe gafodd y Prawf Rhifedd (Rhesymu) Cenedlaethol ei ganslo ac ni fydd profion statudol ar bapur yng Nghymru yn 2020/21.  Yn sgil canslo’r prawf Rhesymu, mae ysgolion sydd eisiau defnyddio’r papurau fel deunyddiau dysgu ac addysgu wedi gallu gwneud cais am gopïau i’w defnyddio’n anffurfiol.  Ni fydd sgoriau safonedig ar gael.

Treialir yr asesiadau Rhifedd (Rhesymu) personol yn 2020/21 a byddant yn dod yn ofyniad statudol o’r flwyddyn academaidd 2021/22.

A fydd yn ofynnol i ddysgwyr gymryd yr asesiadau personol ar-lein mewn Rhifedd (Gweithdrefnol) a Darllen?

Bydd. Bydd asesiadau personol Rhifedd (Gweithdrefnol) a Darllen yn statudol yn 2020 i 2021. Mae’r asesiadau ar gael i ysgolion eu hamserlennu pan fydd yn briodol iddynt wneud hynny.  

Lle mae dysgwyr wedi cwblhau asesiadau rhifedd gweithdrefnol eleni, bydd ysgolion yn gallu cael adborth ar eu sgiliau, eu sgoriau safonedig ar sail oedran ac adroddiadau cynnydd.

Mae adroddiadau adborth ar gyfer yr asesiadau darllen hefyd ar gael. Fodd bynnag, dim ond ar ôl i’r rhan fwyaf o’r dysgwyr gymryd yr asesiadau darllen y bydd sgoriau ac adroddiadau cynnydd ar gael. O ystyried yr amgylchiadau presennol, ni fydd hyn tan ddiwedd tymor yr haf 2021.

Dylid nodi nad yw’r asesiadau hyn yn rhan o’r broses gymwysterau, ac mai eu nod yw cefnogi dysgwyr i ddeall y cynnydd y maent yn ei wneud.