Neidio i'r prif gynnwy

Newidiadau i ddysgu, arholiadau, a mynd i’r ysgol a’r coleg yn ystod pandemig y coronafeirws.

Cyhoeddwyd gyntaf:
24 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trefniadau dychwelyd i’r coleg o fis Ionawr

Beth yw'r trefniadau ar gyfer dysgwyr sy'n dychwelyd i'r coleg ym mis Ionawr?

Yn dilyn adolygiad ffurfiol o'r cyfyngiadau presennol, cyhoeddodd y Prif Weinidog ar 8 Ionawr y byddwn yn sicrhau bod y broses o wneud penderfyniadau ar ysgolion a cholegau yn cyd-fynd ag amserlen adolygu tair wythnos Llywodraeth Cymru, sef 29 Ionawr. Mae hyn yn golygu y bydd myfyrwyr yn parhau i ddysgu o bell tan hynny. Bydd dysgwyr agored i niwed, ynghyd â dysgwyr sy'n sefyll arholiadau ac asesiadau hanfodol, yn gallu manteisio ar ddarpariaeth ar safle’r coleg. Mae’r un rheol yn gweithredu am dysgu seiliedig ar waith (fel Prentisiaethau) a dysgu oedolion.

Bryd hynny, oni bai bod cyfraddau trosglwyddo cymunedol yng Nghymru wedi gostwng yn sylweddol erbyn 29 Ionawr, bydd y rhan fwyaf o ddysgwyr yn parhau i weithio o bell tan hanner tymor mis Chwefror.

Pam ydych chi wedi gwneud y penderfyniad hwn?

Gwyddom fod colegau wedi bod yn amgylcheddau diogel drwy gydol y pandemig. Fodd bynnag, mae'r sefyllfa yng Nghymru a ledled y DU yn parhau'n ddifrifol iawn. Ar 4 Ionawr, cytunodd pedwar Prif Swyddog Meddygol y DU fod y DU bellach ar y lefel uchaf o risg, sef  lefel 5 y Cyd-gyngor Bioddiogelwch. Yn dilyn adolygiad ffurfiol o'r cyfyngiadau presennol, cyhoeddodd y Prif Weinidog ar 8 Ionawr y bydd dysgwyr coleg yn parhau i ddysgu ar-lein tan hanner tymor mis Chwefror, oni bai bod gostyngiad sylweddol yn nifer yr achosion o’r coronafeirws cyn 29 Ionawr, sef dyddiad yr adolygiad tair wythnos nesaf o’r rheoliadau.

Rydym yn hyderus bod gan colegau ddarpariaeth ddysgu ar-lein ar waith ar gyfer y cyfnod hwn. Mae Cymru yn parhau i fod yn y lefel uchaf o gyfyngiadau. Rhaid i bawb aros gartref.

Beth mae hyn yn ei olygu ar gyfer arholiadau ac asesiadau?

Yn dilyn y penderfyniad y bydd y rhan fwyaf o ddysgwyr yn parhau i ddysgu o bell tan ddiwedd mis Ionawr, mae Cymwysterau Cymru wedi cadarnhau bod y cyfnod asesu mewnol ar gyfer TGAU, UG a Safon Uwch a oedd i fod i redeg o 22 Chwefror i 23 Ebrill wedi’i ganslo.

Bydd y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni nawr yn ystyried sut rydym yn addasu ac yn adeiladu ar y cynigion ar gyfer y trefniadau asesu a gyhoeddwyd cyn y Nadolig, a darperir rhagor o fanylion yn ystod yr wythnosau nesaf. Y flaenoriaeth fydd cefnogi lles dysgwyr a'u cynnydd yn y dyfodol.

