Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Mae’r canllawiau hyn yn rhoi’r manylion ar gyfer darparu'r dysgu o 1 Medi 2020 ymlaen yn y sectorau addysg bellach, dysgu seiliedig ar waith a dysgu oedolion.  Mae’n rhan o’n Cynllun Cadernid COVID-19 cyffredinol ar gyfer dysgu ôl-16; rydym hefyd wedi cyhoeddi ein fframwaith strategol “Adnewyddu” ar gyfer dysgu ôl-16 o fis Medi ymlaen, sy’n cynnwys yr egwyddorion a’r disgwyliadau cyffredinol ar gyfer y sector. 

Mae’r canllawiau hyn yn ganllawiau cenedlaethol ar draws Cymru. 

Ystyriwch a oes cyfyngiadau lleol yn eu lle wrth ddarllen a gweithredu’r canllawiau hyn. Mae angen cadw at unrhyw gyfyniadau lleol yn ogystal â chynnwys y canllawiau hyn

Yn ystod cyfnod cyfyngiadau symud COVID-19, ymatebodd darparwyr ôl-16 yn gyflym gan symud y dysgu ar-lein a sicrhau bod y dysgwyr yn cael eu cefnogi a’u diogelu.  O fis Mehefin 2020 ymlaen, roedd ailagor rhywfaint ar golegau a darparwyr hyfforddiant wedi golygu bod grwpiau blaenoriaeth o ddysgwyr wedi gallu dychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb; roedd hyn yn cynnwys dysgwyr yr oedd angen iddynt gwblhau asesiadau galwedigaethol, a dysgwyr agored i niwed.

O fis Medi 2020 ymlaen, mae gan bob dysgwr ôl-16 hawl i ddisgwyl rhaglen ddysgu o ansawdd uchel.  I’r mwyafrif, bydd hyn yn golygu model “dysgu cyfunol” sy’n cyfuno elfennau o ddysgu wyneb yn wyneb a dysgu o bell; mae ein fframwaith strategol a’n canllawiau dysgu cyfunol yn rhoi mwy o wybodaeth am yr egwyddorion sylfaenol allweddol.  Bydd y cydbwysedd rhwng y dysgu wyneb yn wyneb a’r dysgu o bell yn amrywio er mwyn diwallu anghenion amrywiol dysgwyr a’u cymwysterau, a bydd y darparwyr dysgu yn cael hyblygrwydd i benderfynu sut y caiff hyn ei reoli ym mhob achos.

Er bod modelau darparu o bell ac ar-lein yn gallu bod o fudd mawr o ran darparu profiadau dysgu cyfoethog, mae dysgu wyneb yn wyneb yn rhan hanfodol o brofiad y dysgwr.  Mae’n helpu dysgwyr i ddatblygu sgiliau cymdeithasol a gweithio mewn tîm, yn rhoi strwythur a threfn iddynt, ac yn sicrhau bod pob unigolyn yn cael y gefnogaeth sydd ei hangen arno i symud ymlaen tuag at ei nodau dysgu.  Bydd dysgwyr yn amrywio o ran eu gallu i weithio’n annibynnol ac i gynnal eu cymhelliant, felly i lawer, bydd y drefn arferol yn hanfodol er mwyn parhau i ymgysylltu.

Wrth gynllunio ar gyfer yr hydref a’r tu hwnt, rydym yn cydnabod y bydd yn rhaid i ddarparwyr dysgu gael cydbwysedd rhwng diwallu anghenion addysgol dysgwyr, a sicrhau iechyd a diogelwch dysgwyr a staff.  Rydym yn disgwyl i ddarparwyr ddilyn y mesurau diogelu sydd yn y canllawiau hyn a blaenoriaethu camau a fydd yn helpu i leihau trosglwyddo COVID-19.  I golegau ac i rai darparwyr dysgu eraill, mae hyn yn golygu defnyddio hierarchaeth o reolaethau a fydd yn wahanol ar gyfer gwahanol fathau o ddysgu a dysgwyr.

Hyd yn oed o gynllunio â’r gofal mwyaf, nid yw’n bosibl cael gwared â risg gweithredu lleoliadau dysgu yn llwyr. Fodd bynnag, rhaid i bob weithle ac adeilad sydd ar agor i’r cyhoedd cymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Wrth gynllunio ar gyfer mis Medi, dylai darparwyr ddilyn egwyddor sicrhau bod mesurau rheoli cadarn ar waith, fel na fydd dysgwyr a staff yn wynebu risg fwy o ran COVID-19 wrth ddysgu na’r risg sydd yn eu cymuned leol. Bydd dilyn y canllawiau hyn, a chydymffurfio â’u dyletswyddau statudol o ran iechyd a diogelwch, yn helpu darparwyr i nodi a lleihau’r risgiau i’r graddau posibl. Dylai darparwyr gymryd camau i roi gwybod i ddysgwyr, rhieni a staff am y mesurau y maent yn eu cymryd a bod yn barod i drafod pryderon unigol.

Mae rhai agweddau ar y canllawiau hyn yn ymwneud yn benodol â dysgu sy’n digwydd ar gampysau colegau, neu mewn canolfannau dysgu eraill (yn cynnwys Addysg Oedolion yn y gymuned, elfennau “i ffwrdd o’r swydd” rhaglenni prentisiaeth, a rhaglenni cyflogadwyedd sy’n cael eu darparu mewn canolfannau). Yn yr achosion hyn, mae gan ddarparwyr dysgu reolaeth dros yr amgylchedd dysgu ac maent yn gyfrifol am sicrhau ei fod yn ddiogel i ddysgwyr a staff. Yn achos dysgwyr cyflogedig, yn cynnwys prentisiaid, sy’n dysgu yn y gweithle, y cyflogwr sy’n gyfrifol am ddiogelwch yr amgylchedd dysgu; ond mae’n rhaid i’r darparwr dysgu fodloni ei hun ynghylch diogelwch ei staff sy’n darparu’r dysgu yn y gweithle. Lle mae darparwyr yn trefnu lleoliadau gwaith i ddysgwyr, mae’n rhaid iddynt cynnal archwiliadau i sicrhau diogelwch dysgwyr.

Cynllunio i ddysgwyr ac i staff ddychwelyd yn ddiogel

Rydym yn cydnabod bod angen cryn dipyn o waith i gynllunio ac i baratoi ar gyfer hyn, er mwyn sicrhau bod y risgiau’n cael eu lliniaru a bod anghenion y dysgwyr yn cael eu diwallu.  I golegau ac i’r darparwyr eraill hynny sy’n gweithio ar sail blwyddyn academaidd, gall hyn olygu dychwelyd yn raddol gyda dyddiadau dechrau gwahanol ar gyfer grwpiau gwahanol o ddysgwyr.  Rydym yn disgwyl i golegau ac i ddarparwyr fod wedi cysylltu â phob dysgwr ar ddechrau’r flwyddyn academaidd, gyda phob dysgwr AB amser llawn yn dechrau eu tymor newydd erbyn 14 Medi.

Mae’n rhaid i bob darparwr dysgu unigol sicrhau bod ganddo ei gynlluniau ei hun a’i ddychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb os ydyw’n ddiogel i’r dysgwr. Rhaid i ddarparwyr mynegi eu dull o rheoli risg  a sut mae’n cydymffurfio â Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020. Yn seiliedig ar asesiadau risg lefel pwnc, os nad ydyw’n ddiogel i ddysgwr unigol i ddychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb, mae’n rhaid i’r ddarparwr rhoi Cynllun yn ei le er mwyn iddynt gael mynediad at eu rhaglen ddysgu o bell. Nid ydym yn disgwyl i ddarparwr i ymgymryd asesiad risg ar gyfer pob dysgwr unigol (ag eithrio dysgwyr o Sgiliau Byw Annibynnol, fel yr amlinellir yn y canllawiau yma), ond I rhoi dysgwyr a staff y cyfle i adnabod risgiau eu hunain ac I drafod unrhyw pryderon gyda’i darparwr.

Rydym yn disgwyl i ddarparwyr:

  • gynnal a chyhoeddi asesiad risg llawn a gweithredu trefniadau i reoli risgiau iechyd a diogelwch, er mwyn sicrhau bod gweithleoedd yn COVID-ddiogel cyn gofyn i ddysgwyr a staff i ddychwelyd (gweler canllawiau isod ar gyfer asesiadau risg) a chyfeirio at canllawiau Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch
  • ymgynghori â staff, undebau a rhanddeiliaid
  • datblygu cynlluniau cyfathrebu ar gyfer staff, dysgwyr, rhieni/gofalwyr a chyflogwyr, yn cynnwys ffyrdd clir iddynt ofyn cwestiynau a mynegi pryderon
  • yn achos dysgu ar gampws neu mewn canolfan, ystyried sut mae’r amgylcheddau dysgu a’r ardaloedd cymunedol yn cael eu paratoi i fodloni gofynion lleihau cyswllt ag amlinellir yn y canllawiau yma
  • yn achos dysgu yn y gweithle, cynnal adolygiad iechyd a diogelwch o safle cyflogwr i asesu a yw’n ddiogel i aseswyr gynnal ymweliadau
  • yn achos addysg oedolion, cynnal adolygiad iechyd a diogelwch o safleoedd cymunedol a ddefnyddir ar gyfer addysgu a dysgu, gan ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru ar ddefnyddio canolfannau cymunedol amlbwrpas yn ddiogel
  • ystyried sut y gellir awyru ardaloedd dysgu i sicrhau bod awyr iach yn cael ei gylchredeg lle y bo’n bosibl
  • cyfathrebu ymddygiad disgwyliedig yn glir i ddysgwyr yn cynnwys gofynion cadw pellter cymdeithasol gofynion hylendid fel golchi dwylo’n rheolaidd a thrylwyr; beth i’w wneud os ydynt yn teimlo’n sâl; beth i’w wneud os oes ganddynt bryderon neu orbryder; a beth fyddai’n digwydd pe na fyddent yn cydymffurfio â gofynion
  • yn achos  rhaglenni sy’n gysylltiedig yn uniongyrchol â gweithle yn cynnwys prentisiaethau, cadarnhau gyda chyflogwyr pa drefniadau golchi dwylo ac hylendid anadlol a chadw pellter cymdeithasol priodol sydd ar waith a’u bod yn cyd-fynd â Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020
  • ystyried sut y dylai gofynion cadw pellter cymdeithasol a golchi dwylo ac hylendid anadlol gael eu hadlewyrchu mewn polisïau disgyblu a sicrhau bod dysgwyr yn ymwybodol o unrhyw ganlyniadau diffyg cydymffurfio â gofynion cadw pellter cymdeithasol
  • ystyried teithio i ac o ganolfannau dysgu, gan gyfeirio at ganllawiau teithio a chanllawiau gorchuddion wyneb ar trafnidiaeth cyhoeddus Llywodraeth Cymru
  • penderfynu ar ofynion glanhau a diheintio a materion megis ailgysylltu cyflawniadau dwr cyn ac ar ôl ailagor, gan gyfeirio at ganllawiau Llywodraeth y DU ar ddihalogi mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd a chanllawiau’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ar risgiau llen filwyr
  • ystyried gofynion darparu cyfarpar diogelu personol (PPE) i ddysgwyr/neu staff, yn unol gyda asesiadau risg y darparwr (cyfeiriwch at adran 6 isod)
  • ystyried yr amserlen, yn cynnwys oriau agor a seibiannau wedi’u gwasgaru, yn ogystal â seibiannau i ddysgwyr a staff ystod sesiynau o bell er mwyd osgoi blinder sgrin
  • cynllunio a pharatoi rhaglenni dysgu cyfunol, gan ddilyn yr egwyddorion allweddol ein fframwaith adnewyddu a chanllawiau dysgu cyfunol.

