Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau ar reoliad 8 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020.

Cyhoeddwyd gyntaf:
3 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Rydym fwyaf tebygol o ddal coronafeirws gan bobl yr ydym mewn cysylltiad agos â nhw bob dydd – a’i basio iddynt. Y peth diogelaf i’w wneud yw aros gartref ac osgoi dod i gysylltiad â phobl nad ydynt yn byw gyda chi. Ond rydym yn sylweddoli bod hyn yn anodd, felly pan ddaw’r cyfnod atal byr i ben rydym yn dileu’r gofyniad i aros gartref a rhai o’r cyfyngiadau llym iawn ar gyfarfod pobl.

Fodd bynnag, bydd angen i bob un ohonom weithio’n galed i ddiogelu Cymru drwy ddilyn rhai canllawiau syml i ddiogelu ein gilydd, rheoli’r pwysau ar y GIG a lleihau’r risg y bydd angen unrhyw gyfnodau atal pellach.

Ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn, dim ond aelodau o’ch aelwyd estynedig ddylai ddod i’ch cartref neu i’ch gardd, a neb arall. Darllenwch y canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat i gael rhagor o wybodaeth am hyn, gan gynnwys ystyr “aelwyd estynedig”.

Cewch gwrdd ag eraill mewn mannau nad ydynt yn gartrefi neu’n erddi preifat, yn amodol ar y rheolau a nodwyd yn y canllawiau hyn. Ond yn ogystal ag ystyried beth rydych yn cael ei wneud - beth y mae’r gyfraith yn caniatáu ichi ei wneud - rydym yn gofyn ichi ystyried beth y dylech ei wneud - beth yw’r peth cywir i’w wneud i leihau lledaeniad coronafeirws. Yn benodol, gofynnwn ichi wneud y canlynol

  • ceisio cyfyngu ar faint o bobl yr ydych yn eu gweld. Mae’n well gweld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol
  • cadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • cwrdd â phobl yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do os yw’n bosibl
  • osgoi gwneud gweithgareddau a all gynyddu’r risg o drosglwyddo’r feirws (er enghraifft, gweiddi i gael eich clywed dros gerddoriaeth uchel, neu ganu yn agos at rywun arall)

Os ydych yn cwrdd â phobl nad ydynt yn byw gyda chi, yn y rhan fwyaf o amgylchiadau yr uchafswm nifer o bobl a gaiff ymgynnull yw pedwar (heb gynnwys unrhyw blant o dan 11 oed). Ond uchafswm yw hyn, nid targed – y lleiaf yw nifer y bobl sy’n ymgynnull, y lleiaf yw’r risg.

Os ydych chi wedi cael cyngor i hunanynysu

Nid yw’r wybodaeth yn y canllawiau hyn yn berthnasol i bobl sydd wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan Wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Ni ddylech adael eich cartref os yw Gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG wedi rhoi cyfarwyddyd ichi hunanynysu. Os byddwch yn gwrthod hunanynysu ar ôl cael cyfarwyddyd i wneud hynny fe allech gael hysbysiad cosb benodedig neu gael eich erlyn.

Rydym hefyd yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os ydych yn cael cyfarwyddyd i wneud hynny gan ap GIG COVID-19. Fodd bynnag, does dim dyletswydd gyfreithiol arnoch i wneud hynny gan fod rheolau diogelu preifatrwydd yr ap yn golygu nad yw’n casglu unrhyw fanylion personol.

Os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, rydym yn eich cynghori’n gryf i ddilyn y canllawiau hunanynysu cyffredinol a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn yn ddyletswydd gyfreithiol chwaith).

Gadael eich cartref

Caiff y coronafeirws ei ledaenu gan ddefnynnau mawr ac aerosol mewn anadl o'r geg a'r trwyn, yn enwedig os yw rhywun yn tisian, yn pesychu neu’n siarad yn uchel. Mae hyn yn golygu mai cysylltiad agos ag eraill, yn enwedig wyneb yn wyneb o fewn dau fetr, sydd fwyaf tebygol o achosi haint. Gall y feirws oroesi ar rai arwynebau o dan do am ddiwrnodau a chael ei ledaenu gan bobl sy'n cyffwrdd yr arwynebau hynny, ac wedyn cyffwrdd â’u ceg neu eu trwyn heb olchi eu dwylo. Mae'r feirws yn llawer llai tebygol o gael ei ledaenu yn yr awyr agored, ond mae hyn yn dibynnu i raddau ar y tywydd, ac mae’n diflannu’n gyflymach mewn mannau sydd wedi eu hawyru’n dda. Mae'r feirws yn marw'n gyflym yn haul yr haf ond ddim mewn tywydd oerach.