O ran Cymwysterau Galwedigaethol, disgwylir i arholiadau CBAC ym mis Ionawr ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol, yn ogstal ag arholiadau BTEC, fynd rhagddynt fel y trefnwyd. O ganlyniad, ar gyfer yr arholiadau sy'n mynd rhagddynt yng nghyfres mis Ionawr, byddem yn disgwyl i ddysgwyr sy'n rhan o'r arholiadau hyn allu cael mynediad i'w choleg neu chanolfan hyfforddiant. Dylai ddysgwyr sydd ddim yn gallu eistedd arholidadau ar hyn o bryd, eu eistedd yn yr haf.

A fydd colegau ar agor i unrhyw ddysgwyr?

Bydd colegau yn parhau i fod ar agor i ddysgwyr sy’n agored i niwed, yn ogystal â dysgwyr sydd angen cwblhau arholiadau neu asesiadau hanfodol.

Beth yw dysgu cyfunol?

Mae dysgu cyfunol yn gyfuniad o ddysgu wyneb yn wyneb a gweithgareddau a chynnwys digidol dynamig sy’n golygu bod modd dysgu unrhyw le/unrhyw bryd.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi nifer o ddogfennau a chanllawiau ar gyfer y sector ôl-16 (addysg bellach, dysgu seiliedig ar waith a dysgu oedolion yn y gymuned), gan gynnwys Gynllun Cadernid Covid-19 ar gyfer y sector ôl-16; Fframwaith a gweledigaeth gyffredinol ar gyfer darparu’r dysgu ôl-16 o fis Medi 2020 ymlaen a Chanllawiau ar gyfer Dysgu Cyfunol.

Gweithrediadau coleg

Pan fydd colegau ar gau ar gyfer dysgu wyneb yn wyneb, pa ddysgwyr fydd yn gallu mynychu colegau oherwydd eu bod yn agored i niwed?

Cyfrifoldeb y coleg yw i nodi pa ddysgwyr dylai fynychu’r coleg oherwydd eu bod yn agored i niwed, ac i wneud trefniadau ar gyfer y ddysgwyr yna i fynychu’r safle.

Wrth nodi dysgwyr sydd yn agored i niwed, dylai’r coleg ystyried yr egwyddorion a ganlyn:

  • rhaid i bob plentyn a pherson ifanc fod yn ddiogel a chael eu gweld, eu clywed, eu bwydo a chael cyfle i ddatblygu  

Dylai’r penderfyniad o nodi pa ddysgwyr sy’n agored i niwed ystyried:

  • effaith unrhyw gyfyngiadau ar iechyd emosiynol, meddyliol a chorfforol y dysgwr, ac ar ei ddatblygiad addysgol 
  • sut y gellid lliniaru’r risgiau sy’n gysylltiedig â pheidio â mynd i’r coleg drwy gynnig y cymorth mwyaf priodol ar gyfer y dysgwr
  • y rhai sy’n ei chael yn anodd ymgymryd ag addysg o bell gartref (er enghraifft oherwydd diffyg dyfeisiau neu fan tawel i astudio)
  • safbwyntiau’r dysgwr, fel y gellir deall eu hanghenion a’u diwallu drwy gynnig y cymorth mwyaf priodol

Dylai dysgwyr gael eu blaenoriaethu i gael cymorth yn unol â phenderfyniadau ynghylch eu risgiau a’u manteision a dylai’r risgiau hyn gael eu hadolygu’n rheolaidd a’u monitro gan sawl asiantaeth.

Dylwn i fod yn mynd ar leoliad gwaith fel ran o’r cwrs, a fydd e’n mynd ymlaen?

Ni ddylai lleoliadau gwaith Hyfforddeiaeth newydd, cychwyn. Gall dysgwyr Hyfforddeiaeth sydd ar leoliad gwaith ar hyn o bryd, parhau am nawr, os yw eu cyflogwr ar agor ac mae’r darparwr wedi cynnal arolwg Iechyd a Diogelwch lleoliad gwaith. Fodd bynnag, rydym yn arolygu’r sefyllfa yma yn ofalus yn sgîl cyfraddau heintiau a chyfyngiadau ehangach. Wnewn ni rhoi wythnos o rybudd i’r rhwydwaith o unrhyw benderfyniad i stopio lleoliadau gwaith presennol, i’ch helpu gyda chynllunio a chyfathrebu.

