Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 21 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020.

Cyhoeddwyd gyntaf:
10 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Mae’r coronafeirws yn dal gyda ni. Diben ein strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu yw rheoli lledaeniad brigiadau newydd o achosion, ond er mwyn i hyn fod yn effeithiol mae'n hanfodol cael gwybodaeth ynglŷn â ble y gallai’r unigolion hynny sydd wedi cael canlyniad positif i brawf fod wedi dod i gysylltiad â phobl eraill.  

Felly, wrth i fwy a mwy o bobl fynd i’r un lleoedd ag eraill, mae gan fusnesau sy'n gweithredu mewn sectorau lle mae risg uwch o ledaenu'r coronafeirws rôl allweddol o ran cefnogi’r broses o olrhain cysylltiadau a diogelu Cymru.

Dylai pob busnes sy'n agored i'r cyhoedd roi trefniadau llym ar waith i gydymffurfio â’r rheolau pellter cymdeithasol ym mhob lleoliad bob amser, a dylent ddilyn y canllawiau cadw'n ddiogel yn y gwaith. Mae'n ofynnol o dan gyfraith Cymru i weithleoedd a mangreoedd sy'n agored i'r cyhoedd gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.  Y man cychwyn yw atal rhyngweithio corfforol o fewn pellter o 2 fetr, ac (yn enwedig) lle nad yw hyn yn rhesymol ymarferol, mae angen mesurau eraill i leihau'r rhyngweithio agos, wyneb yn wyneb, er enghraifft drwy ddefnyddio sgriniau diogelu, aildrefnu'r dodrefn a ffitiadau eraill, rheoli llif pobl neu wisgo offer diogelu personol. Bydd hyn yn lleihau'r angen i’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu gychwyn y broses olrhain cysylltiadau os bydd aelod o staff, cwsmer neu ymwelydd â mangre yn cael prawf positif am y coronafeirws.

Ond, os bydd unrhyw unrhyw unigolyn yn cael prawf positif, bydd angen i’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu gael gwybod ble mae'r person hwnnw wedi bod, a gyda phwy y mae wedi bod mewn cysylltiad. Os yw'r person hwnnw wedi bod mewn mangre sy'n agored i'r cyhoedd, mae'n bosibl na fydd yn adnabod y bobl y mae wedi bod mewn cysylltiad â hwy. Felly, mae disgwyl i rai busnesau penodol gasglu gwybodaeth am y bobl sydd wedi bod yno, a pha bryd, a’i chadw am 21 diwrnod.  

Diben y canllawiau hyn yw rhoi cyngor i sefydliadau a busnesau bach ar sut i gasglu a chadw gwybodaeth gyswllt eu staff, eu cwsmeriaid a’r rhai sy’n ymweld â'u mangreoedd.

Gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru

Mae gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn cael ei ddarparu gan nifer o bartneriaid yn y sector cyhoeddus, sy’n cydweithio i helpu i atal y feirws rhag lledaenu. Gyda’i gilydd, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru, Byrddau Iechyd leol, Awdurdodau Lleol a Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru (NWIS), yn gyfrifol am weithredu un o ymyriadau mwyaf ein hoes ni ym maes iechyd y cyhoedd.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i’r dudalen Profi, Olrhain, Diogelu: eich cwestiynau.

Pam y mae angen ichi gadw cofnodion ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr?

Mae rheoliad 21 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020 yn ei gwneud yn ofynnol bod mesurau rhesymol yn cael eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mewn mangreoedd sy'n agored i'r cyhoedd ac mewn unrhyw fangre lle mae gwaith yn digwydd, yn ogystal â lleihau lledaeniad y coronafeirws gan y rhai sydd wedi bod yn y fangre. Mae rheoliad 21 yn rhoi gwybodaeth am y mesurau rhesymol hynny, gan ddibynnu ar yr amgylchiadau. Dylid ei ddarllen ar y cyd â'r canllawiau hyn ac â'r prif ganllawiau a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 24 (o'r Rheoliadau hynny).