Defnyddio gorchuddion wyneb

Ar sail cyngor gan y Grŵp Cynghori Technegol, rhaid i ddarparwyr gynnal asesiadau risg o’u hystadau er mwyn penderfynu p’un a ddylid argymell bod dysgwyr (o bob oed) a staff yn gwisgo gorchuddion wyneb mewn ardaloedd a rennir ac mewn unrhyw gerbyd a drefnwyd. Wrth wneud asesiad risg, dylid ystyried unrhyw wybodaeth am gyfraddau trosglwyddo lleol uwch, ac i ba raddau y mae cynllun daearyddol y coleg neu’r ganolfan yn ei gwneud yn bosibl cadw pellter cymdeithasol mewn ardaloedd a rennir. O 14 Medi 2020, mae gwisgo gorchuddion wynebyn yn orfodol mewn mannau cyhoeddus dan do yng Nghymru.

Dylai darparwyr drafod gyda staff, dysgwyr, rhieni/gofalwyr ac undebau wrth wneud eu hasesiadau risg. Efallai y bydd angen darparu gorchuddion wyneb i grwpiau penodol o ddysgwyr na allant gael gafael arnynt fel arall, os ydynt yn cael eu hargymell yn lleol. 

Mae ystyried lles dysgwyr yn hanfodol wrth ystyried defnyddio gorchuddion wyneb. Dylai darparwyr fod yn ymwybodol o anghenion y rheini sydd efallai wedi’u heithrio, megis pobl ag anableddau neu anghenion cymhleth eraill sy’n golygu na allant ddefnyddio gorchudd wyneb yn y ffordd gywir, neu’r rhai hynny sy’n siarad â rhywun sy’n fyddar neu wedi colli eu clyw ar unrhyw lefel, neu’n rhoi cymorth i’r unigolion hynny.

Nid yw gorchuddion wyneb yn disodli mesurau rheoli mwy effeithiol megis cadw pellter cymdeithasol a chadw’r dwylo’n lân. Pan fo penderfyniad yn cael ei wneud i ddefnyddio gorchudd wyneb, byddem yn annog unigolion i ddefnyddio gorchuddion wyneb y gellid eu hailgylchu/eu hailddefnyddio a’u defnyddio’n gywir, gan orchuddio’r geg a’r trwyn, gan sicrhau bod y dwylo’n lân cyn rhoi’r gorchudd ac ar ôl ei dynnu. Dylai gorchuddion wyneb fod yn orchuddion tair haen yn unol â chyngor Sefydliad Iechyd y Byd ond nid oes rhaid iddynt fod yn fasgiau wyneb o ansawdd feddygol. Mae canllawiau ar y mathau o orchuddion wyneb, a sut i’w golchi a chael gwared â nhw yn briodol ac yn ddiogel yn ôl y math o orchudd, wedi’i gynnwys yn y canllawiau ar orchuddion wyneb.

Os yw darparwyr yn rhedeg unrhyw ganolfan sy’n agored i’r cyhoedd, megis caffi neu salon, mae gwisgo gorchuddion wyneb yn orfodol ar gyfer staff, dysgwyr, cwsmeriaid ac ymwelwyr sy’n defnyddio’r ganolfan. Mae canllawiau i’r canolfannau hynny ar gael yma. Mae’n rhaid i ddysgwyr sydd ar leoliad a thiwtoriaid sy’n ymweld â nhw gadw at y rheolau sydd yn eu lle yn y gweithleoedd hynny.

Er nad oes rhaid gwisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth/gweithdy, caiff dysgwyr a staff ddewis eu gwisgo er mwyn lleihau’r risg iddyn nhw’u hunain ac i eraill, a dylid eu hannog i wneud hynny os yw hyn yn rhoi mwy o hyder iddynt fynychu eu coleg neu eu lleoliad dysgu.

Diogelu dysgwyr a staff agored i niwed

Dysgwyr a staff sy’n eithriadol o agored i niwed neu’n ‘gwarchod’

Mae ‘gwarchod’ yn golygu diogelu’r bobl hynny sy’n eithriadol o agored i niwed cymhlethdodau COVID-19 oherwydd bod ganddynt gyflyrau iechyd penodol yn barod. Bydd pobl yn y categori hwn wedi cael llythyr gwarchod o’r blaen.

Cyhoeddodd  Llywodraeth Cymru y bydd y cyfnod gwarchod yn dod i ben dros dro o 16 Awst ymlaen i bawb sydd ar y rhestr cleifion gwarchod (plant ac oedolion) ac mae canllawiau pellach wedi eu cyhoeddi ar beth y dylid gwneud nesaf.  Mae hyn yn golygu:

  • bydd dysgwyr a oedd yn gwarchod yn cael dychwelyd i golegau ac i ganolfannau hyfforddi (ond nodwch y pedwerydd pwynt bwled isod, ac hefyd y cyngor ychwanegol yn y paragraff sy’n dilyn ynglŷn â thrafod eu cyflwr iechyd, a’r risg o fynychu, gyda’u meddyg teulu neu ysbyty
  • bydd dysgwyr cyflogedig a oedd yn gwarchod yn cael dychwelyd i’r gwaith cyn belled â bod y gweithle yn COVID-ddiogel, ond dylent barhau i weithio gartref os gallant
  • bydd staff y darparwr dysgu a oedd yn gwarchod yn cael dychwelyd i’r gwaith cyn belled â bod y gweithle yn COVID-ddiogel, ond dylent barhau i weithio gartref os gallant.  Dylai darparwyr ystyried sut gallant wneud addasiadau rhesymol i ddyletswyddau a threfniadau gwaith staff er mwyn darparu ar gyfer hyn. Yn achos y rheini nad oes modd iddynt weithio gartref, mae’n rhaid bod mesurau diogelwch yn eu lle fel yr amlinellir yn y canllaw hwn
  • rhaid cymryd gofal ychwanegol i sicrhau bod dysgwyr a staff a oedd yn gwarchod, ac eraill o’u cwmpas, yn cadw at ganllawiau llym pellter cymdeithasol tra’n mynychu eu coleg neu canolfan ddysgu. Dylai darparwyr gynnal asesiadau risg unigol os bydd angen, ac efallai y byddant am ystyried trefnu cyfarfod gyda’r unigolyn i drafod unrhyw bryder sydd efallai ganddynt. Caiff staff ddefnyddio adnodd asesu risg Llywodraeth Cymru ar gyfer y gweithlu er mwyn gwneud hunanasesiad.

Os nad ydych yn siŵr a yw eu cyflwr iechyd yn golygu na ddylent fod yn mynychu eu gweithle neu eu darparwr dysgu, dylai staff, dysgwyr, rhieni a gofalwyr dderbyn cyngor gan eu meddyg teulu neu ysbyty. Efallai y byddant yn dymuno trafod risgiau mynychu gyda'u meddyg a'u darparwr cyn gwneud penderfyniad, ac mae’n bosibl y bydd eu meddyg yn rhoi tystysgrif feddygol iddynt yn nodi na ddylent ddychwelyd am y tro.

Dysgwyr neu Staff sy’n wynebu ‘risg uwch’

Mae unigolion sy’n wynebu ‘risg uwch’ mewn mwy o berygl o salwch difrifol yn sgil COVID-19. Mae’r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, menywod beichiog a'r rheini sydd ag amrywiaeth o gyflyrau iechyd cronig.

Yr un yw’r cyngor i’r grŵp hwn ag i weddill y boblogaeth. Caiff dysgwyr a staff yn y categori hwn fynd i’w coleg neu eu canolfan, cyn belled â bod mesurau diogelu ar waith fel y nodir yn y canllawiau hyn a’r canllawiau ar mesurau rhesymol.  Rhaid cymryd gofal ychwanegol i sicrhau bod y staff yma ac eraill o’u hamgylch yn glynu’n gaeth wrth ganllawiau cadw pellter cymdeithasol wrth fynd i’w coleg neu eu canolfan ddysgu. Lle bo’n bosibl, dylid cynnig yr opsiwn o weithio yn y swyddogaethau mwyaf diogel yn y gweithle, i’w galluogi nhw i gadw pellter cymdeithasol. Efallai y bydd darparwyr am annog unigolion i gynnal eu hasesiadau risg eu hunain, a chynnig cyfarfod gyda’r unigolyn i drafod ei bryderon.

Os nad yw’n glir a yw eu cyflwr iechyd yn golygu y dylent fod yn mynychu lleoliad eu darparwr ai peidio, dylai staff, dysgwyr, rhieni a gofalwyr ofyn am gyngor gan eu meddyg teulu neu eu meddyg ysbyty. Efallai y byddant eisiau trafod risgiau mynd i'r lleoliad â’u meddyg a’u darparwr cyn penderfynu.

Ni ddisgwylir i unrhyw aelod o staff sy’n wynebu ‘risg uwch’ ond sydd yn fynychu’r gweithle i gael ei osod gyda dysgwyr sydd methu cadw’n rhesymol at mesurau pellter cymdeithasol/corfforol.

Cynghorir menywod beichiog yn benodol i weithio gartref ar ôl 28 wythnos o gyfnod beichiogrwydd. Mae canllawiau ar gyfer menywod beichiog a chyflogwyr ar gail ar wefan Coleg Brenhinol Obstetregyddion a Gynaecolegyddion.

Byw gyda rhywun sy’n eithriadol o agored i niwed (a oedd yn arfer hunanwarchod)

Os yw dysgwr neu aelod o staff yn byw gyda rhywun a oedd yn arfer hunanwarchod, dylent gadw’n gaeth at y mesurau cadw pellter cymdeithasol pan maent yn mynychu eu coleg neu eu canolfan ddysgu, a dylai’r dysgwr allu deall a dilyn y cyfarwyddiadau hynny. Efallai na fydd hyn yn bosibl i ddysgwyr  sy’n methu dilyn y cyfarwyddiadau ar gadw pellter cymdeithasol. Yn yr achosion hynny, nid ydym yn disgwyl i’r dysgwyr hynny fod yn bresennol a dylid eu cefnogi i ddysgu gartref. Fodd bynnag, dylid ystyried hyn yng ngoleuni’r cyngor diweddaraf ynghylch gwarchod.

Dysgwyr a staff sy’n poeni am ddychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb

Dylid disgwyl i’r holl ddysgwyr a staff eraill fod yn bresennol yn unol â pholisi presenoldeb eu darparwr ac amodau cyflogaeth y staff.  Byddem yn disgwyl i ddysgwyr gael gwybod beth yw gofynion eu cwrs wrth gofrestru, gan gynnwys disgwyliadau o ran presenoldeb mewn coleg neu ganolfannau, ac wrth gofrestru eu bod yn ymrwymo i fod yn bresennol oni bai eu bod yn sâl.