Gall lleoliadau gwaith i ddysgwyr ar raglennu cyflogadwyedd oedolion sydd wedi eu cynllunio ym mhenodol i arwain at canlyniadau gwaith gyda’r cyflogwr, parhau am nawr, os yw’r cyflogwr ar agor ac mae’r darparwr wedi cynnal arolwg Iechyd a Diogwelwch lleoliad gwaith.

Cysylltwch a’ch coleg neu ddarparwr hyfforddiant os oes gennych gwestiynau ynglyn â hwn.

Rwy'n brentis ac wedi bod mewn cysylltiad â'm hasesydd hyfforddi dros y misoedd diwethaf ar-lein a thros y ffôn, a allant ddod i mewn i'm gweithle i gynnal adolygiadau ac asesiadau?

Gall Aseswyr mynychu’r gweithle am bwrpasau penodol e.e i gynnal asesiad tuag at gymhwyster dysgwr. Dylai unrhyw gwaithgaredd arall, fel adolygiad neu “Cadw mewn Cysylltiad”, cael ei wneud ar lein.

Pa gymorth fydd ar gael i ddysgwyr nad oes ganddynt fynediad at gyfrifiaduron gartref?

Rydym yn deall bod  pob sefydliad yn cymryd camau i sicrhau bod pob dysgwr yn gallu manteisio ar e-ddysgu, er enghraifft drwy roi benthyg gliniaduron i ddysgwyr nad oes ganddynt gyfleusterau yn y cartref.  Dylai dysgwyr allu cael mwy o wybodaeth gan eu darparwr dysgu.

Rydym wedi gofyn i ddarparwyr dysgu flaenoriaethu lles dysgwyr a darparu cymorth a diweddariadau o bell, lle bynnag y bo modd, dros y ffôn, e-bost ac ar-lein.

A fydd taliadau’r Lwfans Cynhaliaeth Addysg neu Grant Dysgu Llywodraeth Cymru yn parhau?

Caniateir i golegau barhau â thaliadau’r lwfans cynhaliaeth addysg a Grant Dysgu Llywodraeth Cymru yn ystod y pandemig Covid-19, yn ôl disgresiwn. Gellir trin salwch, hunanynysu neu gau coleg fel absenoldeb wedi’i awdurdodi. Cysylltwch â’ch coleg i gael rhagor o wybodaeth.

Gall myfyrwyr wneud cais am lwfans cynhaliaeth addysg ar gyfer blwyddyn academaidd 2020 i 2021. Y dyddiad cau yw 31 Awst 2021, ond cofiwch y gallai gymryd mwy o amser nag arfer i brosesu ceisiadau. Gellir lawrlwytho ceisiadau o cyllidmyfyrwyrcymru.co.uk/ab/lca neu cysylltwch â’ch coleg i ofyn am ffurflen gais.

Cofiwch mai dim ond ar gyfer tymor ysgolion a cholegau mae taliadau’r lwfans ar gael. Mae’r lwfans yn cael ei dalu bob yn ail wythnos.

Rhaid i geisiadau am Grant Dysgu Llywodraeth Cymru (Addysg Bellach) ar gyfer blwyddyn academaidd 2020/21 ddod i law Cyllid Myfyrwyr Cymru o fewn 9 mis i ddechrau eich cwrs. Gellir lawrlwytho ceisiadau o cyllidmyfyrwyrcymru.co.uk/ab/gdllc-ab neu cysylltwch â’ch coleg i ofyn am ffurflen gais.

Caiff taliadau Grant Dysgu Llywodraeth Cymru (Addysg Bellach) eu talu bob tymor.

Gorchuddion wyneb

A fydd rhaid imi wisgo gorchudd wyneb neu gyfarpar diogelu personol yn y coleg?