Cyn ichi adael eich cartref, dylech gynllunio sut y byddwch yn diogelu’ch hun ac yn lleihau'r risg. Mae golchi dwylo'n aml a defnyddio hylif diheintio dwylo yn bwysig o hyd, fel y mae cadw pellter cymdeithasol ac osgoi cyffwrdd â’ch trwyn neu’ch ceg heb olchi’ch dwylo. Dylech hefyd ystyried a fyddwch o dan do neu yn yr awyr agored.

Hyd yn oed yn yr awyr agored, mae risgiau yn dal i fod mewn llefydd a ddefnyddir gan lawer o bobl, neu lle mae pobl yn ymgynnull, megis toiledau cyhoeddus – lle mae llawer o bobl yn cyffwrdd â thapiau a handlenni fflysio, caffis – yn enwedig wrth ddefnyddio pethau y mae llawer o bobl yn cyffwrdd â nhw megis sawsiau, pupur a halen ac ati, pympiau petrol, peiriannau talu ac arddangos, handlenni drysau, a pheiriannau arian parod.

Mae’n bosibl hefyd y bydd dosbarthwyr hylif diheintio’n trosglwyddo haint os yw llawer o bobl yn eu gweithredu â’u dwylo, felly dylent gael eu gweithredu â’r arddwrn neu’r elin yn hytrach na’r bysedd/y gledr.

Aros i ffwrdd o’ch cartref

Rydych yn cael mynd ar wyliau yng Nghymru os ydych yn byw yng Nghymru. Caiff pob math o lety fod ar agor nawr, ond rhaid rhoi mesurau ar waith i ddiogelu pobl rhag y coronafeirws. Yr unig bobl y cewch rannu llety gwyliau â nhw yw’r bobl rydych yn byw gyda nhw. Bydd hynny’n helpu i leihau’r risg o drosglwyddo’r coronafeirws yn fawr gan fod risg uchel o drosglwyddo’r feirws wrth gysgu’n agos at bobl eraill, hynny oherwydd yr amser hir y byddwch yn ei dreulio’n agos i’ch gilydd.

Dim ond pobl ag esgus rhesymol sy’n cael teithio allan o Gymru o hyd, at ddibenion gwaith er enghraifft. I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y canllawiau ar deithio’n ddiogel yn ystod coronafeirws.

Cwrdd â phobl yn yr awyr agored

Er bod y risg o drosglwyddo’r feirws yn is yn yr awyr agored nag ydyw o dan do, mae’r risg yn uwch yn yr awyr agored yn awr nag yr oedd yn yr haf. Y rheswm dros hyn yw bod golau’r haul yn chwarae rhan bwysig o ran chwalu’r feirws. Felly mae cadw pellter cymdeithasol yn bwysicach nag erioed, p'un a ydych o dan do neu yn yr awyr agored. 

Yn gyffredinol, rydym yn gofyn i bobl feddwl beth yw’r peth synhwyrol i’w wneud i’ch diogelu chi, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn hytrach na meddwl am beth y caniateir ichi ei wneud. Dim ond os yw pawb yn gwneud eu gorau i ddilyn y canllawiau hyn y gallwn osgoi cyfnodau atal pellach.

Caniateir i grwpiau bach o bobl gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys i wneud ymarfer corff, i gymryd rhan mewn chwaraeon neu i gymdeithasu. Fodd bynnag, y lleiaf yw’r nifer sy’n ymgynnull, y lleiaf yw’r risg. Golyga hyn y gallwch gwrdd â phobl gwahanol bob tro, ond gofynnwn ichi geisio cyfyngu ar faint o wahanol bobl yr ydych yn cwrdd â nhw. Mae’n well gweld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol. Po fwyaf o bobl sy’n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg

Yn y rhan fwyaf o achosion y nifer uchaf o bobl nad ydynt yn byw gyda’i gilydd a gaiff gwrdd yn yr awyr agored yw pedwar (heb gynnwys plant o dan 11 oed). Uchafswm yw hwn ac nid targed.