Dylai darparwyr fod yn ymwybodol o bryderon posibl dysgwyr a staff, a allai fod yn amharod neu’n bryderus ynghylch dychwelyd, a rhoi’r cyfathrebiadau a chefnogaeth briodol ar waith i fynd i’r afael â hyn. Gall hyn gynnwys rheini sydd wedi bod yn gwarchod eu hunain yn flaenorol ond sydd wedi cael gwybod nad yw hyn yn angenrheidiol mwyach, y rheini sy’n byw mewn aelwydydd lle mae rhywun  sy’n wynebu risg uwch, neu’r rheini sy’n pryderu am y risg gymharol uwch o’r coronafeirws (COVID-19), gan gynnwys y rheini o gefndiroedd pobl dduon ac Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig neu sydd â chyflyrau penodol fel gordewdra a diabetes.

Os yw  dysgwyr neu staff sydd â ffactorau risg sylweddol (neu rhieni neu gofalwyr dysgwr) yn poeni, rydym yn argymell bod y darparwr yn trafod eu pryderon ac yn rhoi sicrwydd ynghylch y mesurau y maent yn eu rhoi ar waith i leihau’r risg o fynychu. Efallai bydd yn posib i ddarparwyr rhoi trefniadau yn eu lle ar gyfer dysgu o bell ar gyfer rhai rhaglenni.

Caiff staff pob lleoliad addysg ddefnyddio ein hadnodd asesu risg ar gyfer y gweithlu er mwyn gwneud hunanasesiad o ffactorau risg COVID-19 a chynllunio camau i’w lleihau.  

Dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol

Ein nod yw sicrhau nad yw dysgwyr ag anawsterau a/neu anableddau dysgu dan anfantais o’u cymharu â’u cyfoedion.

Bydd dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol yn elwa o ddysgu a chefnogaeth wyneb yn wyneb, a dylai hyn fod yn rhan o’u rhaglen ddysgu oni bai fod asesiadau risg yn dynodi nad yw’n ddiogel i ddysgwyr unigol ddychwelyd ar yr adeg hon  Pan na fydd dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol, gan gynnwys y rheini ar raglenni Sgiliau Byw’n Annibynnol mewn AB, yn gallu elwa o ddull dysgu cyfunol, dylai darparwyr gynllunio i ddarparu rhaglen lawn o addysgu wyneb yn wyneb.  Rhaid i ddarparwyr wneud addasiadau rhesymol i ddiwallu anghenion dysgwyr yn unol â’u cyfrifoldebau statudol o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.

Wrth gynllunio i ddysgwyr ddychwelyd yn ddiogel, mae angen i ddarparwyr ystyried y gallai dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol ei chael hi’n anodd ymdopi â’r canlynol:

  • dychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb ar ôl cyfnod hir i ffwrdd.  Dylai darparwyr weithio gyda dysgwyr a’u teuluoedd i roi trefniadau addas ar waith i’w paratoi ar gyfer y trawsnewid, a allai gynnwys dychwelyd yn raddol dros wythnosau cyntaf y tymor, ymweliadau â’r coleg, a straeon cymdeithasol
  • newidiadau i’w hamgylchedd neu eu harferion dysgu, lle mae’r darparwr wedi gwneud addasiadau (er enghraifft, drwy addasu ystafelloedd dosbarth neu ddefnyddio llai o gelfi neu gyfarpar)
  • cadw pellter cymdeithasol.  Pan fo’n bosibl, dylid cefnogi ac annog dysgwyr i gadw pellter a pheidio â chyffwrdd staff a dysgwyr eraill.  Efallai na fydd hyn yn bosibl i rai dysgwyr sydd ag anghenion cymhleth neu bob amser.  Dylai colegau sicrhau bod dysgwyr ar y rhaglen Sgiliau Byw’n Annibynnol yn cael eu cadw yn eu grwpiau cyswllt ac osgoi cymysgu â charfannau eraill.  Dylai staff sy’n darparu cymorth agos neu gyswllt i ddysgwyr gynnal asesiadau risg a chael cyfarpar diogelu personol os yw’r asesiad risg yn dangos bod eu hangen (cyfeiriwch at adran 6 isod).  Dylai darparwyr ddarparu canllawiau a gwybodaeth fel posteri mewn fformatau hygyrch “hawdd eu darllen” a fformatau gweledol, a darparu'r rhain i ddysgwyr ac i rieni cyn iddyn nhw ddychwelyd er mwyn iddyn nhw wybod beth i’w ddisgwyl
  • dilyn gofynion golchi dwylo ac hylendid anadlol a’r protocol “ei ddal, ei daflu, ei ddifa, golchwch eich dwylo”. Dylai darparwyr ystyried pa mor aml y dylai’r dysgwyr olchi eu dwylo, ac ymgorffori amser ar gyfer hyn mewn amserlenni, gyda goruchwyliaeth os bydd angen.  Bydd dilyn trefniadau hylendid yn amlach ac yn fwy trylwyr yn helpu i liniaru’r risgiau o gyswllt rhwng y dysgwyr.  Efallai y bydd angen gofal personol ar rai dysgwyr hefyd fel help i fynd i'r lle chwech; yn yr achosion hyn, dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol fel y nodir mewn rhan arall o’r canllawiau hyn
  • rhoi gwybod am eu symptomau os ydynt yn teimlo’n sâl.

Caiff arbenigwyr, therapyddion, clinigwyr a staff cymorth eraill ar gyfer dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol ymweld a darparu ymyriadau yn yr un modd ag arfer.  Dylai’r ymwelwyr hyn gael canllawiau clir ar ofynion diogelwch y safle gan gynnwys cadw pellter cymdeithasol a golchi dwylo ac hylendid anadlol.

Sgiliau Byw’n Annibynnol

Rydym yn disgwyl i ddysgwyr sy’n astudio rhaglenni Sgiliau Byw’n Annibynnol mewn colegau ddychwelyd at raglen lawn o ddysgu wyneb yn wyneb o fis Medi ymlaen.  Y rheswm am hyn yw nad yw’r garfan hon yn gallu dysgu o bell heb gefnogaeth sylweddol gan deulu neu ofalwr, ac mae angen y strwythur a’r gefnogaeth y mae amgylchedd y coleg yn eu darparu er mwyn iddynt ffynnu a datblygu. 

Rydym yn cydnabod bod hyn yn creu heriau ymarferol i golegau, o gofio bod gan rai dysgwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol gyflyrau iechyd isorweddol ac efallai na fydd hi’n bosibl i’r grŵp hwn gadw pellter cymdeithasol yn llwyr.  Efallai y bydd dysgwyr yn ei chael hi’n anodd deall a chydymffurfio â’r gofynion cadw pellter, ac efallai y bydd angen gofal personol ar rai fel cymorth i fynd i’r lle chwech.  Rydym yn disgwyl i golegau wneud yr hyn y gallant ei wneud i liniaru ac i reoli’r risgiau, yn unol â’r canllawiau hyn.  Gall hyn gynnwys cynyddu nifer yr ystafelloedd sydd ar gael ar gyfer Sgiliau Byw’n Annibynnol, ac addasu strwythur rhaglenni dysgu er mwyn helpu i sicrhau diogelwch y dysgwyr (er enghraifft, drwy drefnu’r gweithgareddau sy’n golygu mwy o gyswllt corfforol yn nes ymlaen yn amserlen y rhaglen). Ni ddylai dysgwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol a oedd yn arfer hunanwarchod (gweler uchod) fynychu eu coleg am y tro, os nad ydynt yn abl i ddeall a chydymffurfio â gofynion cadw pellter cymdeithasol.

Os yw dysgwyr yn abl i ddilyn rhaglen dysgu cyfunol, â chymorth priodol gan staff ac â chytundeb eu rhieni neu eu gofalwyr, gall colegau weithredu ar y sail hon. Efallai y bydd hyn yn bosibl, er enghraifft, i ddysgwyr rhaglenni Lefel 3 Mynediad. Byddem yn disgwyl i’r rhan fwyaf o’r rhaglen gael ei chyflwyno wyneb yn wyneb, ac i gynnydd dysgwyr, eu hymrwymiad a’u lles gael eu monitro’n ofalus, er mwyn gallu addasu patrwm y ddarpariaeth os bydd angen.

Mesurau diogelu

Rhaid i ddarparwyr dysgu barhau i ddilyn y system o reolaethau a nodir isod.

Atal:

  1. Lleihau’r cyswllt rhwng unigolion pan fo’n bosibl.
  2. Lleihau’r cyswllt gydag unigolion sy’n sâl drwy sicrhau bod y rheini sydd â symptomau COVID-19, neu rhywun yn eu haelwyd neu aelwyd estynedig sydd â’r symptomau, ddim yn dod i’w coleg neu eu canolfan hyfforddi.
  3. Golchi dwylo’n drylwyr, yn amlach nag arfer.
  4. Sicrhau hylendid anadlol da drwy hyrwyddo’r dull ‘ei ddal, ei daflu, ei ddifa’.
  5. Parhau i lanhau’n well, gan gynnwys glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml yn rheolaidd, gan ddefnyddio cynnyrch safonol fel glanedyddion a channydd.
  6. Pan fydd angen, gwisgo cyfarpar diogelu personol priodol.

Ymateb i unrhyw haint:

  1. Cydymffurfio â’ Strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Llywodraeth Cymru a’r GIG ac o dan rheolau GDPR bydd angen hysbysu staff a rhieni, gofalwyr a gwarcheidwaid o ymrwymiadau’r darparwyr dysgu o dan y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu.

Atal

Lleihau’r cyswllt rhwng unigolion pan fo’n bosibl.

Rydym yn gwybod bod cael llai o gyswllt a chymysgu rhwng pobl yn lleihau’r cyfleoedd i drosglwyddo COVID-19.  Mae amrywiaeth y sector ôl-16, o ran yr amgylcheddau dysgu, y ddarpariaeth a’r dysgwyr dan sylw, yn golygu bod angen mabwysiadu dull pwrpasol sy’n seiliedig ar risg er mwyn ailgyflwyno addysgu wyneb yn wyneb; dyna pam mae ein canllawiau’n wahanol i’r canllawiau gweithredol ar gyfer y sector ysgolion, ond rydym wedi’u cysoni cymaint ag y bo modd i grwpiau tebyg o ddysgwyr.  Un o nodau allweddol y canllawiau hyn yw sicrhau bod eglurder ynghylch sut gall darparwyr ailddechrau addysgu gwahanol grwpiau o ddysgwyr wyneb yn wyneb. 

Rydym wedi gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru i amlinellu’r gofynion ar gyfer gwahanol fathau o ddysgu a grwpiau o ddysgwyr, fel y nodir isod.  Mae’r rhain yn adlewyrchu'r ffaith bod cyfraddau trosglwyddo COVID-19 yn uwch ymysg oedolion na phlant; yr angen i sicrhau cydraddoldeb rhwng mathau tebyg o ddysgu mewn gwahanol leoliadau; pa mor ymarferol yw cyfyngu ar gyswllt rhwng unigolion; a risgiau cymharol dysgwyr a staff sy’n symud rhwng gwahanol leoliadau.  Yr egwyddor gyffredinol i’w defnyddio gyda phob grŵp yw lleihau faint o gyswllt a geir rhwng unigolion.