Un o’r mesurau rhesymol yw:

Casglu gwybodaeth gyswllt oddi wrth bob person yn y fangre a’i chadw am 21 o ddiwrnodau at ddiben ei darparu i unrhyw un o’r canlynol ar ei gais - 

  1. Gweinidogion Cymru
    (ii) (ii) swyddog olrhain cysylltiadau

Mesur rhesymol arall yw:

  1. Cymryd mesurau rhesymol i sicrhau bod yr wybodaeth am y cysylltiad yn gywir  

Ystyr 'gwybodaeth gyswllt', mewn perthynas â pherson yn y fangre, yw enw’r person a digon o wybodaeth (gan gynnwys rhif ffôn a’r dyddiad a’r amser pan oedd y person yn y fangre) i allu cysylltu â'r person i'w hysbysu y gallai fod wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y fangre.    

Mae’r cwestiwn ynghylch a yw’r mesur hwn yn un “rhesymol”, ac  felly’n un y mae'n rhaid ei gymryd, yn dibynnu i ba raddau y mae modd i bobl nad ydynt yn adnabod ei gilydd ryngweithio yn y fangre ac a oes risg o ryngweithio agos. (Gweler “I bwy mae’r canllawiau hyn yn berthnasol?” isod).

Drwy gydymffurfio â’r Rheoliadau hyn drwy gymryd camau rhesymol i gadw cofnodion ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr, a rhannu'r rhain â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru pan ofynnir amdanynt, byddwch yn helpu i ddod o hyd i bobl a allai fod wedi dod i gysylltiad â'r feirws ac sy'n asymptomatig (hynny yw, ddim yn dangos symptomau eto). Mae’n hanfodol fod brigiadau o achosion yn cael eu cyfyngu er mwyn cyfyngu ar ledaeniad y feirws, diogelu’r GIG yng Nghymru ac achub bywydau. Bydd hyn yn helpu’r wlad i ddychwelyd at ffordd fwy arferol o fyw a sicrhau bod hynny’n parhau.

I bwy y mae’r canllawiau hyn yn berthnasol?

Mae’r risg o drosglwyddo COVID-19 yn uwch mewn rhai sectorau. Y rheswm am hyn yw y bydd staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr yn treulio mwy o amser yn y mangreoedd hyn nag mewn amgylchoedd eraill, ac mae’n bosibl y byddant yn dod i gysylltiad agos â phobl heblaw aelodau eu haelwyd (neu eu haelwyd estynedig os ydynt wedi creu un).

Mae'r gofyniad cyfreithiol o dan reoliad 21 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020 yn seiliedig ar y syniad o wneud yr hyn sy'n "rhesymol", gan ddibynnu ar yr amgylchiadau. Ym marn Gweinidogion Cymru, fodd bynnag, gan mai un o’r ddau ddiben sy’n cael eu datgan yn Rheoliad 21 yw lleihau'r risg y bydd unrhyw berson sydd wedi bod ym mangre rhywun yn lledaenu'r feirws, mae'n amlwg yn fesur rhesymol i'r rhai sy'n gyfrifol am y busnesau neu'r mangreoedd canlynol gasglu a chadw gwybodaeth gyswllt:

  • lletygarwch, gan gynnwys tafarndai, bariau, bwytai a chaffis
  • sinemâu
  • gwasanaethau cysylltiad agos, gan gynnwys siopau trin gwallt a siopau barbwr, gwasanaethau harddwch, gwasanaethau tatŵio, therapyddion chwaraeon a thylino
  • pyllau nofio, stiwdios ffitrwydd o dan do, campfeydd, sbâs, a chanolfannau neu gyfleusterau hamdden eraill o dan do
  • casinos
  • neuaddau bingo

Ar y sail honno, mae casglu gwybodaeth gyswllt a’i chadw am 21 diwrnod yn ofyniad cyfreithiol yn yr achosion hyn. Efallai y bydd amgylchiadau eithriadol lle y bydd angen cadw'r wybodaeth am gyfnod hirach, er enghraifft os yw’r heddlu'n gofyn am wybodaeth 20 diwrnod ar ôl ei chasglu.