Cewch hefyd dreulio amser yn yr awyr agored gyda’ch aelwyd estynedig hyd yn oed os oes mwy na phedwar ohonoch. Yn yr awyr agored, nid yw’r cyfyngiad o bedwar o bobl yn berthnasol os yw pawb sy’n ymgynnull yn aelodau o’r un aelwyd neu aelwyd estynedig. Felly, er enghraifft, os yw teulu o bedwar mewn swigen gyda theulu o bump, gall y ddau deulu fynd am dro gyda’i gilydd.

Ond mae’r rheol uchafswm o bedwar person nad ydynt yn byw gyda’i gilydd yn berthnasol mewn ardaloedd awyr agored sy’n rhan o siopau, caffis, tafarndai ac ati – er enghraifft byddai’n berthnasol mewn ardaloedd awyr agored mewn garej gwerthu ceir, mewn canolfan arddio ac mewn gardd gwrw.

Cwrdd â phobl o dan do

Mae’r coronafeirws yn lledaenu’n llawer haws o dan do, oherwydd fe all oroesi yn yr atmosffer ac ar arwynebau am amser hir iawn heb fod yn llygad yr haul a heb awyru digonol. Oherwydd hyn, rydym yn argymell eich bod yn ystyried cwrdd â phobl yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do os yw’n bosibl.

Os nad yw hyn yn bosibl, gallwch gwrdd â phobl mewn lleoliadau wedi’u rheoleiddio sy’n gorfod cadw at reolau diogelwch COVID, fel caffis, a mannau cyhoeddus eraill. Ni chewch gwrdd ag unrhyw un nad yw’n rhan o’ch aelwyd neu aelwyd estynedig mewn cartref preifat, neu ardd breifat, gan gynnwys eich cartref neu’ch gardd chi eich hun.

Pedwar yw’r nifer uchaf o bobl sy’n cael cwrdd mewn lleoliadau wedi’u rheoleiddio (heb gynnwys plant o dan 11 oed). Cewch gwrdd ag unrhyw un – does dim rhaid iddynt fod yn byw gyda chi neu’n rhan o’ch aelwyd estynedig. Os yw rhai o’r bobl yr ydych yn eu cwrdd yn rhan o’ch aelwyd estynedig, nid yw hyn yn golygu y caiff eich grŵp fod yn fwy na phedwar. Yr unig eithriad i hyn yw os ydych yn rhan o aelwyd gyda mwy na phedwar o bobl. O dan yr amgylchiadau hyn, cewch ymweld â llefydd fel aelwyd mewn grŵp o fwy na phedwar, dim ond ichi wirio hyn yn gyntaf.

Fodd bynnag, fel gyda chynulliadau yn yr awyr agored, uchafswm yw hwn ac nid targed. Po leiaf o bobl sy’n ymgynnull, y lleiaf yw'r risg. Gofynnwn ichi hefyd i geisio cyfyngu ar nifer y gwahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol.

Dylech wneud popeth posibl i gadw pellter cymdeithasol oddi wrth bobl eraill y tu allan i’ch aelwyd, a dylech osgoi gweithgareddau sy’n arwain at risg uwch o ledaenu’r feirws fel gweiddi dros gerddoriaeth uchel neu ganu.

Cwrdd â phobl mewn tafarndai, bariau, caffis neu fwytai

Mae lleoliadau letygarwch yn fangreoedd wedi’u rheoleiddio ac mae’n rhaid iddynt gymryd camau rhesymol i leihau’r risg o ledaenu’r feirws. Mae’n rhaid i gwsmeriaid fod yn ymwybodol o’r gofynion canlynol os ydynt yn dymuno ymweld â’r lleoliadau hyn:

  • yn gyffredinol, bydd mynediad i’r eiddo hyn yn cael ei reoli. Golyga hyn efallai y bydd rhaid ichi archebu ymlaen llaw gan roi manylion holl aelodau’r grŵp
  • bydd cyn lleied â phosibl o gyfleoedd ‘galw i mewn’
  • Byddwch ond yn gallu cadw un bwrdd i hyd at bedwar o bobl (heb gynnwys plant o dan 11 oed, neu berson sy’n gofalu am rywun sy’n rhan o’r cynulliad o bobl, neu os cedwir y bwrdd ar gyfer mwy na phedwar o bobl sy’n byw yn yr un aelwyd). Ni ddylech archebu ar gyfer mwy na 4 o bobl drwy ofyn i leoliad gadw lle drwy wahanu’r grŵp a’u rhoi ar fyrddau gwahanol.
  • bydd angen ichi ddangos tystiolaeth o’ch enw, er enghraifft drwy ddangos trwydded yrru, neu gerdyn banc neu gerdyn credyd
  • os ydych yn bresennol fel aelwyd unigol o fwy na 4 o bobl, rhaid ichi ddangos tystiolaeth o’ch enw a’ch cyfeiriad, er enghraifft dogfen electronig neu bapur swyddogol
  • dylech wneud pob ymdrech i gadw pellter cymdeithasol oddi wrth y bobl ar fyrddau eraill bob amser, ac yn ardaloedd eraill y fangre yn gyffredinol.
  • bydd gofyn i staff a chwsmeriaid wisgo gorchudd wyneb (ac eithrio plant o dan 11 oed) oni bai pan fyddant yn eistedd wrth fwrdd, ac eithrio os oes ganddynt esgus rhesymol neu os ydynt wedi’u heithrio, fel oherwydd anabledd penodol
  • os oes pobl o wahanol aelwydydd yn eistedd gyda’i gilydd wrth fwrdd, dylech wneud pob ymdrech i gadw pellter oddi wrth y bobl nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd.  
  • mae’n rhaid i bob eiddo sy’n gwerthu alcohol roi’r gorau i werthu a gweini alcohol erbyn 10pm a rhaid iddynt gau erbyn 10:20pm. Caniateir i’r lleoliadau hyn gynnig gwasanaethau tecawê ar ôl 10pm ond ni chaiff gynnwys alcohol
  • mewn lleoliadau trwyddedig, rhaid archebu a bwyta/yfed popeth wrth y bwrdd
  • mewn lleoliadau heb drwydded (e.e. caffis), gellir archebu bwyd wrth y cownter, cyn belled eich bod yn cadw pellter cymdeithasol

Dylech ystyried defnyddio ap GIG COVID-19 i gofnodi pan fyddwch yn ymweld â llefydd. Gallwch gael yr wybodaeth ddiweddaraf am risg ar yr ap.

Mae canllawiau manwl ar gael ar wefan Lletygarwch y DU.

Aelwydydd mawr

Does dim cyfyngiad ar bobl o aelwyd unigol yn treulio amser gyda’i gilydd yn yr awyr agored neu mewn lleoliad wedi’i reoleiddio, waeth beth yw maint a chyfansoddiad yr aelwyd. Er enghraifft, caiff un aelwyd fawr sy’n cynnwys pum o oedolion a dau blentyn o dan 11 oed fynd i fwyty, caffi, bar neu dafarn gyda’i gilydd fel grŵp.

Fodd bynnag, os yw rhai aelodau o’r aelwyd yn dymuno cwrdd â phobl nad ydynt yn byw gyda nhw, ni ddylai’r cynulliad hwnnw o bobl gynnwys mwy na phedwar o bobl ar unrhyw adeg (heb gynnwys plant o dan 11 oed). Y rheswm dros hyn yw bod y risg o ledaenu’r feirws yn cynyddu pan fyddwch yn cwrdd â phobl nad ydynt yn byw gyda chi.

Ymweld â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat

Yn gyffredinol, nid yw’r gyfraith yn gwahardd ymweliadau â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat. Felly er enghraifft, caniateir ymweliadau o dan do â chartrefi gofal, hosbisau a lletyau diogel ar gyfer plant. Nid yw hyn yn golygu bod rhaid i’r llefydd hyn fod ar agor - bydd rhaid i leoliadau unigol sicrhau y gallant gefnogi ymweliadau’n ddiogel. Rydym yn argymell gwirio gyda’r lleoliad perthnasol i gael gwybod am eu trefniadau ymweld penodol.

Bydd rhaid i’r ymweliadau hyn fod yn unol â’r rheolau a roddwyd ar waith gan y lleoliad yr ydych yn ymweld ag o.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch aelwyd estynedig, yn enwedig o dan do, dylech gofio bod gan bob un ohonom gyfrifoldeb i gydnabod y risgiau y mae’r feirws yn eu peri i ni ein hunain, ein teuluoedd a’n ffrindiau, a’n cymunedau ehangach.

Bydd angen i bobl benderfynu beth sy'n rhesymol eu hunain, yn unol â'r egwyddor gyffredinol honno. Cofiwch mai diben y cyfyngiadau sy’n parhau yw atal y feirws rhag lledaenu, gan gynnwys i’n hanwyliaid.