Y tu allan i’r ystafelloedd dosbarth a’r amgylcheddau addysgu eraill, dylai colegau a darparwyr eraill osgoi cael llawer o bobl yn ymgynnull gyda’i gilydd a rhaid iddynt gadw at mesurau ofynnol pellter cymdeithasol o ddau fetr.  Mae hyn yn berthnasol i ardaloedd cyffredin fel ffreuturau, neuaddau chwaraeon a derbynfeydd.  Dylai’r staff hefyd gadw pellter cymdeithasol wrth ryngweithio â’i gilydd, gan gynnwys mewn cyfarfodydd staff ac mewn amgylcheddau nad ydynt yn rhai addysgu.  Os nad yw hyn yn bosibl, yna dylid rhoi mesurau sy’n lliniaru yn eu lle megis sgriniau, aildrefnu ardaloedd gwaith, gwasgaru amseroedd dechrau a gorffen a/neu cyfarpar diogelu personol safon y diwydiant.  Y rheswm am hyn yw y gallai trosglwyddo’r haint rhwng y staff arwain at drosglwyddo ar raddfa eang drwy'r sefydliad, gan roi cydweithwyr mewn perygl.

Mae’n ofynnol bod staff yn ofalus iawn i gadw pelleter cymdeithasol oddi wrth y dysgwyr ac oddi wrth cydweithwyr ar bob adeg os ydynt yn symud o un grŵp cyswllt i un arall ai peidio.

Nid oes angen i unigolion sy’n perthyn i’r un aelwyd neu aelwyd estynedig gadw pellter cymdeithasol oddi wrth ei gilydd oni bai bod cyfyngiadau cyfnod clo lleol yn eu lle, a dylai bob grŵp gadw atynt.

Dysgwyr amser llawn mewn colegau AB

Dylid neilltuo’r garfan hon o ddysgwyr i grwpiau cyswllt, gan gynnwys y rheini sy’n astudio rhaglenni Safon Uwch, galwedigaethol a Mynediad.  Dyma sy’n cael ei wneud mewn ysgolion a dylai helpu colegau i sicrhau bod pobl ifanc mewn colegau yn cael profiad yr un fath â’r rheini mewn ysgolion. 

Oherwydd bydd y dysgwyr yn astudio nifer o bynciau gwahanol, mae’n debygol y bydd y clystyrau COVID-19 mewn nifer o golegau yn fawr (os ceir achosion) – o bosibl maint y garfan gyfan sy’n astudio safon UG a safon U2 ar gampws.  Serch hynny, bydd cyfyngu ar y cyswllt i garfannau Safon Uwch a lleihau’r cyswllt â dysgwyr a staff eraill yn helpu i leihau’r risg o drosglwyddo COVID-19.

Ar gyfer rhaglenni galwedigaethol, rhaid i golegau gydymffurfio ag unrhyw ganllawiau gweithle priodol ar gyfer y diwydiant dan sylw i sicrhau bod eu gweithleoedd yn COVID-ddiogel wrth gynllunio a rheoli'r ddarpariaeth.  Yn benodol, ar gyfer diwydiannau “cyswllt agos” fel trin gwallt neu ofal, lle mae’n rhaid i’r dysgwyr gael cyswllt corfforol â chleientiaid neu gyda’i gilydd er mwyn dysgu sgiliau a chynnal asesiadau, rhaid gwisgo cyfarpar diogelu personol safonol y diwydiant.  Rhaid hyfforddi’r dysgwyr ar ddefnyddio cyfarpar diogelu personol yn ddiogel. Pan fo dysgwyr wedi’u lleoli mewn unrhyw weithle, ac os bydd tiwtoriaid yn ymweld â nhw, rhaid iddynt gadw at y rheolau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, fel sy’n briodol i’r gweithle hwnnw.

Cadw pellter cymdeithasol yw’r ffordd fwyaf effeithiol o hyd o leihau’r posibilrwydd o drosglwyddo, ac felly hyd yn oed mewn grwpiau cyswllt, os oes modd cadw pellter o ddau fetr drwy addasu’r ystafell ddosbarth, dylid gwneud hynny. 

Nid oes angen i golegau ddefnyddio dulliau gwahanol ar gyfer y grwpiau 16-19 oed a’r rheini dros 19 oed.  Fodd bynnag, efallai y bydd ar ddysgwyr hŷn sy’n ymuno â grwpiau sy’n cynnwys pobl ifanc 16-19 oed gan fwyaf, fel Safon Uwch, eisiau cadw pellter cymdeithasol a defnyddio gorchuddion wyneb er mwyn helpu i ddiogelu eu hunain rhag dal yr haint, a dylid eu cefnogi i wneud hyn.

Os bydd rhywun mewn grŵp cyswllt gyda symptomau neu wedi profi’n positif am COVID-19 ac nad yw’r grŵp wedi bod yn cadw pellter cymdeithasol drwy’r amser, caiff pob aelod o’r grŵp (gan cynnwys aelodau o staff) eu diffinio fel “cysylltiadau” at ddibenion y  strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu ac olrhain cyswllt, a bydd gofyn iddynt hunanynysu. Os felly ni ddylid unrhyw un (staff neu dysgwr) sydd gyda symptomau mynychu, ond aros gatref, hunanynysu a gwneud cais am brawf cyn gynted a phosib. Gan bod mwy nag un grŵp cyswllt wedi efallai defnyddio’r un ystafell ddosbarth (ar amserau gwahanol), fe all bod mwy o oblygiadau yn nhermau cau ardaloedd ar gyfer glanhau dwys ag olrhain cysylltiadau ehangach.

Dysgwyr rhan amser a dysgwyr cyflogedig ar raglenni sy’n gysylltiedig â’r coleg neu’r ganolfan, gan gynnwys prentisiaid

Bydd gan ddysgwyr yn y categori hwn ystod ehangach o gysylltiadau â chydweithwyr a chwsmeriaid, sydd y tu hwnt i reolaeth y darparwyr.  Mae hyn yn golygu nad yw model y grŵp cyswllt yn ddigon i reoli’r risg o drosglwyddo’r haint. 

Rhaid i ddarparwyr gynnal asesiadau risg ar lefel pwnc a gosod gofynion diogelwch priodol fel cyfarpar diogelu personol, gan gydnabod y risgiau uwch sy’n gysylltiedig â chyflwyno pynciau “cyswllt agos”.  Dylid parhau i gadw pellter cymdeithasol fel prif fesur rheoli pan fydd hynny’n bosibl yn ychwanegol i bob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod mewn gysylltiad â COVID-19.  Mae dysgwyr sy’n rhyngweithio â chleientiaid neu mewn ffordd “ymarferol” gyda’i gilydd i ymarfer technegau, a dysgwyr sy’n treulio amser ar safleoedd cyflogwyr, yn wynebu mwy o berygl o ddal a drosglwyddo COVID-19 a dylid adlewyrchu hyn mewn asesiadau risg a chamau gweithredu dilynol.

Rhaid i golegau gydymffurfio ag unrhyw ganllawiau gweithle priodol ar gyfer y diwydiant dan sylw wrth gynllunio a rheoli'r ddarpariaeth ynghyd â’r canllawiau mesurau rhesymol. Pan fo dysgwyr wedi’u lleoli mewn unrhyw weithle, rhaid iddynt gadw at y rheolau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, fel sy’n briodol i’r gweithle hwnnw.

Caiff aseswyr ymweld â phrentisiaid yn y gweithle, yn amodol ar y gofynion asesu risg a nodir yn y canllawiau hyn. Rhaid i aseswyr gadw pellter o ddau fetr oddi wrth bobl eraill yn ystod ymweliadau a gwisgo gorchudd wyneb os yw’n ofynnol i wneud hynny yn y gweithle y mae’r aseswr yn ymweld ag ef o dan y rheolau ar gyfer mannau cyhoeddus dan do.

Oedolion sy’n dysgu mewn lleoliadau yn y gymuned

Rhaid i oedolion sy’n dysgu gadw pellter cymdeithasol o ddau fetr.  Pan na fydd hynny’n bosibl oherwydd prinder lle neu gyfyngiadau eraill, ni ddylid ailddechrau dysgu wyneb yn wyneb ar hyn o bryd.  Pan fo dysgwyr wedi eu lleoli mewn unrhyw leoliad yn y gymuned, rhaid iddynt gadw at y rheolau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, fel sy’n briodol i’r gweithle hwnnw. Nid yw’n ofynnol gwisgo gorchuddion wyneb mewn ystafelloedd dosbarth.

Dysgwyr ar raglenni Sgiliau Byw'n Annibynnol

Mae’n debyg y bydd dysgwyr yn y grŵp hwn yn rhyngweithio â llawer iawn o staff addysgu a staff cymorth, ac mae natur y garfan hon a’u dysgu yn golygu nad yw’n debyg y bydd modd cadw pellter.  Dylai colegau sefydlu grwpiau cyswllt ar gyfer dysgwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol ac ni ddylent gymysgu â dysgwyr o garfanau eraill ar hyn o bryd.  Dylai colegau ystyried cynnal asesiadau risg unigol ar gyfer dysgwyr i ganfod eu hanghenion a’u risgiau iechyd a diogelwch penodol, a dylid cysylltu â rhieni a gofalwyr i’w helpu i benderfynu a ddylai dysgwyr sydd ag anghenion iechyd cymhleth ddychwelyd i’r coleg ar hyn o bryd. Mae yna canllawiau ar wahân ar gael ar gyfer dysgwyr sydd yn agored i niwed neu sydd o dan anfantais, (sydd er ei fod ar gyfer grŵp oedran wahanol) yn darparu gwybodaeth ar rheoli cadw pellter cymdeithasol a PPE yng nghyd-destun pobl gyda anghenion ychwanegol.

Hyfforddeiaethau

Ar gyfer dysgwyr hyfforddeiaeth sy’n gyfan gwbl mewn canolfannau, gall darparwyr ddefnyddio model grŵp cyswllt fel y nodir yn (a) uchod.

Os tarfwyd ar leoliadau gwaith hyfforddeiaeth o ganlyniad i COVID-19  maent yn gallu  , ynghyd â lleoliadau newydd, ailddechrau o 1 Awst ymlaen, yn amodol ar gynnal asesiadau risg ac iechyd a diogelwch cyfredol.  Rhaid i’r darparwr fod yn sicr bod y gweithle’n ddiogel a bod y cyflogwr yn cydymffurfio â rheoliadau a chanllawiau gweithlu sector priodol a mesurau rhesymol.  Dylid ystyried polisi arferion gweithio diogel y cyflogwr fel rhan o'r archwiliadau iechyd a diogelwch.  Dylai’r darparwr wneud yn siŵr bod y dysgwr yn deall yr arferion gweithio diogel o ran cadw pellter cymdeithasol a golchi dwylo ac hylendid anadlol, a’i fod yn gwybod i roi gwybod i’r darparwr os oes ganddo unrhyw bryderon am ddiogelwch yn y gweithle.

Mewn unrhyw amgylchiadau, ni ddylai dysgwr na chyflogwr deimlo dan unrhyw bwysau i ddechrau lleoliad gwaith os oes ganddo bryderon ynghylch iechyd, diogelwch neu les.  Fel rhan o'r broses o adolygu cynnydd yn rheolaidd y bydd y darparwr yn ei chynnal gyda phob dysgwr, dylai’r darparwr gadarnhau bod y dysgwr yn deall yr arferion gweithio diogel, a phan fo’n bosibl dylai darparwr y lleoliad gwaith fod yn rhan o’r adolygiad. 