Dylai dysgwyr a staff wisgo gorchuddion wyneb ym mhobman y tu allan i’r ystafell ddosbarth. Dylid eu gwisgo hefyd gan ddysgwyr ar gludiant penodol i deithio’n ôl ac ymlaen i’r coleg, a chan ymwelwyr, gan gynnwys rhieni, sy’n dod i ystâd y coleg.

Efallai y bydd eich coleg hefyd yn ei gwneud yn ofynnol ichi wisgo cyfarpar diogelu personol mewn rhai achosion, er enghraifft os ydych yn dilyn cwrs lle rydych yn dod i gysylltiad â phobl eraill. Gallwch ddewis gwisgo gorchudd wyneb drwy’r amser yn y coleg, os yw’n well gennych wneud.

Gall eich coleg roi rhagor o wybodaeth i chi am pryd a ble y dylid gwisgo gorchuddion wyneb neu gyfarpar diogelu personol arall.

Gallwch weld rhagor o wybodaeth ar ein tudalen gorchuddion wyneb.

A fydd cyfarpar diogelu personol ar gael i staff y coleg?

Cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a hylendid anadlol (peswch neu disian mewn hances neu orchuddio’r ceg a’r trwyn gyda’r penelin neu lawes) yw’r ffyrdd gorau o hyd i atal y coronafeirws rhag lledaenu.

Staff a dysgwyr a ddiffinnir fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol – a elwid gynt yn 'gwarchod'

Rwy'n darlithydd neu'n aelod o staff sydd wedi bod yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r coleg?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinidol wedi newid. Fe'ch cynghorir na ddylech bellach fynd i weithio y tu allan i'ch cartref. Mae’r term bod yn Eithriadol o Agored i Niwed yn golygu pobl yng Nghymru sydd ag un o’r cyflyrau sydd ar restr penodol iawn o gyflyrau iechyd difrifol sy’n bodoli eisoes ac yn hirdymor. Mae canllawiau newydd wedi cael eu datblygu ar ddiogelu pobl a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol o ganlyniad i’r coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod'. Mae hyn yn cynnwys canllawiau ar yr hyn a olygwn wrth Eithriadol o Agored i Niwed.

Dylai staff nad ydynt yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, ond sy'n byw yn yr un cartref â rhywun sydd yn, barhau i fynd i’r gwaith.

Rwy'n ddysgwr a oedd yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r coleg?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinigol wedi newid. Fe'ch cynghorir na ddylech bellach fynychu'r coleg y tu allan i'ch cartref. Mae’r term Eithriadol o Agored i Niwed yn golygu pobl yng Nghymru sydd ag un o’r cyflyrau sydd ar restr penodol iawn o gyflyrau iechyd difrifol sy’n bodoli eisoes ac yn hirdymor Mae canllawiau newydd wedi cael eu datblygu ar gyfer amddiffyn pobl a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol o ganlyniad i’r coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod'. Mae hyn yn cynnwys canllawiau ar yr hyn a olygwn wrth Eithriadol o Agored i Niwed.

Dylai ddysgwyr y mae eu rhieni, eu gofalwyr neu eu brodyr a'u chwiorydd yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, barhau i fynd i'r ysgol.

Dwi’n aelod o staff sy'n cael fy ystyried fel rhywun sydd mewn ‘mwy o berygl' o ddal y feirws. Beth yw fy opsiynau o ran mynd i’r gwaith?

Yng nghyd-destun COVID-19 mae unigolion sydd mewn 'mwy o berygl' mewn mwy o berygl o gael salwch difrifol o ganlyniad i COVID-19. Mae'r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, y rhai sy’n feichiog a phobl sydd ag ystod o gyflyrau iechyd cronig. Mae'r cyngor i staff yn y grŵp hwn yr un fath ag ydyw i'r boblogaeth ehangach. Dylai'r grŵp yma barhau i ddilyn y canllawiau ar ymbellhau cymdeithasol a hylendid dwylo ac anadlol yn ofalus.