Fodd bynnag, pan fydd pobl yn mynd i mewn i fangre i gasglu rhywbeth yn unig, ac yn gadael yn syth, er enghraifft mynd i fan gwerthu bwyd sy’n darparu cludfwyd (tecawê) gan gadw’n gaeth at y rheolau ynghylch cadw pellter o 2 fetr wrth i gwsmeriaid aros, nid ydym yn credu bod casglu a chadw gwybodaeth gyswllt yn fesur rhesymol y mae angen ei gymryd. Mae hyn yn golygu, os yw busnes yn cynnig cymysgedd o wasanaethau – lle i gwsmeriaid eistedd i fwyta, yn ogystal â gwasanaeth cludfwyd – mai dim ond ar gyfer cwsmeriaid sy'n aros yno i fwyta y mae angen gwybodaeth gyswllt. Yn yr un modd, nid oes angen gwybodaeth gyswllt gan y rhai sy'n danfon bwyd i gartrefi pobl.

Yn gyffredinol, nid yw'n ofynnol i fusnesau manwerthu gasglu gwybodaeth gyswllt gan fod y ffocws ar leoliadau risg uwch lle y gallai fod rhyngweithio agos rhwng staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr dros gyfnod sylweddol. Mae gan ddarparwyr llety i dwristiaid drefn arferol o gasglu data ymwelwyr drwy eu systemau archebu. 

Yn ogystal â chadw cofnodion a'u rhannu pan ofynnir amdanynt, dylid dilyn canllawiau Llywodraeth Cymru ar gymryd mesurau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws (a gyhoeddwyd hefyd o dan reoliad 24), yn ogystal â chanllawiau eraill megis y canllawiau i helpu busnesau twristiaeth a lletygarwch i ailagor yn raddol ac yn ddiogel.

Beth fydd yn digwydd os na chaiff yr wybodaeth hon ei chasglu a’i chadw?

Os na fydd y person sy'n gyfrifol am fangre neu weithle y mae rheoliad 21 yn berthnasol iddo yn cymryd y mesurau rhesymol sy'n ofynnol, caiff swyddogion iechyd yr amgylchedd awdurdodau lleol gymryd camau gorfodi. Mae hyn yn cynnwys ei gwneud yn ofynnol i wneud gwelliannau (drwy gyflwyno Hysbysiad Gwella Mangre) ac, os oes angen, ei gwneud yn ofynnol i safle gau (drwy gyhoeddi Hysbysiad Cau Safle).

Pa wybodaeth y mae angen ei chasglu?

Digon o wybodaeth i allu cysylltu â’r person i roi gwybod iddo y gallai fod wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Staff

  • Enwau’r staff sy’n gweithio yn y fangre
  • Rhif ffôn cyswllt ar gyfer pob aelod o staff
  • Dyddiadau ac amseroedd gwaith y staff.

Cwsmeriaid ac ymwelwyr

  • Enwau cwsmeriaid neu ymwelwyr
  • Rhif ffôn cyswllt ar gyfer pob cwsmer neu ymwelydd
  • Dyddiad yr ymweliad, a’r amser cyrraedd a gadael

Mae gan lawer o fusnesau systemau’n barod i gofnodi manylion eu cwsmeriaid a’u hymwelwyr – gan gynnwys bwytai, gwestai a salonau gwallt – a gallai’r rheini fod yn ffynonellau ar gyfer yr wybodaeth uchod.

Os nad ydych chi wedi casglu’r wybodaeth hon ymlaen llaw, dylid ei chasglu pan fydd ymwelwyr yn cyrraedd y fangre. Dylech gofnodi’r wybodaeth yn ddigidol os oes modd, ond mae cofnod papur yn dderbyniol hefyd. Dylech gasglu gwybodaeth ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr mewn ffordd mae modd i'ch sefydliad ei rheoli. Os bydd grŵp mawr o bobl yn archebu, mewn bwyty er enghraifft, dim ond enw a rhif ffôn aelod arweiniol y grŵp y bydd angen ichi eu casglu, a nifer y bobl yn y grŵp.