Dylai hyfforddeion y mae eu rhaglen yn cyfuno amser yn y ganolfan a darpariaeth seiliedig ar waith, gadw pellter cymdeithasol o ddau fetr yn eu canolfan ac yn eu gweithle.  Pan nad yw hyn yn bosibl, a chyn dechrau gweithgareddau yn y ganolfan,  rhaid i ddarparwyr gynnal asesiad risg rhoi mesurau sy’n lliniaru yn eu lle yn unol â hynny.  Ni ddylid trefnu lleoliadau gwaith lle na all y darparwr fodloni’r gofynion hyn.

Pan fo hyfforddeion wedi’u lleoli mewn unrhyw weithle sydd wedi’u cynnwys o fewn y rheolau sy’n ymwneud â gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, rhaid iddynt gadw at y rheolau hyn oni bai eu bod wedi’u heithrio. Rhaid i diwtoriaid ac aseswyr sy’n ymweld â nhw hefyd gadw at y rheolau gorchuddion wyneb pan fônt ar safle’r gweithle a phan fo hynny’n berthnasol.

Myfyrwyr addysg uwch mewn sefydliadau addysg bellach

Dylai sefydliadau addysg bellach ddilyn yr un drefn yn achos eu myfyrwyr addysg uwch ag ar gyfer y grwpiau eraill o ddysgwyr a nodir yn y canllawiau hyn, hy grwpiau cyswllt yn achos dysgwyr llawn-amser a chadw pellter cymdeithasol yn achos dysgwyr rhan-amser.

Ar gyfer pob grŵp o ddysgwyr, gellir darparu gweithgareddau cyfoethogi ac allgyrsiol pan fydd hynny’n bosibl gan ddilyn y canllawiau ar leihau cyswllt a nodir uchod.  Ar gyfer gweithgareddau fel academïau chwaraeon, dylid darllen a dilyn canllawiau’r corff llywodraethu perthnasol a chanllawiau Chwaraeon Cymru. Mae hefyd canllawiau wedi ei ddarparu gan Llywodraeth Cymru ar dychwelyd yn raddol i chwaraeon a gweithgareddau hamdden.

Pan fo darparwyr yn cynnal digwyddiadau dan do, rhaid iddynt gadw at ganllawiau Llywodraeth Cymru ar adael eich cartref a gweld pobl eraill. Rhaid iddynt hefyd gadw at y rheolau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do.

Lleihau cyswllt gyda unigolion sydd yn sâl trwy sicrhau bod rheini sydd gyda symptomau COVID-19, neu bod rhywun yn ei haelwyd neu aelwyd estynedig gyda symptomau, ddim yn mynychu eu coleg neu canolfan dysgu.

Beth bynnag fo’r amgylchiadau, ni ddylai dysgwyr na staff ddod i’r coleg, canolfan hyfforddi neu gweithle os ydynt:

  • yn teimlo’n anhwylus ac, os oes ganddynt unrhyw un o’r symptomau COVID-19. Os yw hyn yn wir mae’n rhaid iddynt ynysu ar unwaith a bwcio prawf COVID-19; neu os ydynt wedi cael canlyniad positif am COVID-19
  • yn byw gyda rhywun sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad positif am COVID-19 (os felly dylid bod yn ymwybodol o’r angen i ynysu ar unwaith)
  • Wedi derbyn gofyniad gan Gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru i ynysu.

Dylai darparwyr cael polisi a gweithdrefnau uwchgyfeirio clir ar waith os bydd dysgwyr neu staff yn dechrau dangos symptomau o COVID-19 pan fyddant yn y coleg neu canolfan. Mae angen i'r staff, y dysgwyr (pan fyddant yn gallu) a’r rhieni/gofalwyr ddeall y rhain yn llawn.

Os bydd dysgwyr neu staff sydd â symptomau wedi cyffwrdd ag unrhyw arwynebau, dylid glanhau’r arwynebau hynny’n ofalus ac yn drylwyr yn unol â’r canllawiau hyn.

Dylai unrhyw un sydd â symptomau COVID-19 aros gartref ac hunanynysu wrth drefnu i gael prawf.. Mae canllawiau hunanynysu  Llywodraeth Cymru yn nodi’r camau i’w cymryd a’r cyfnodau o ynysu sy’n ofynnol ar gyfer y rhai sydd ag achosion posibl neu wedi’u cadarnhau o COVID-19, ac aelodau o’u haelwyd/aelwyd estynedig, a dylid eu darllen yn ofalus a chadw atynt.

Golchi dwylo’n drylwyr yn amlach nag arfer

Mae golchi dwylo’n drylwyr ac yn aml gyda dŵr sy’n rhedeg a sebon neu hylif diheintio dwylo yn ffordd effeithiol o leihau’r risg o ddal COVID-19. Dylai darparwyr, trwy negeseuon, arwyddion ac hysbysebion, atgofa dysgwyr o’r angen i olchi eu dwylo’n rheolaidd, gan gynnwys pan fyddant yn cyrraedd, pan fyddant yn dychwelyd ar ôl egwyl, pan fyddant yn newid ystafelloedd a chyn ac ar ôl bwyta. Mae mwy o wybodaeth ar gweithdrefn golchi dwylo yn gywir yn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol. Bydd angen golchi dwylo’n rheolaidd ac yn drylwyr am gryn amser eto. Mae pwyntiau i’w hystyried a’u gweithredu yn cynnwys:

  • oes digon o gyfleusterau golchi dwylo neu ddiheintio dwylo ar gael ar y safle er mwyn i’r holl ddysgwyr a staff allu golchi eu dwylo’n rheolaidd
  • goruchwylio dysgwyr pan fyddant yn defnyddio hylif diheintio dwylo o ystyried y risgiau sydd ynghlwm wrth ei lyncu. Dylid parhau i helpu dysgwyr  sydd ag anghenion cymhleth i olchi eu dwylo’n iawn
  • ymgorffori’r arferion hyn yn niwylliant sefydliadol, gan osod disgwyliadau o ran ymddygiad i’w cefnogi, a helpu dysgwyr iau a’r rheini sydd ag anghenion cymhleth i ddeall bod angen eu dilyn.

Sicrhau hylendid anadlol da drwy hyrwyddo’r dull ‘ei ddal, ei daflu, ei ddifa, golchi eich dwylo’

Mae’r dull ‘ei ddal, ei daflu, ei ddifa, golchwch eich dwylo’ yn dal yn bwysig iawn, felly mae’n rhaid i ddarparwyr sicrhau bod ganddynt ddigon o hancesi papur a biniau sbwriel ar gael yn yr ysgol i gefnogi’r dysgwyr a'r staff i ddilyn y drefn hon. Yn yr un modd â golchi dwylo, rhaid i ddarparwyr sicrhau bod dysgwyr  sydd ag anghenion cymhleth yn cael cymorth i wneud hyn yn iawn.

Efallai y bydd hi’n anodd i rai dysgwyr sydd ag anghenion cymhleth gadw hylendid anadlol da i’r un graddau. Dylid ystyried hyn mewn asesiadau risg er mwyn cefnogi’r dysgwyr hyn a’r staff sy’n gweithio gyda nhw, ac nid yw hyn, ar ben ei hun,  yn rheswm dros beidio â darparu addysg wyneb yn wyneb i’r dysgwyr hyn.

Glanhau’n amlach, gan gynnwys glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml yn rheolaidd, gan ddefnyddio cynnyrch safonol fel glanedyddion a channydd

Dylai darparwyr dilyn y canllawiau glanhau diweddaraf ar gyfer lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd. Mae pwyntiau i’w hystyried a’u gweithredu yn cynnwys:

  • paratoi amserlen glanhau sy’n sicrhau bod y glanhau’n cael ei wella’n gyffredinol a'i fod yn cynnwys:
    • glanhau ystafelloedd/ardaloedd a rennir yn amlach ar ôl i wahanol grwpiau eu defnyddio
    • glanhau arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn rheolaidd yn amlach nag arfer
    • Ystyried darparu deunydd glanhau ac annog dysgwyr i lanhau eu desgiau cyn ac ar ôl ei ddefnyddio
  • pan fo’n bosibl, darparu toiledau ar wahân ar gyfer gwahanol grwpiau cyswllt. Pan na fydd hyn yn bosibl, bydd defnyddio hylif diheintio dwylo cyn mynd i mewn i’r toiled a sicrhau bod y toiledau’n cael eu glanhau’n rheolaidd yn helpu. Rhaid annog y dysgwyr i olchi eu dwylo’n drylwyr ar ôl defnyddio’r toiled.

Pan fydd angen, gwisgo cyfarpar diogelu personol priodol

Mae hi’n bwysig cofio bod tystiolaeth gref sy’n dangos mai cadw pellter cymdeithasol/corfforol, hylendid dwylo a hylendid anadlol (dal peswch neu disian mewn hances bapur a chuddio’r geg a’r trwyn gyda phenelin neu lawes ac yn golchi eich dwylo) yw’r ffyrdd mwyaf effeithiol o atal lledaeniad y coronafeirws. Felly nid oes angen defnyddio cyfarpar diogelu personol wrth gynnal gweithgareddau addysgol arferol mewn colegau neu ganolfannau. Mae rhestr o eithriadau isod.

Ers 14 Medi 2020, mae’n orfodol gwisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do drwy Gymru. Mae canllawiau ar gael yma ac maent yn ymdrin ag eithriadau.

Amheuaeth o COVID-19

  • Dylid gwisgo menig, ffedogau a masgiau llawfeddygol gwrth-hylif os bydd rhywun yn mynd yn anhwylus gyda symptomau COVID-19 ac y bydd angen gofal personol uniongyrchol ar y plentyn neu’r person ifanc.
  • Dylid hefyd gwisgo cyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny.
  • Dylid gwisgo menig a ffedogau wrth lanhau’r ardaloedd lle mae rhywun yr amheuir bod COVID-19 arno wedi bod.

Gofal personol

  • Dylid parhau i wisgo menig a ffedogau wrth ddarparu gofal personol i ddysgwr. Mae hyn yn gallu cynnwys gofal ymarferol personol fel ymolchi, defnyddio’r toiled neu gymorth cyntaf a rhai gweithdrefnau clinigol fel cymorth bwydo.
  • Dylid hefyd gwisgo masgiau llawfeddygol gwrth-hylif a chyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny.
  • Dylid defnyddio menig, gynau gwrth-hylif, masgiau FFP3 a chyfarpar diogelu’r llygaid wrth ymgymryd â gweithdrefnau gofal sy’n cynhyrchu aerosolau fel sugno.
  • Dylid defnyddio menig a ffedogau wrth lanhau cyfarpar neu arwynebau y mae’n bosibl eu bod wedi cael eu halogi gan hylifau o’r corff fel poer neu secretiadau anadlol

Dysgu galwedigaethol

Fel y nodir yn adran (1) uchod, dylai darparwyr gynnal asesiadau risg ar gyfer darpariaeth alwedigaethol a darpariaeth yn seiliedig ar waith a dylent ddefnyddio PPE o safon y diwydiant priodol i helpu i leihau'r risg o haint.  Bydd hyn yn angenrheidiol ar gyfer diwydiannau "cyswllt agos" yn benodol, ac ar gyfer dysgwyr cyflogedig fel prentisiaid.  Rhaid i ddysgwyr a staff gael hyfforddiant ar ddefnyddio PPE yn ddiogel fel bo’n briodol ar gyfer eu diwydiant. Pan fo dysgwyr wedi’u lleoli mewn unrhyw weithle, ac os oes aseswyr yn ymweld â nhw, rhaid iddynt gadw at y rheolau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus o dan do, fel sy’n briodol i’r gweithle hwnnw.