Cynulliadau mawr

Mae rhai amgylchiadau cyfyngedig lle caniateir ymgynnull gyda phobl eraill mewn grwpiau o fwy na phedwar ar y tro. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • At ddibenion gwaith, os nad yw’n ymarferol i wneud eich gwaith heb ymgynnull gydag eraill
  • I ymweld â gwasanaethau iechyd, gan gynnwys gwasanaethau milfeddygol
  • I gael gofal plant cofrestredig
  • I gymryd rhan mewn gweithgareddau addysgol
  • I gymryd rhan mewn chwaraeon elît
  • I osgoi dioddef anaf neu salwch, neu i ddianc rhag risg o niwed
  • I fynd i angladd os ydych chi’n ei drefnu, yn cael gwahoddiad gan y person sy’n ei drefnu, neu yn ofalwr i berson sy’n mynd i’r angladd (neu hefyd i fynd i ddigwyddiad sy’n dathlu bywyd rhywun, fel gwylnos)
  • I fynd i seremoni a/neu ddathliad priodas neu bartneriaeth sifil, os ydych yn cael gwahoddiad
  • I fynd i fan addoli; neu
  • I gymryd rhan mewn gweithgareddau eraill a drefnwyd, a drafodir yn rhannau nesaf y canllawiau hyn

Os ydych chi’n ymgynnull gydag eraill am unrhyw un o’r rhesymau hyn, mae’n bwysig iawn eich bod yn dilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol, a hylendid wrth beswch a thisian ac yn cadw at y rheolau ar orchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus o dan do. Dylech hefyd barhau i olchi eich dwylo yn rheolaidd neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Dylech ond fynd i’r lleoliad os ydych yn gwbl iach, ac os oes gennych unrhyw symptomau coronafeirws, byddai’n ddoeth ichi aros gartref. Os yw gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi rhoi cyfarwyddyd ichi hunanynysu, ni ddylech adael eich cartref na gweld pobl eraill.

Mae canllawiau penodol ar gael ar weithleoedd a chyfrifoldebau cyflogwyr a gweithwyr.

Gweithgareddau a drefnir

Un rheswm y cewch adael eich cartref a gweld pobl eraill yw i gymryd rhan mewn gweithgaredd a drefnir. Mae’n rhaid i’r gweithgareddau hyn fod wedi’u trefnu gan gorff cyfrifol sy’n gorfod cymryd camau penodol cyn cynnal y gweithgaredd (gweler isod). Gall enghreifftiau o weithgareddau a drefnir gynnwys chwaraeon tîm, grwpiau cymorth, gwaith ieuenctid a dosbarthiadau drama.

Yn ystod y gweithgareddau hyn, gall pobl o wahanol aelwydydd ymgynnull dim ond os oes digon o le i gynnal y gweithgaredd mor ddiogel â phosibl. Dylai pobl gadw pellter corfforol oddi wrth eraill nad ydynt yn rhan o’u haelwyd.

Y sawl sy’n trefnu’r gweithgaredd sy’n gyfrifol am gwblhau asesiad risg. Mae’r sawl sy’n trefnu’r gweithgaredd a’r bobl sy’n gyfrifol am y lleoliad (os ydynt yn wahanol) yn gyfrifol am sicrhau pob mesur rhesymol i atal haint a lledaeniad coronafeirws. Golyga hyn y dylent gymryd camau i sicrhau y cedwir pellter cymdeithasol a chyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb, a gwell hylendid (glanhau a rhannu offer, golchi dwylo a hylendid anadlol ac ati). Os yw’n bosibl dylid ystyried defnyddio mannau awyr agored a darparu gweithgareddau ar-lein.

Rheolau ar gyfer gweithgareddau a drefnir

Caniateir gweithgareddau a drefnir cyn belled y cedwir at y rheolau canlynol i atal lledaeniad yr haint:

  • Rhaid i’r gweithgaredd fod wedi’i drefnu gan fusnes, corff cyhoeddus neu sefydliad elusennol, clwb, sefydliad gwleidyddol neu gorff llywodraethu ar gyfer chwaraeon neu weithgaredd arall.
  • Rhaid cynnal asesiad risg a rhaid ystyried faint o bobl all gymryd rhan yn ddiogel, waeth beth yw’r uchafswm a ganiateir gan y gyfraith.
  • Dylid trefnu gweithgareddau yn yr awyr agored neu mewn mangreoedd dim ond os oes mesurau ar waith i gadw pobl mor ddiogel â phosibl. Mae hyn yn cynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i, fangreoedd fel canolfannau cymuned a chanolfannau hamdden. Gellir defnyddio eiddo trwyddedig fel tafarndai hefyd ond ni chaniateir gwerthu alcohol fel rhan o’r gweithgaredd.
  • Dylai trefnydd y gweithgaredd fod yn bresennol drwy gydol cyfnod y gweithgaredd.
  • Dylai pobl ond ymgynnull i gymryd rhan yn y gweithgaredd ac ni chânt ymgynnull cyn na wedi hynny.
  • Rhaid i drefnwyr y gweithgaredd a’r bobl sy’n gyfrifol am y fangre lle cynhelir y gweithgaredd sicrhau bod mesurau rhesymol ar waith i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws, gan gynnwys cadw pellter o ddau fetr rhwng pobl os nad ydynt yn rhan o’r un aelwyd.
  • Rhaid i staff a chyfranogwyr 11 oed a hŷn wisgo gorchudd wyneb pan fyddant o dan do, oni bai bod ganddynt esgus rhesymol dros beidio â gwisgo un neu i dynnu un dros dro, neu eu bod wedi’u heithrio rhag gwisgo un. Darllenwch ein canllawiau ar orchuddion wyneb i gael rhagor o wybodaeth ynglŷn â phwy sydd ddim yn gorfod gwisgo gorchudd wyneb a’r amgylchiadau lle caniateir eu tynnu.
  • Ystyrir bod canu, siantio, gweiddi neu chwarae offerynnau chwyth yn weithgareddau risg uchel, a dylid eu hosgoi yn gyffredinol, yn enwedig dan do, hyd yn oed pan cedwir pellter corfforol a defnyddir gorchuddion wyneb. Os bydd y gweithgareddau hyn yn cael eu cynnal, rhaid i’r trefnwyr gymryd camau lliniaru helaeth, neu fel arall, mae’n bosibl y byddant yn methu â chyflawni eu dyletswydd statudol i gymryd pob mesur rhesymol i atal y coronafeirws rhag lledaenu. Mae canllawiau ar ymarfer, perfformio a chymryd rhan yn y celfyddydau perfformio bellach wedi’u cyhoeddi. Bydd canllawiau eraill, fel y rheini ar dwristiaeth a lletygarwch neu fannau addoli yn berthnasol gan ddibynnu ar y gweithgaredd a’r lleoliad.

Ni ddylid gwerthu nac yfed alcohol mewn gweithgareddau wedi’u trefnu ac ni ddylid eu cynnal yng nghartrefi neu yng ngerddi pobl.

Oni bai bod y gweithgareddau wedi'u hanelu'n benodol at ddatblygiad neu les plant (gweler yr adran isod), gall uchafswm o 15 o bobl gymryd rhan mewn gweithgareddau wedi'u trefnu os ydynt dan do, neu 30 o bobl os ydynt yn yr awyr agored. Yn y ddau achos nid yw hyn yn cynnwys unrhyw blant o dan 11 oed, na threfnydd/trefnwyr y digwyddiad ac unrhyw un sy'n gweithio neu'n gwirfoddoli i hwyluso'r gweithgaredd. Y niferoedd uchaf yw'r rhain ac nid targedau. Er ein bod yn cydnabod y manteision posibl y mae'r gweithgareddau hyn yn eu cynnig i les pobl, y mwyaf o bobl sy'n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg o drosglwyddo’r coronafeirws.

Nid oes terfyn penodol ar nifer y plant o dan 11 oed sy'n gallu cymryd rhan mewn gweithgareddau wedi'u trefnu. Fodd bynnag, trefnydd y gweithgaredd a'r bobl sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd (os ydynt yn wahanol) sy'n gyfrifol am wneud asesiad risg a rhoi pob mesur rhesymol ar waith i atal heintiau a lledaeniad y coronafeirws. Gall hyn gyfyngu ar nifer y bobl sy'n gallu cymryd rhan yn ddiogel.

Plant

Mae'r rheolau ar gyfarfod yng nghartrefi pobl yn berthnasol i blant yn ogystal ag oedolion. Felly, ni chaniateir i blant fynd i gartref rhywun arall o hyd, oni bai eich bod wedi ffurfio aelwyd estynedig, neu swigen, gyda nhw.