Cofiwch mai cyfrifoldeb y busnes neu'r person sy'n gyfrifol am y fangre yw gwneud hyn, nid y cwsmer neu’r ymwelydd. 

Er bod defnyddwyr ap COVID-19 y GIG yn cael sganio (cofrestru) wrth iddynt fynd i safle, nid yw hynny’n golygu na fydd gofyn cyfreithiol o hyd ar rai busnesau uchel eu risg yng Nghymru i gasglu gwybodaeth am eu cwsmeriaid, staff ac ymwelwyr.  Rhaid i safleoedd sy’n gorfod casglu manylion staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr barhau i wneud hynny, gan gynnwys pobl sy’n defnyddio’r ap.

Wrth gasglu unrhyw ddata am blant (er enghraifft, os oes person 16 oed yn dod yno), rhaid ystyried unrhyw risg sydd ynghlwm wrth gadw’r wybodaeth, ac mae rhagor o wybodaeth am hyn ar gael ar wefan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.

Er ein bod yn cydnabod y gallai hyn fod yn anodd mewn rhai amgylchiadau, mae’n ofynnol cofnodi amseroedd gadael yn ogystal ag amseroedd cyrraedd (gan gynnwys amseroedd sifft y staff). Diben hyn yw lleihau nifer y cwsmeriaid neu’r staff y bydd angen i wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru gysylltu â hwy (a gofyn iddynt hunanynysu o bosibl).

Beth os nad yw rhywun am rannu ei fanylion?

Bydd gennych chi rôl bwysig o ran helpu eich staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr i ddeall gwerth gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Wrth gasglu'r manylion bydd angen ichi ei gwneud yn glir i'ch cwsmeriaid pam y mae'r wybodaeth hon yn cael ei chasglu, egluro'r hyn rydych yn bwriadu ei wneud â hi a dweud y gallai gael ei rhannu â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Gallwch wneud hyn, er enghraifft, drwy roi esboniad ar lafar neu ar eich gwefan, neu drwy ddangos hysbysiad yn eich mangre. Mae deunyddiau ar gael i'ch helpu i wneud hyn, ond cofiwch y gallai fod angen cymorth ychwanegol ar rai pobl i weld neu i ddeall yr wybodaeth hon.

Bydd rhannu'r manylion yn helpu gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru i reoli lledaeniad y feirws. Mae’n ofynnol o dan reoliad 21 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020 i sefydliadau a busnesau gymryd camau rhesymol i gadw’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mor fach â phosibl.  Gallai hynny, o dan yr amgylchiadau a ddisgrifir uchod, gynnwys casglu a chadw gwybodaeth gyswllt. Rydym yn gofyn ichi annog unigolion i rannu eu manylion a'u helpu i ddeall y rhesymau pam y mae eu hangen. Dylech ddweud wrthynt mai dim ond os bydd achos, clwstwr neu nifer o achosion newydd o’r coronafeirws sy'n cael eu holrhain yn ôl i'ch mangre y caiff eu manylion eu defnyddio. Bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn defnyddio'r wybodaeth hon i ganfod a allai’r unigolyn, neu unrhyw un yn ei grŵp, fod wedi dod i gysylltiad â’r feirws.

Os yw’r unigolyn yn dal yn anfodlon rhannu ei fanylion, a bod dyletswydd arnoch chithau i gasglu’r manylion hynny, ni ddylid caniatáu iddo ddod i’r fangre.

Sut y dylech gadw cofnodion?

Dylech gadw cofnodion am 21 diwrnod o ddyddiad pob ymweliad unigol â’r fangre gan aelod o staff, cwsmer neu ymwelydd. Mae hyn yn cynnwys y cyfnod hiraf ar gyfer magu’r feirws, sef 14 diwrnod fel arfer, a saith diwrnod ychwanegol pan allai pobl fod yn heintus ar ôl i’r symptomau ddechrau. Bydd hyn yn golygu bod modd profi ac olrhain cysylltiadau, os bydd angen. Ar ôl 21 diwrnod, rhaid dileu’r wybodaeth hon neu gael gwared arni mewn ffordd ddiogel. Rhaid ichi wneud hynny mewn ffordd lle nad oes risg y bydd pobl eraill yn gweld y data’n anfwriadol, er enghraifft drwy ddefnyddio peiriant rhwygo papur (cross-cut shredder) i rwygo dogfennau papur yn hytrach na’u rhoi mewn biniau cyhoeddus, a sicrhau bod ffeiliau electronig yn cael eu dileu am byth.