Dylai staff mewn darparwyr ddefnyddio cyfarpar diogelu personol ar sail asesiad clir o’r risg, gan ystyried anghenion y dysgwr unigol. Ar ôl cynnal unrhyw asesiad risg, os daethpwyd i’r casgliad bod angen cyfarpar diogelu personol, dylai fod ar gael yn hawdd. Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi darparu rhagor o wybodaeth. Dylai’r holl staff ddeall sut mae gwisgo a thynnu cyfarpar diogelu personol yn y drefn iawn, gwaredu’r gwastraff yn ddiogel a defnyddio camau hylendid dwylo cywir i leihau’r risg o drosglwyddo'r haint ymlaen. Ym mhob sefyllfa, dylid bob amser golchi dwylo cyn gwisgo cyfarpar diogelu personol ac ar ôl ei dynnu i ffwrdd.

Ymateb i unrhyw haint

Ymgysylltu â’r cynllun Profi, Olrhain, Diogelu

Cafodd y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu  a gyhoeddwyd ar 13 Mai ei rhoi ar waith ar draws Cymru ar 1 Mehefin.

Mae Profi, Olrhain, Diogelu yn gweithio drwy:

  • brofi pobl sydd â symptomau’r coronafeirws, gofyn iddynt ynysu oddi wrth deulu, ffrindiau ac o’u cymuned, neu  gofyn eu bod nhw, eu haelwyd a’u haelwyd estynedig i ynysu tra byddent yn cymryd prawf ac aros am y canlyniad. Gall pobl gyda symptomau wneud cais am brawf eu hunain neu gall aelod o’u haelwyd sydd â symptomau wneud cais am brawf. Mae hyn yn cynnwys oedolion a phlant gan gynnwys plant dan 5 oed. Mae gwybodaeth a chanllawiau i staff ar sut mae gwneud cais am brawf ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru
  • olrhain y bobl sydd wedi cael cyswllt agos â’r bobl sydd wedi cael canlyniad positif am y feirws, gan fynnu eu bod yn cymryd rhagofalon drwy hunanynysu. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru am olrhain cysylltiadau a sut bydd yn gweithio
  • os nad yw’r symptomau o ganlyniad i’r coronafeirws, sicrhau bod unigolion a’u cysylltiadau’n gallu dychwelyd i’w trefn arferol cyn gynted ag sy’n bosibl
  • darparu cyngor a chanllawiau, yn enwedig os yw’r sawl sydd â symptomau neu eu cysylltiadau yn y ‘grŵp gwarchod’ neu’r grŵp risg uwch.

Drwy leihau’r trosglwyddo yn ein cymunedau, a drwy fynd ati’n gyflym i adnabod ac i ynysu’r rheini sydd mewn perygl o ddatblygu COVID-19 ar ôl cael cyswllt agos gydag unigolyn positif (ee cysylltiad hysbys neu aelod o’r teulu) byddwn yn helpu i agor ysgolion, colegau a lleoliadau blynyddoedd cynnar yn ehangach.

Dylai darparwyr atgyfnerthu’r negeseuon hyn ac yn benodol dylent atgoffa pawb sy’n dangos unrhyw un o symptomau’r feirws y dylent hunanynysu ar unwaith ac archebu prawf. Dylai’r rheini sy’n byw gyda rhywun sydd â symptomau hefyd hunanynysu.

Os ceir canlyniad positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â’r sawl a gafodd y prawf i helpu i ganfod cysylltiadau posibl. Bydd ail swyddog olrhain cysylltiadau wedyn yn cysylltu â’r cysylltiadau hynny ac yn eu cynghori i hunanynysu. Dim ond os ydynt yn datblygu symptomau y bydd angen i’r bobl hyn wneud y prawf.

Pan fydd staff wedi dilyn y rheolau cadw pellter cymdeithasol/corfforol ac wedi dilyn y mesurau golchi dwylo ac hylendid anadlol yn ystod eu gwaith a, phan roedd angen, wedi defnyddio cyfarpar diogelu personol neu wedi gweithio y tu ôl i sgrin neu bartisiwn priodol, mae’n annhebygol y byddent yn cael eu hystyried fel rhan o ymarfer olrhain cysylltiadau at y dibenion hyn. Mae’n bwysig, serch hynny, i gofio hyd yn oed pan fo gan darparwr pob rheoliad priodol yn eu lle, bydd gweithwyr ddim o rheidrwydd yn cofio bob amser pan maent wedi methu dilyn y rheoliadau yma.

Nid yw prawf positif yn golygu bod angen cau’r safle. Mae'r broses o brofi ac olrhain cysylltiadau yn rhan o’r ‘normal newydd’ a phan fydd darparwyr yn dilyn y canllawiau hyn yn ofalus, nid oes rheswm dros boeni. Mae’r wybodaeth ddiweddaraf ar olrhain cysylltiadau a phrofi mewn lleoliadau addysgol ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru a dylid ei darllen ar y cyd â’r adran hon. 

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau ar gadw cofnodion am staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr, er mwyn helpu i olrhain achosion o COVID-19 a’u rheoli.  Mae hyn yn berthnasol i sectorau penodol gan gynnwys lletygarwch, twristiaeth a hamdden, gwasanaethau cyswllt agos a chyfleusterau sy’n cael eu darparu gan awdurdodau lleol.  Nid oes yn rhaid i golegau a darparwyr hyfforddiant gadw’r cofnodion hyn, ond mae’r canllawiau’n berthnasol i rai gwasanaethau sy’n cael eu rhedeg gan golegau ac sy’n cael eu defnyddio gan y cyhoedd, fel salonau trin gwallt, salonau harddwch, cyfleusterau hamdden a bwytai, a dylai’r rhain ddilyn y canllawiau i leihau’r risg o drosglwyddo COVID-19.

Ymatal unrhyw achos drwy ddilyn cyngor y tîm diogelu iechyd lleol

Gan adeiladu ar Y Cynllun ar gyfer Brigiadau o Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy yng Nghymru (2020) mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi darparu cyngor penodol ynghylch ymchwilio i glystyrau a brigiadau o achosion o COVID-19 a’u rheoli mewn lleoliadau addysgol. Mae’r cyngor yn amlinellu pa gamau y dylid eu cymryd i ddiogelu unigolion a chymunedau lle ceir brigiadau, yn ogystal â lleihau’r lledaeniad i gymunedau eraill.

Gweithdrefnau Darparwyr

Assesiadau Risg

Rhaid i ddarparwyr cymryd pob mesur rhesymol i ddiogelu staff, dysgwyr ac eraill rhag COVID-19 mewn ysgolion a lleoliadau.

Fel rhan o’r gwaith o gynllunio i ddychwelyd yn llawn yn ystod tymor yr hydref, mae’n ofyniad cyfreithiol i ddarparwyr ailedrych ar eu hasesiadau risg a'u diweddaru drwy adeiladu ar yr hyn sydd wedi cael ei ddysgu hyd yma a’r arferion maent eisoes wedi’u datblygu. Bydd hyn yn eu galluogi i ystyried y risgiau ychwanegol a’r mesurau rheoli i’w rhoi ar waith ar gyfer darpariaeth  yn nhymor yr hydref.

Efallai y bydd campysau, canolfannau ac ardaloedd arbenigol unigol angen eu hasesiadau risg eu hunain, neu ddiweddariad sy’n canolbwyntio ar COVID-19 i’w hasesiadau risg cyfredol.

Dylid asesiadau risg cael eu cyhoeddi ar wefan y darparwr, mewnrwyd staff neu yriant a rennir.

Am ganllawiau ar gynnal asesiadau risg, gweler gwefan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch

Mae darparwyr dysgu yn destun Rheoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gweithle 1999.

Yn achos dysgwyr, yn cynnwys prentisiaid, sy’n dysgu yn y gweithle, y cyflogwr sy’n gyfrifol am ddiogelwch yr amgylchedd dysgu; ond mae’n rhaid i’r darparwr dysgu fodloni ei hun ynghylch diogelwch ei staff sy’n darparu’r dysgu yn y gweithle. Yn achos dysgwyr cyflogedig yn cynnwys prentisiaid, cadarnhau gyda chyflogwyr pa drefniadau hylendid a chadw pellter cymdeithasol priodol sydd ar waith a’u bod yn cyd-fynd â Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020; Lle mae darparwyr yn trefni lleoliadau gwaith ar rhan eu dygwyr mae angen iddynt cynnal asesiad risg a sicrhau eu hun bod y gweithle yn COVID- ddiogel.

Dylai darparwyr weithio gyda staff, rhieni/gofalwyr dysgwyr a chyflogwyr er mwyn bod yn glir ynghylch sut bydd y trefniadau diwygiedig yn gweithio’n ymarferol a chael trefniadau gweithredol ar waith i fonitro bod y rheolaethau:

  • yn effeithiol
  • yn gweithio yn ôl y bwriad
  • yn cael eu diweddaru’n briodol gan ystyried unrhyw faterion sy’n codi a newidiadau mewn cyngor iechyd y cyhoedd.

Dysgu yn y gweithle

Mae canllawiau diweddaraf Llywodraeth Cymru ar gadw’n ddiogel yn y gwaith ar gael.  Mae’r rhain yn cynnwys canllawiau ar gyfer rhai diwydiannau penodol, ac maent yn cael eu diweddaru ac mae rhagor yn cael eu hychwanegu atynt wrth i ragor o sectorau ailagor.

Dylai aseswyr gweithle sy’n ymweld â chyflogwyr ymgyfarwyddo ag unrhyw ganllawiau ar gyfer eu sectorau, i sicrhau eu bod yn deall beth ddylai cyflogwyr fod yn ei wneud i gadw eu staff yn ddiogel.

Os yw dysgwyr yn mynegi pryderon am ei ddiogelwch yn y gweithle, neu os yw aseswr yn sylwi ar arferion anniogel (fel hylendid gwael, neu fethiant i gadw pellter cymdeithasol mewn mannau cyfyngedig), dylai’r darparwr fynegi’r pryderon hyn wrth y cyflogwr. Ni ddylid gofyn i aseswyr a staff arall sy’n gysylltiedig â darpariaeth y gweithle ymweld â gweithleoedd os nad yw’r darparwr yn sicr eu bod yn ddiogel.

Gall dysgwyr neu aseswyr roi gwybod am faterion sy’n ymwneud â diogelu pobl rhag COVID-19 yn y gweithle i’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch:

Cludiant

Rydym wedi cyhoeddi canllawiau ar wahân i sefydliadau addysg bellach ar gynllunio a rheoli cludiant i’r coleg i ddysgwyr.

Bydd y cyngor a’r canllawiau diweddaraf mewn perthynas â thrafnidiaeth gyhoeddus ar gael yn cael eu diweddaru’n rheolaidd. Mae canllawiau ar ddefnyddio gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus ar gael.