Mewn amgylchiadau lle mae plant ifanc yn cymysgu ag eraill, efallai na fydd yn ymarferol ceisio cadw pellter cymdeithasol o 2 fetr (rhwng plant, neu hyd yn oed rhwng plant ac oedolion). Mae hyn yn rhannol oherwydd ei bod yn anoddach i blant iau ddeall y cysyniad o gadw pellter corfforol, ac yn rhannol oherwydd y bydd angen i ofalwyr gael cyswllt agosach yn aml er mwyn darparu’r cymorth priodol.

Nid yw plant ifanc dan 11 oed wedi'u cynnwys mewn unrhyw gyfyngiadau ar niferoedd oherwydd bod astudiaethau wedi canfod bod plant ifanc yn llai tebygol o drosglwyddo'r feirws, boed hynny i blant eraill neu i oedolion, ac mae'n ymddangos bod y feirws yn taro plant yn ysgafnach nag oedolion yn y rhan fwyaf o achosion. Bydd hyn hefyd yn galluogi rhieni â niferoedd mwy o blant i gyfarfod ag oedolion eraill yn haws.

Fodd bynnag, gan fod plant ifanc yn gallu trosglwyddo'r feirws, dylai eu rhieni barhau i ddefnyddio’u crebwyll, cymryd gofal ac annog eu plant i ddilyn mesurau ar hylendid dwylo a chael cyn lleied â phosibl o gysylltiad agos ag eraill. Hyd yn oed i blant, mae'n fwy diogel cyfarfod mewn niferoedd llai, a chyfarfod â'r un bobl yn rheolaidd yn hytrach nag amrywiaeth o wahanol bobl.

Mewn lleoliadau eraill, cyfyngir ar nifer y plant sy'n gallu ymgynnull gan faint y lleoliad a'r angen i nifer digonol o oedolion fod yn bresennol i oruchwylio.

Gweithgareddau wedi'u trefnu ar gyfer plant

Mae gweithgareddau wedi'u trefnu ar gyfer plant yn cyfeirio at unrhyw weithgareddau sy’n ymwneud â datblygiad neu les plant, sy'n cael eu trefnu a'u goruchwylio gan gorff cyfrifol - er enghraifft, busnes, corff cyhoeddus, elusen neu glwb. Gallai hyn gynnwys chwaraeon plant, dosbarthiadau cerddoriaeth, grwpiau Ti a Fi a gweithgareddau hamdden. Mae hefyd yn cynnwys gweithgareddau a ddarperir y tu allan i oriau ysgol ac yn ystod gwyliau'r ysgol. I ailadrodd, dylai diben y gweithgaredd fod yn ymwneud â datblygiad a lles plant.

Caniateir y gweithgareddau hyn i blant cyn belled â bod y rheolau canlynol yn cael eu dilyn i gyfyngu ar ledaeniad yr haint:

  • Dim ond yn yr awyr agored neu mewn eiddo lle gellir rhoi mesurau ar waith i gadw pobl mor ddiogel â phosibl y dylid trefnu gweithgareddau. Mae hyn yn cynnwys, ond nid yw'n gyfyngedig i, safleoedd fel canolfannau cymunedol a chanolfannau hamdden. Gellir defnyddio eiddo trwyddedig, fel tafarndai, hefyd ond ni ddylai gynnwys alcohol fel rhan o'r gweithgaredd
  • Dylai trefnydd y gweithgaredd fod yn bresennol drwy gydol y gweithgaredd
  • Dim ond er mwyn cymryd rhan yn y gweithgaredd y dylai pobl fod yn y lleoliad ac ni ddylent ymgynnull cyn nac ar ôl hynny
  • Rhaid i drefnwyr gweithgareddau a'r bobl sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd sicrhau bod mesurau rhesymol ar waith i gadw'r holl gyfranogwyr yn ddiogel, gan gynnwys cadw pellter o ddau fetr rhwng pobl os nad ydynt yn rhan o'r un aelwyd
  • Dylid osgoi darparu lluniaeth oherwydd y risg o drosglwyddo’r feirws. Dylai rhieni/gofalwyr geisio dod â bwyd a diod i’w hunain a’u plant lle y bo'n bosibl
  • Ystyrir bod canu, siantio, gweiddi neu chwarae offerynnau chwyth yn weithgareddau risg uchel, a dylid eu hosgoi yn gyffredinol, yn enwedig dan do, hyd yn oed pan cedwir pellter corfforol a defnyddir gorchuddion wyneb. Os bydd y gweithgareddau hyn yn cael eu cynnal, rhaid i’r trefnwyr gymryd camau lliniaru helaeth, neu fel arall, mae’n bosibl y byddant yn methu â chyflawni eu dyletswydd statudol i gymryd pob mesur rhesymol i atal y coronafeirws rhag lledaenu. Mae canllawiau ar ymarfer, perfformio a chymryd rhan yn y celfyddydau perfformio bellach wedi’u cyhoeddi. Bydd canllawiau eraill, fel y rheini ar dwristiaeth a lletygarwch neu fannau addoli yn berthnasol gan ddibynnu ar y gweithgaredd a’r lleoliad.
  • Rhaid i'r holl staff a chyfranogwyr 11 oed a throsodd wisgo gorchuddion wyneb pan fyddant dan do, oni bai bod ganddynt esgus rhesymol i beidio â gwisgo un neu i’w dynnu dros dro. Ewch i'n canllawiau ar orchuddion wyneb i gael rhagor o wybodaeth am y bobl nad oes angen iddynt wisgo gorchuddion wyneb ac o dan ba amgylchiadau y lle gellir eu tynnu.