Y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR)

Data personol yw’r data rydych yn ei gasglu ac, o dan y GDPR, chi yw’r rheolwr data ar ei gyfer. Mae hyn yn golygu bod gennych rwymedigaethau cyfreithiol penodol wrth ymdrin â'r data hwnnw a bydd angen ichi fod yn fodlon eich bod yn cydymffurfio â'r GDPR er mwyn diogelu preifatrwydd eich staff, eich cwsmeriaid a’ch ymwelwyr. Mae'r adran hon a chanllawiau manylach gan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO) yn nodi'r camau hwylus y gallwch eu cymryd i gydymffurfio mewn ffordd nad yw'n effeithio'n andwyol ar eich busnes. Efallai y bydd angen ichi gofrestru â Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth fel rheolwr data ar gyfer yr wybodaeth hon.

Yn yr amgylchiadau a nodir uchod, mae rheoliad 21 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020 yn ei gwneud yn ofynnol i rai sefydliadau a busnesau ofyn am wybodaeth gyswllt oddi wrth staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr a'i rhannu â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru at ddibenion eu swyddogaethau iechyd cyhoeddus. Mae hyn, ynghyd â'r ffaith mai er budd y cyhoedd y cesglir y data – er mwyn darparu ymateb iechyd cyhoeddus i leihau'r risg o ledaenu’r coronafeirws – yn sail gyfreithlon ar gyfer prosesu data personol o dan Erthygl 6(1)(c).

Dylech roi gwybod i’ch cwsmeriaid y gallai eu data gael ei drosglwyddo i wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru pe bai yna achos, clwstwr neu nifer o achosion newydd o’r coronfeirws sy'n cael eu holrhain yn ôl i'ch mangre chi. Os oes gennych gronfa ddata sy'n cynnwys manylion cyswllt cwsmeriaid rheolaidd, neu os ydych eisoes yn casglu'r wybodaeth hon at ddibenion busnes arferol, ni fydd rhaid ichi gysylltu â phob cwsmer yn unigol o anghenraid, er y bydd angen hysbysu ar wahân am hyn. Os bydd rhywun yn gwrthod rhoi caniatâd, a bod dyletswydd arnoch i gasglu'r manylion hynny, ni ddylid caniatáu iddo ddod i’r fangre.

Mae'r GDPR yn ei gwneud yn ofynnol i unrhyw ddata personol a gesglir gennych gael ei brosesu mewn modd teg a thryloyw, yn ogystal ag yn gyfreithlon. Os yw wedi'i gasglu at ddibenion olrhain cysylltiadau yn unig (hynny yw, gwybodaeth na fyddech yn ei chasglu fel arfer wrth redeg eich busnes), rhaid ei ddefnyddio at y dibenion hynny yn unig ac nid at ddibenion eraill gan gynnwys marchnata, proffilio, dadansoddi neu ddibenion eraill nad ydynt yn gysylltiedig ag olrhain cysylltiadau. Ni ddylai fod effaith andwyol anghyfiawn ar unigolion o ganlyniad i’r ffaith eich bod chi’n casglu a/neu'n rhannu eu data.

Rhaid rhoi mesurau diogelwch a thechnegol priodol ar waith i ddiogelu gwybodaeth gyswllt cwsmeriaid – darllenwch ganllawiau Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth. Bydd y mesurau hyn yn amrywio, gan ddibynnu sut y byddwch chi’n dewis cadw’r wybodaeth, er enghraifft ar ffurf copi caled neu'n electronig. Byddai’n well gan Lywodraeth Cymru petaech chi’n defnyddio dulliau electronig, os oes modd, ond rydym yn deall na fydd hyn yn bosibl i bawb.