Mae’r canllawiau ar y gofyniad gorfodol i wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do ar gael.

Rhaid i awdurdodau lleol asesu anghenion teithio dysgwyr dan 19 oed yn eu hardal. Mae hyn yn cynnwys y rheini y mae ganddynt ddyletswydd gyfreithiol i ddarparu cludiant ar eu cyfer a'r rheini y gallai fod arnynt eisiau darparu cludiant yn ôl disgresiwn iddynt wrth asesu anghenion teithio. Rhaid i awdurdod hefyd ystyried:  

  • anghenion dysgwyr anabl a dysgwyr sydd ag anawsterau dysgu 
  • unrhyw anghenion penodol sydd gan ddysgwyr sy’n ‘derbyn gofal’ gan yr awdurdod lleol neu a oedd yn arfer 'derbyn gofal’ gan yr awdurdod lleol
  • oed y dysgwr
  • natur y llwybr mae disgwyl i’r dysgwr ei gymryd rhwng y cartref a'r lleoliad sy’n darparu’r addysg neu’r hyfforddiant. Wrth asesu anghenion teithio dysgwyr, rhaid i awdurdodau lleol ystyried y ffaith na ddylai’r trefniadau teithio a wneir o ganlyniad i’r asesiad achosi lefelau afresymol o straen, cymryd cyfnod afresymol na bod yn anniogel.

Cysylltu

Dylid anfon unrhyw gwestiynau neu sylwadau ar y canllawiau hyn i FEAD.COVID-19@llyw.cymru.

Trefniadau ar gyfer arholiadau'r gaeaf

Mae'r atodiad hwn yn nodi trefniadau iechyd cyhoeddus ychwanegol y dylai ysgolion, colegau a chanolfannau arholi eraill eu gweithredu wrth gyflwyno arholiadau yng nghyfres arholiadau gaeaf 2020 er mwyn eu galluogi i symud ymlaen mewn ffordd sy’n ddiogel o ran y coronafeirws (COVID-19).

Mae'r canllawiau isod yn atodol ac yn egluro'r canllawiau gweithredol a ddarparwyd eisoes i ysgolion a darparwyr ôl-16. Mae'n berthnasol yn benodol i arholiadau mis Tachwedd 2020 a mis Ionawr 2021 (cyfres gaeaf 2020).

Mae'r atodiad ar gyfer:

  • uwch arweinwyr ysgolion a cholegau
  • penaethiaid mathau eraill o ganolfan arholiadau sy'n cynnig arholiadau TGAU, Safon Uwch/UG neu gymhwyster galwedigaethol a thechnegol (VQ) yn hydref 2020
  • swyddogion arholiadau a staff eraill sy'n ymwneud â chyflwyno arholiadau
  • awdurdodau lleol.

Mae'n berthnasol i bob math o ganolfan arholiadau, gan gynnwys:

  • ysgolion a ariennir gan y wladwriaeth
  • sefydliadau addysg bellach
  • darparwyr hyfforddiant annibynnol
  • ysgolion annibynnol
  • darparwyr dysgu oedolion a chymunedol
  • canolfannau arholiadau preifat.

Y cynlluniau ar gyfer yr arholiadau

Pryd y cynhelir yr arholiadau

Mae amserlen CBAC ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith, Saesneg Iaith, Mathemateg a Rhifedd Mathemateg o 2 i 11 Tachwedd, ac mae amserlen mis Ionawr o 5 i 14 Ionawr. Mae'n bosibl y bydd rhai ardaloedd yn profi cyfnodau clo neu gyfyngiadau lleol i wahanol raddau yn ystod cyfnod yr arholiadau, gan gynnwys cyfnod clo llym. Ein disgwyliad ni yw y bydd y gyfres arholiadau'n cael ei chynnal lle mae ysgolion a cholegau ar agor, hyd yn oed os yw hyn ar gyfer grwpiau llai o fyfyrwyr.

Rydym hefyd yn disgwyl i ysgolion a cholegau mewn ardaloedd sydd o dan gyfyngiadau lleol gynnal arholiadau. Pan fo ymgeiswyr yn teithio i ardal neu o fewn ardal sydd o dan gyfyngiadau lleol i sefyll arholiadau, dylent gyfeirio at y canllawiau ar gyfyngiadau lleol.

Dylai ymgeiswyr ddisgwyl gallu teithio at ddibenion sefyll arholiadau, gan gynnwys teithio o fewn, ac i mewn ac allan o ardaloedd sy'n destun cloeon lleol, ac eithrio os ydynt wedi profi'n bositif, bod ganddynt symptomau neu os ydynt wedi’u cadarnhau fel cyswllt agos i rywun sydd wedi profi’n bositif.

Ymgeiswyr sy'n colli arholiadau yng nghyfres y gaeaf

Cyn belled â bod yr ymgeiswyr wedi cwblhau’r asesiadau gofynnol angenrheidiol ar gyfer eu pwnc, gall eu hysgol neu goleg wneud cais am 'ystyriaeth arbennig'. Mae'r asesiadau gofynnol angenrheidiol sydd eu hangen er mwyn cael ‘ystyriaeth arbennig’ yn amrywio yn ôl cymhwyster. Yn achos TGAU, Safon UG a Safon Uwch, os yw’r ymgeiswyr wedi cwblhau o leiaf 25% o'r asesiadau yn y pwnc yng nghyfres yr hydref, byddant yn cael gradd (noder bod yn rhaid cwblhau 25% o'r asesiad ar gyfer Safon Uwch gydag o leiaf un uned ar lefel A2).

Mae'n bosibl na fydd rhai ymgeiswyr, yn anffodus, yn gallu mynychu rhai neu unrhyw un o'u harholiadau. Bydd yr ymgeiswyr hynny sy'n cwblhau llai na'r asesiadau gofynnol angenrheidiol ac felly na ellir dyfarnu gradd iddynt yng nghyfres y gaeaf, yn gallu dewis cael gradd yng nghyfres yr haf.

Paratoi ar gyfer cyfres arholiadau'r gaeaf a’u cynnal

Ymgysylltu â'r strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu

Rhaid i chi sicrhau eich bod yn deall y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu a'ch bod wedi darllen y canllawiau ar gyfer lleoliadau addysgol (gweler ‘Ymgysylltu â'r Strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu’ o dan Mesurau Diogelu ar dudalen 7 yn y canllawiau gweithredol).

Bydd angen i'ch ysgol neu goleg gasglu a chadw gwybodaeth gyswllt ar gyfer ymgeiswyr a goruchwylwyr er mwyn gallu ei rhannu â Phrofi, Olrhain, Diogelu os bydd angen. Mae hyn yn arbennig o bwysig ar gyfer unrhyw ymwelwyr allanol, gan gynnwys unrhyw staff nad ydynt yn rhan o'r ysgol sy'n cynorthwyo gydag arholiadau, ac ymgeiswyr nad ydynt wedi’u cofrestru yn yr ysgol neu'r coleg. Bydd gan bob arholiad gynllun eistedd y gellir ychwanegu enwau'r goruchwylwyr ato a'u croesgyfeirio at y manylion cyswllt sydd gennych ar gyfer ymgeiswyr a goruchwylwyr.

Y trefniadau cyrraedd a gadael ar gyfer ymgeiswyr

Pan fydd ymgeiswyr yn cyrraedd cyn amser dechrau'r arholiadau, bydd angen i chi sicrhau bod hyn yn cael ei reoli ochr yn ochr â threfniadau cyrraedd y myfyrwyr eraill yn yr ysgol neu'r coleg, er mwyn cadw’r ymgeiswyr ar wahân i fyfyrwyr eraill.

Dylech hefyd sicrhau bod mesurau ymbellhau cymdeithasol yn cael eu dilyn ar gyfer unrhyw ymgeiswyr sy'n cyrraedd yn hwyr ar gyfer yr arholiad.

Bydd angen i chi sicrhau bod cynllun yn ei le i reoli’r ymgeiswyr sy'n dod i mewn ac yn gadael yr ystafell arholi a'r safle, oherwydd gallai’r arholiadau orffen ar adegau gwahanol. Fel rhan o hyn, bydd angen i chi ystyried unrhyw ymgeiswyr sydd angen amser ychwanegol mewn arholiadau.

Glanhau

Cyfeiriwyd at y canllawiau a gyhoeddwyd ar lanhau lleoliadau nad ydynt yn ymwneud â gofal iechyd yn ein canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a darparwyr ôl-16. Mae’r canllawiau hyn yn nodi cyngor ar lanhau cyffredinol ochr yn ochr â chyngor ar lanhau lleoliadau os bydd achos a amheuir o’r coronafeirws (COVID-19).

Nid yw'n ofynnol gadael ystafelloedd yn wag am gyfnod rhwng arholiadau, ar yr amod bod y glanhau a amlinellir uchod yn digwydd rhwng arholiadau.

Yr ystafell arholiadau

Ar gyfer arholiadau TGAU, Safon UG a Safon Uwch, rhaid i'r pellter lleiaf i bob cyfeiriad o ganol i ganol cadeiriau ymgeiswyr fod yn 1.25 metr, yn unol â ‘Chyfarwyddiadau'r JCQ ar gyfer cynnal arholiadau’. Y pellter hwn yw'r pellter byrraf y mae'n rhaid ei gynnal a'i gadw ar gyfer myfyrwyr o fewn grŵp cyswllt. Ar gyfer arholiadau cymwysterau galwedigaethol, dylech ddilyn y canllawiau a bennwyd gan y sefydliad dyfarnu perthnasol.

Dylai pob ymgeisydd arall, boed mewn grwpiau cyswllt gwahanol, ymgeiswyr preifat neu'r rheini sy'n dychwelyd i'r ysgol neu'r coleg i sefyll arholiadau, eistedd 2 fetr ar wahân i'w gilydd. Gallant fod yn yr un ystafell ond dylid cadw pellter o 2 fetr rhwng ymgeiswyr sydd mewn grwpiau cyswllt gwahanol. Cyn belled â bod ymgeiswyr sydd mewn grwpiau cyswllt gwahanol yn aros 2 fetr ar wahân bob amser, ni ddylai hyn gyfrif fel cyswllt at ddibenion profi ac olrhain.

Nid oes terfyn cyffredinol ar nifer yr ymgeiswyr sy'n gallu eistedd mewn ystafell, ar yr amod bod y bwlch rhwng y desgiau’n gywir. Mae'r terfyn uchaf ar nifer yr ymgeiswyr sy'n gallu sefyll arholiad mewn ystafell gyda'i gilydd yn cael ei bennu ar sail y gofynion o ran bylchau rhwng desgiau. Fel y nodir yn y prif ganllawiau gweithredol, mae'n bwysig sicrhau awyru da a’i ddefnyddio i’r eithaf lle bynnag y bo modd.

Gall goruchwylwyr gerdded i fyny ac i lawr rhwng desgiau, ond rhaid cael pwyntiau hefyd yn yr ystafell lle gall y goruchwylydd sefyll o leiaf 2 fetr o'r desgiau agosaf a gweld yr holl ymgeiswyr yn yr ystafell. Os bydd goruchwylydd yn mynd yn agos at ddesg ond yn treulio'r rhan fwyaf o’r amser mewn mannau eraill, e.e. ar flaen neu gyrion yr ystafell, nid yw hynny'n eu gwneud yn gyswllt.