Dylai oedolion yn y categori yma barhau i fynd i’r gwaith cyn belled â bod y gweithle’n ddiogel o ran COVID, ond dylent barhau i weithio gartref os gallant. Dylai staff wneud yn siŵr eu bod yn fodlon â’r mesurau diogelwch rhag COVID y mae eu cyflogwr wedi'u rhoi ar waith yn y gweithle a dylent ddilyn rheolau cadw pellter cymdeithasol a chorfforol yn ofalus. Dylai pob coleg barhau i gynnal asesiadau risg ar gyfer y gweithle a rhoi rheolaethau ar waith i leihau'r risgiau hynny, megis yr angen am olchi dwylo'n aml ac yn drylwyr, hylendid a glanhau arwynebau a systemau unffordd. Os oes gan unrhyw un bryderon, dylent drafod y rhain gyda'u cyflogwr, eu swyddog iechyd galwedigaethol a'u meddyg teulu.

Profi am y coronafeirws

Sut bydd profion COVID-19 yn gweithio ar gyfer staff coleg a ddysgwyr, a pryd bydd y brofion ar gael?

O Ionawr 2021 ymlaen, bydd ysgolion a cholegau addysg bellach yn cael cynnig i allu ddarparu profion cyfresol (gan ddefnyddio brofion llif unffordd) i’r rhai sydd wedi’u nodi’n gysylltiadau agos, er mwyn cael gwared o’r angen i hynanynysu.

Ein bwriad yw i bob ysgol a choleg addysg bellach, gan gynnwys staff ysgolion gynradd a gofal plant, cael mynediad i brofi gyfresol. Fodd bynnag, er mwyn sicrhau model sydd yn ddiogel ac yn gweithio, wnewn ni gyfnodi’r broses o gyflwyno’r profion, gan ddechrau gyda ysgolion uwchradd a cholegau addysg bellach sy’n dewis i gymryd rhan yn ystod y cyfnod yma. Gall eich coleg cadarnhau os ydynt yn gymryd rhan.

Bydd pob staff sydd yn rhoi gymorth i ddysgwyr sydd ag anghenion cymhleth, yn cael cynnig profi wythnosol, ynghyd â staff o fewn ysgolion prif ffrwd a cholegau.

Rhaglen frechu

Pryd fydd staff coleg yn derbyn y frechiad?

Yn Nghymru, rydym yn gweithio i raglen blaenoriaeth y Cyd-Bwyllgor ar Frechiad ac Imiwneiddiad. Mae’r Cyd-Bwyllgor yn gynghori’r pedair Llywodraeth o fewn Prydain, a rydym yn gweithio i’r un rhaglen blaenoriaeth ar gyfer frechu a’r Alban, Lloegr a Gogledd Iwerddon.

Mae’r Cyd-Bwyllgor wedi gosod allan blaenoriaethau cyntaf ar gyfer y rhaglen frechu sef atal marwolaethau ym mherthynol i COVID-19, ac amddiffyn a diogelu staff a systemau iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd staff coleg a gweithwyr hanfodol arall yn cael ei imiwneiddio yn dibynnu ar oedran a chategori perygl. Mae’r rhestr blaenoriaethau wedi eu cyhoeddi ar ein wefan.

Rwy’n gweithio gyda dysgwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol neu dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol. A fyddaf yn derbyn y frechiad?

Bydd staff coleg sydd â rol i ddarparu gofal personol i ddysgwyr sydd fwyaf agored i niwed a sydd ag anghenion meddygol cymhleth, yn cael eu cynnwys ar y rhestr blaenoriaethau ar gyfer y frechiad, ynghyd â gweithwyr gofal cymdeithasol.  Bydd rhagor o wybodaeth yn cael ei rhoi i golegau o fewn yr wythnosau nesaf.