Mae gan unigolion nifer o hawliau o dan y GDPR (gweler canllawiau Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth), a rhaid ichi sicrhau eu bod yn cael arfer yr hawliau hyn. Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am ddiogelu data a'r coronafeirws ar wefan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth

Pryd y dylid rhannu gwybodaeth â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru?

Bydd y gwasanaeth yn gofyn am y cofnodion hyn dim ond pan fydd hynny’n angenrheidiol, naill ai oherwydd bod rhywun sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws wedi rhestru eich mangre fel rhywle y maent wedi gweithio ynddi neu wedi ymweld â hi yn ddiweddar, neu oherwydd bod eich mangre wedi cael ei henwi fel lleoliad lle cafwyd clwstwr neu nifer o achosion posibl o’r coronafeirws. Mae’n ofynnol ichi rannu gwybodaeth am staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru cyn gynted â phosibl, os byddwch chi’n cael cais i wneud hynny. Ni ddylech rannu’r wybodaeth sydd wedi cael ei chasglu at y diben hwn â neb arall.

Bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn trin y data yn unol â'r GDPR, safonau diogelwch a safonau moesegol ar bob cam o'r broses – wrth ei gasglu, ei storio a’i drosglwyddo i’w ddefnyddio gan y gwasanaeth. Dim ond at ddibenion diogelu iechyd y cyhoedd y bydd y gwasanaeth yn defnyddio’r data. Ni ddylid defnyddio'r wybodaeth hon at unrhyw ddibenion heblaw er mwyn ei datgelu i wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Gallai unrhyw ddefnydd arall a wneir ohoni, er enghraifft pe bai busnesau yn cysylltu â chwsmeriaid i roi gwybod iddynt am unrhyw symptomau sydd gan gwsmeriaid eraill, gael ei ystyried yn achos o dorri’r rheolau.

Beth fydd yn digwydd os bydd ymwelydd, cwsmer neu aelod o staff yn dangos symptomau neu’n cael canlyniad positif am COVID-19

Os bydd aelod o’ch staff neu un o’ch cwsmeriaid yn datblygu symptomau COVID-19, dylai hunanynysu yn syth a gwneud cais am brawf antigenau ar gyfer COVID-19, sydd ar gael am ddim.

Os ydych chi’n cadw llety a bod ymwelydd yn dechrau dangos symptomau COVID-19 pan fydd yn aros yno, dylai’r unigolyn hwnnw (ac unrhyw un sy’n teithio gydag ef) fynd adref cyn gynted â phosibl, os ydynt yn teimlo’n ddigon da i wneud hynny. Rhaid iddynt ddefnyddio’r ffordd fwyaf uniongyrchol i gyrraedd yno, ac ni ddylent ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus. Yna dylent hunanynysu yn syth, gan ddilyn y canllawiau. Dylai’r person sydd â symptomau wneud cais am brawf COVID-19 am ddim cyn cynted â phosibl, a hynny’n ddelfrydol mewn lleoliad cyfleus sy’n agos at ei gartref.

Beth allaf i ei ddisgwyl os bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn cysylltu â fy musnes?

Dim ond os oes ymwelydd, cwsmer neu aelod o staff wedi cael canlyniad positif am COVID-19, neu os oes posibilrwydd bod clwstwr neu frigiad o achosion yn gysylltiedig â'ch mangre chi, y bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn cysylltu â’ch busnes. 

  • Dim ond o’r rhif hwn y bydd y galwadau’n dod: 02921 961133.
  • Os byddwch chi'n colli galwad gan y gwasanaeth, fe gewch chi alwad arall. Mae’n bwysig eich bod yn ateb galwadau gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru heb oedi. Ni fyddwch yn cael neges llais, ond os byddwch chi’n ffonio’r rhif yn ôl, byddwch yn clywed neges yn cadarnhau eich bod wedi cael galwad gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond galwadau tuag allan sy’n bosibl ar y rhif hwn, felly fydd dim modd ichi siarad â swyddog olrhain cysylltiadau, a bydd angen ichi aros i’r gwasanaeth eich ffonio'n ôl y diwrnod canlynol.
  • Bydd y gwasanaeth yn gofyn a ydych chi am roi gwybodaeth dros y ffôn neu drwy wefan gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu y GIG. Os byddwch chi’n dewis rhoi gwybodaeth drwy’r wefan, byddwch chi’n cael neges destun yn cynnwys cod un-tro diogel, gyda dolen at y ffurflen y bydd angen ichi ei llenwi. Os na allwch chi ddefnyddio’r wefan, bydd y gwasanaeth yn derbyn eich gwybodaeth dros y ffôn.