Ni ddylid gwerthu nac yfed alcohol mewn gweithgareddau wedi’u trefnu ar gyfer plant ac ni ddylid eu cynnal yng nghartrefi neu yng ngerddi pobl.

Cyfrifoldeb y trefnwyr yw sicrhau bod yr holl weithgareddau'n cael eu darparu mewn ffordd mor ddiogel â phosibl. Gofynnwn hefyd i drefnwyr ystyried cynnal y gweithgaredd mewn modd cyfunol a lle y bo'n bosibl, mae gweithgarwch awyr agored yn llai peryglus na gweithgarwch dan do a dylai trefnwyr ystyried a ellir cynnal y gweithgaredd ar-lein.

Nid oes terfyn penodol yn y gyfraith ar nifer y plant sy'n gallu cymryd rhan, ac at ddibenion y gweithgareddau hyn sydd wedi’u trefnu, mae hynny’n berthnasol i bob plentyn hyd at 18 oed. Fodd bynnag, trefnydd y gweithgaredd a'r bobl sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd (fel sy’n berthnasol) sy'n gyfrifol am wneud asesiad risg a rhoi pob mesur rhesymol ar waith i atal heintiau a lledaeniad y coronafeirws. Gall hyn gyfyngu ar nifer y plant sy'n gallu cymryd rhan yn ddiogel.

Ni ddylai unrhyw oedolion a all fod yn bresennol yn ystod y gweithgareddau hyn, ond nad ydynt yn cymryd rhan uniongyrchol yn y gweithgareddau nac yn eu hwyluso, aros yn yr ardal lle mae'r gweithgaredd yn digwydd. Dylai cefnogwyr a gwylwyr gweithgareddau wedi'u trefnu gael eu cyfyngu i'r rhai y mae gwir angen iddynt fynychu, er enghraifft, rhieni neu warcheidwaid plant sydd angen bod yn bresennol am resymau iechyd neu ddiogelwch.

Mae’n rhaid i unrhyw oedolion sy'n bresennol ar y safle neu’n agos i’r safle lle mae’r gweithgaredd yn digwydd, gadw eu pellter oddi wrth y rhai sy'n cymryd rhan yn y gweithgaredd a hefyd oddi wrth oedolion eraill. Ni ddylai oedolion sy'n aros am eu plant fod yn ymgynnull mewn grwpiau o fwy na phedwar o bobl, o dan unrhyw amgylchiadau. Dylai trefnwyr y digwyddiad ystyried ble y gallai rhieni aros yn ddiogel heb orfod bod yn agos at ei gilydd, a dylent geisio rheoli amseroedd casglu a gollwng fel nad yw'n creu torfeydd mawr o bobl yn agos at ei gilydd, yn ddiangen.

Er ein bod yn cydnabod y manteision posibl y mae'r gweithgareddau hyn yn eu cynnig i les pobl, y mwyaf o bobl sy'n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg o drosglwyddo’r coronafeirws. Unwaith eto, yn hytrach na gofyn beth y gallwn ei wneud neu beidio, mae angen i ni ofyn i ni'n hunain beth y dylem fod yn ei wneud i gadw ein teuluoedd, ein ffrindiau a'n cymunedau'n ddiogel.