Gorchuddion wyneb

Dylech ddarllen yr adran ar ddefnyddio gorchuddion wyneb at ddibenion iechyd yn y canllawiau gweithredol. Nid oes angen i ymgeiswyr wisgo gorchuddion wyneb wrth sefyll arholiadau. Hefyd, nid oes angen i oruchwylwyr wisgo gorchuddion wyneb yn ystod arholiadau. Fodd bynnag, gall ymgeiswyr a goruchwylwyr wisgo gorchuddion wyneb os ydynt yn dymuno gwneud hynny.

Dylai lleoliadau ddefnyddio dull asesu risg i benderfynu a ddylid argymell bod angen i ymgeiswyr a goruchwylwyr wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cymunedol lle nad yw'n bosibl cynnal pellter o 2 fetr. Gweler y cyngor ar orchuddion wyneb.

Dylai pawb ddilyn y gofynion ar wisgo gorchuddion wyneb os ydynt yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus i deithio i arholiadau.

Goruchwylwyr

Bydd gan eich ysgol neu goleg brotocolau yn eu lle ar gyfer ymwelwyr a staff dros dro. Gall goruchwylwyr symud rhwng gwahanol ysgolion a cholegau. Dylent sicrhau eu bod yn cael cyn lleied o gyswllt â phosibl ac yn cadw pellter cymdeithasol oddi wrth staff eraill.

Bydd angen i chi sicrhau bod y goruchwylwyr yn cael eu briffio'n llawn cyn yr arholiadau ynghylch beth yw'r disgwyliadau arnynt o ran lleihau cyswllt a chynnal cymaint o bellter â phosibl oddi wrth staff eraill.

Nid yw'n ofynnol i oruchwylwyr wisgo menig wrth gasglu sgriptiau arholiad gan ymgeiswyr ond dylent olchi eu dwylo'n drylwyr ac yn amlach nag arfer ac yn enwedig ar ôl trafod papurau arholiad.

Cadw pellter rhwng staff ac ymgeiswyr

Dylech gynghori goruchwylwyr a staff eraill i sefyll ochr yn ochr ag ymgeiswyr wrth ryngweithio â nhw yn hytrach nag wyneb yn wyneb.

Ar gyfer cyfnodau hir o fwy na 15 munud, er enghraifft pan fo ysgrifenyddion/ darllenwyr neu unigolion eraill yn rhoi cymorth i ymgeiswyr, dylai staff gadw pellter o 2 fetr lle bo modd a hynny drwy ddefnyddio ystafelloedd ar wahân ar gyfer hyn. Os nad yw hyn yn bosibl, dylent osgoi cyswllt wyneb yn wyneb agos a lleihau’r amser a dreulir o fewn 1 metr at unrhyw un.

Efallai na fydd y trefniadau hyn yn bosibl wrth weithio gyda rhai ymgeiswyr sydd ag anghenion cymhleth, ac felly dylid darparu cymorth addysgol yr ymgeiswyr hyn yn ôl yr arfer yn ystod arholiadau. I gael rhagor o wybodaeth, dylech ddarllen y canllawiau ar gyfer cefnogi dysgwyr sy'n agored i niwed a dysgwyr sydd o dan anfantais.

Iechyd yr ymgeisydd

Mae’r canllawiau i aelwydydd a allai fod wedi’u heintio â’r coronafeirws (COVID-19) yn berthnasol drwyddi draw.

Gweithredu gan yr ysgol a'r coleg

Rhaid i ysgolion a cholegau gymryd camau’n gyflym pan fyddant yn dod i wybod bod ymgeisydd a gofrestrwyd ar gyfer cyfres arholiadau’r gaeaf wedi profi'n bositif ar gyfer y coronafeirws (COVID-19). Rhaid iddynt ddilyn y canllawiau a amlinellir yn y canllawiau ar brofi ac olrhain cysylltiadau mewn lleoliadau addysg.

Ymgeiswyr â symptomau

Rhaid i unrhyw ymgeiswyr sydd â symptomau coronafeirws (COVID-19) aros gartref am 10 diwrnod o ddechrau'r symptomau a rhaid iddynt beidio â gadael eu cartrefi.

Ni fydd yr ymgeiswyr yn gallu sefyll arholiadau yn ystod eu cyfnod ynysu. Os nad yw'r ymgeiswyr yn cael eu profi ar gyfer y coronafeirws (COVID-19), rhaid iddynt ynysu am 10 diwrnod o ddechrau'r symptomau.

Ymgeiswyr sy’n ynysu yn unol â chyngor iechyd y cyhoedd

Pan fo aelod o aelwyd yr ymgeisydd yn symptomatig, rhaid i'r ymgeisydd ynysu am 14 diwrnod o ddechrau symptomau’r unigolyn dan sylw. Ni allant sefyll arholiadau yn ystod y cyfnod hwnnw.

Mae hyn hefyd yn berthnasol os gofynnir i'r ymgeisydd ynysu ar ôl dod i gysylltiad â rhywun sydd â'r feirws. Ni all ymgeiswyr sefyll arholiadau yn ystod eu cyfnod ynysu.

Ni ddylai ymgeiswyr sydd dan gwarantin yn dilyn teithiau tramor penodol fynychu arholiadau yn ystod cyfnod y cwarantin. Gweler y canllawiau ar goridorau teithio am restr gyfredol o’r gwledydd nad oes angen i bobl sy'n cyrraedd Cymru ar ôl ymweld â nhw fod o dan gwarantin.

Ymgeiswyr sydd wedi cael prawf negyddol

Dylai ymgeiswyr ddilyn y canllawiau ar ymgysylltu â'r Strategaeth Profi, Olrhain a Diogelu am ganlyniad eu prawf coronafeirws (COVID-19) pan fyddant yn cael prawf negyddol. Mae'r canllawiau'n nodi'r amgylchiadau lle nad oes angen i ymgeiswyr hunanynysu. Gallant fynychu arholiadau yn yr amgylchiadau hyn.

Ymgeiswyr sy'n agored iawn i niwed yn glinigol yn sgil y coronafeirws (COVID-19)

Dylai ymgeiswyr sy'n agored iawn i niwed yn glinigol gyfeirio at y canllawiau gwarchod.

Addasiadau rhesymol

Rhaid i ysgolion a cholegau, yn unol â’u rhwymedigaethau o dan y Ddeddf Cydraddoldeb, barhau i wneud addasiadau rhesymol ar gyfer ymgeiswyr ag anghenion addysgol arbennig ac anableddau.

Mae JCQ, ar ran aelodau ei fwrdd arholi, yn cyhoeddi canllawiau helaeth ar sut all ysgolion a cholegau gefnogi ymgeiswyr ag anghenion addysgol arbennig ac anableddau y gallai fod angen addasiadau rhesymol arnynt er mwyn sefyll eu harholiadau TGAU, Safon UG neu Safon Uwch. Mae JCQ wedi cyhoeddi canllawiau atodol ar gyfer cyfres arholiadau gaeaf 2020.

Bydd y gefnogaeth y byddai ymgeiswyr wedi'i chael ar gyfer arholiadau haf 2020 yn cael ei chyflwyno tan ddiwedd cyfres arholiadau'r gaeaf. Mae amserlenni wedi'u cyhoeddi ar gyfer gwneud ceisiadau am addasu rhesymol i’r ymgeiswyr hynny y mae eu hamgylchiadau wedi newid neu anghenion newydd wedi codi.

Bydd angen i'r cydlynydd anghenion addysgol arbennig (AAA) sicrhau bod y trefniadau mynediad dal yn briodol, yn ymarferol ac yn rhesymol.

Os bydd amgylchiadau ymgeisydd yn newid, efallai y bydd angen i'r cydlynydd AAA (lle bo angen) ddarparu tystiolaeth a chyflwyno cais ar-lein.

Rheoli Fersiynau

Fersiwn 2.2 (28 Medi 2020)

Ychwanegu cyfeiriadau at gyfyngiadau lleol

Ychwanegu rhagor o fanylion ar orchuddion wyneb, gan gynnwys cyfeiriadau at les, y mathau a’r defnydd a argymhellir o orchuddion wyneb, a’r cyfleusterau sy’n agored i’r cyhoedd

Ychwanegu cyfeiriadau at wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau dan do lle bo hynny’n briodol i’r gweithle, i staff dysgu seiliedig ar waith sy’n ymweld â gweithleoedd

Symleiddio cyfeiriadau at y system Profi, Olrhain, Diogelu a hunanynysu er mwyn cysylltu â chanllawiau ar wahân lle bo hynny’n bosibl

Ychwanegu dolenni ychwanegol/wedi’u diweddaru i’r canllawiau ar orchuddion wyneb, hunanynysu a chwaraeon a hamdden

Fersiwn 2.1 (2 Medi 2020)

Ychwanegu adran newydd ar orchuddion wyneb

Fersiwn 2 (20 Awst 2020)

Ychwanegu paragraff newydd, yn nodi y dylai darparwyr sicrhau bod mesurau rheoli cadarn ar waith, fel na fydd dysgwyr a staff yn agored i risg fwy o ran COVID-19 yn eu lleoliad dysgu na’r risg arferol o fewn eu cymuned leol

Ychwanegu dolen ar leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws

Ychwanegu dolen at y canllawiau ar ddefnyddio canolfannau cymunedol amlbwrpas yn ddiogel

Ychwanegu dolen at y canllawiau diweddaraf ar gadw pellter cymdeithasol

Diweddaru adrannau ar hunanwarchod ac unigolion “risg uwch” a’u hegluro, gan gynnwys:

  • Eglurder ynghylch gweithio gartref ac ynghylch tystysgrifau meddygol i staff na ddylent ddychwelyd i’r gwaith ar hyn o bryd
  • Eglurder ynghylch gofynion cadw pellter cymdeithasol i ddysgwyr a staff mewn grwpiau “risg uwch”
  • Eglurder nad oes gofyn i’r rheini sy’n byw gydag unigolyn “risg uwch” ddilyn gofynion arbennig o ran cadw pellter cymdeithasol (yn wahanol i’r rheini sy’n byw gydag unigolyn sy’n hunanwarchod)
  • Ychwanegu dolen at yr adnodd asesu risg newydd
  • Ychwanegu dolen at ganllawiau Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a’r Gynaecolegwyr i fenywod beichiog a chyflogwyr

Eglurder na ddylai myfyrwyr sy’n dilyn rhaglenni Sgiliau Byw’n Annibynnol a oedd yn hunanwarchod, ac na allant ddeall a chydymffurfio â gofynion cadw pellter cymdeithasol, fynychu’r coleg.

Eglurder ynghylch dysgu cyfunol i ddysgwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol ar lefelau uwch

Ychwanegu nodyn na ddylai staff symud o un grŵp cyswllt i un arall (oni bai eu bod yn dilyn gofynion cadw pellter cymdeithasol yn llym)

Eglurder ychwanegol nad oes angen i aelodau o’r un aelwyd gadw pellter oddi wrth ei gilydd

Ychwanegu categori newydd ar gyfer dysgwyr Addysg Uwch mewn sefydliadau Addysg Bellach

 

 

Rhannu’r dudalen hon