Efallai y gofynnir ichi ddarparu’r wybodaeth gyswllt rydych wedi’i chasglu, i helpu gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru.

Ni fydd y gwasanaeth yn gofyn ichi am unrhyw wybodaeth ariannol, manylion banc, cyfrineiriau nac unrhyw ddata arall sydd heb gael sylw uchod. Os ydych chi’n amheus o gwbl, ni ddylech roi’r wybodaeth. Dyma ragor o wybodaeth ynghylch bod yn wyliadwrus o sgamiau.

Pa gamau y bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn eu cymryd i leihau trosglwyddiad y feirws os canfyddir bod brigiad posibl o achosion yn eich mangre?

Os yw’n bosibl fod mwy nag un achos o’r coronafeirws yn gysylltiedig â’ch busnes, bydd tîm Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn penderfynu fesul achos pa gamau dilynol i’w cymryd. Byddant yn gwneud y canlynol:

  • cynnal asesiad risg
  • darparu gwybodaeth iechyd y cyhoedd
  • lle bo angen, byddant yn sefydlu tîm rheoli brigiadau, a fydd yn cynnwys sawl asiantaeth, i reoli’r digwyddiad.

Gan ddibynnu ar yr amgylchiadau a faint o amser sydd wedi mynd heibio, gallai hyn olygu trefnu bod y staff sy’n gweithio i chi yn cael prawf (boed ganddynt symptomau ai peidio), gofyn iddynt gymryd gofal ychwanegol wrth gadw pellter cymdeithasol a/neu – mewn rhai amgylchiadau – gofyn iddynt hunanynysu. Bydd eich staff yn cael eu cynnwys yn yr asesiad risg, a byddant yn cael gwybod gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru beth y dylent ei wneud. Os bydd angen iddynt hunanynysu, dylent edrych ar ein canllawiau a chymorth ar gyfer olrhain cysylltiadau.

 

Dylai cyflogwyr ganiatáu neu alluogi gweithiwr i hunanynysu os oes ganddo symptomau, neu os yw wedi cael gwybod gan Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru bod angen iddo hunanynysu am ei fod wedi cael prawf COVID-19 positif neu am ei fod wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael prawf positif.

Os bydd gofyn i weithiwr hunanynysu ac nad yw’n hunanynysu oherwydd ymddygiad ei gyflogwr, yna gallai hynny arwain at hysbysiad cosb benodol o hyd at £10,000 i’r cyflogwr a’i erlyn.

Os cewch gais gan y gwasanaeth i wneud hynny, bydd yn ofynnol ichi rannu eich log ymwelwyr/cwsmeriaid er mwyn iddynt allu adnabod unrhyw bobl eraill a allai fod wedi dod i gysylltiad â’r unigolion sydd wedi cael canlyniad positif hyd at ddau ddiwrnod cyn i’r symptomau ddechrau, er mwyn helpu i ddod o hyd i ‘glystyrau’, hynny yw lle mae’n ymddangos bod mwy nag un achos yn cyfeirio’n ôl at leoliad ac amser cyffredin. Os bydd cadarnhad bod unrhyw gwsmeriaid ac ymwelwyr wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd â’r coronafeirws, bydd y gwasanaeth yn cysylltu â'r bobl hynny ar wahân.

Os gwelir bod achosion wedi tarddu yn eich mangre chi, bydd tîm ymateb cyflym yn cael ei neilltuo i gasglu gwybodaeth am yr achosion ac i helpu’ch busnes.