Neidio i'r prif gynnwy

Sut y bydd pobl 18 oed a throsodd yn cael cynnig dos atgyfnerthu COVID-19.

Cyhoeddwyd gyntaf:
25 Hydref 2021
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trosolwg

Sut allaf i gael fy mrechiad atgyfnerthu? 

Mae byrddau iechyd bellach yn cysylltu â phob oedolyn cymwys i roi apwyntiadau iddynt i gael eu brechiad atgyfnerthu.

Byddwn yn parhau i frechu yn ôl trefn blaenoriaeth yn unol â chyngor y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI). Golyga hyn y byddwn yn rhoi blaenoriaeth i oedolion hŷn a phobl sy’n perthyn i grŵp mewn mwy o berygl oherwydd COVID-19.

Dylech gymryd yr apwyntiad a gynigir ichi pan fo hynny'n bosibl.

Yn ogystal â hyn, mewn rhai ardaloedd mae’n bosibl y cynhelir sesiynau galw i mewn ar gyfer grwpiau penodol.

Bydd rhagor o fanylion yn cael eu diweddaru’n rheolaidd ar wefannau byrddau iechyd lleol a’r cyfryngau cymdeithasol.

Nid oes angen ichi gysylltu â’ch bwrdd iechyd oni bai bod angen ichi aildrefnu.

Peidiwch â chysylltu â’ch meddyg teulu i ofyn am apwyntiadau brechiad atgyfnerthu.

Amseriad y brechiad atgyfnerthu

Byddwch yn cael cynnig brechiad atgyfnerthu o leiaf 3 mis ar ôl eich ail ddos.

Mae dosau atgyfnerthu yn cael eu cyflwyno yn yr un drefn â'r rhaglen frechu gychwynnol. Bydd hyn yn sicrhau'r amddiffyniad mwyaf posibl, yn gyntaf, i'r rhai sydd fwyaf agored i haint difrifol. 

Os oes 3 mis wedi mynd heibio ers eich ail ddos, nid yw'n golygu eich bod yn hwyr yn cael eich brechiad atgyfnerthu. Bydd eich bwrdd iechyd mewn cysylltiad cyn gynted ag y daw eich tro.

Pa frechlyn fyddaf i’n ei gael?

Mae'r JCVI wedi argymell defnyddio'r brechlyn Pfizer-BioNTech a'r brechlyn Moderna ar gyfer y rhaglen brechiadau atgyfnerthu. 

Adolygodd y JCVI ddata ar yr ymateb atgyfnerthu a gafwyd o wahanol gyfuniadau o frechlynnau COVID-19. Mae hyn wedi dangos bod pobl yn gallu dygymod yn dda â’r ddau frechlyn hyn fel dos atgyfnerthu a byddant yn ysgogi ymateb imiwnyddol cryf.

Mae hyn yn wir waeth pa frechlyn a roddwyd fel prif ddos. 

A allaf i gael y brechlyn COVID-19 ar yr un pryd â'm brechiad rhag y ffliw?

Efallai y bydd cyfleoedd i roi'r brechiad rhag y ffliw a'r brechlynnau COVID-19 ar yr un pryd, ond dim ond pan fo amser a logisteg yn caniatáu inni wneud hyn.

Brechiadau atgyfnerthu mewn cartrefi gofal

Cartrefi gofal i oedolion hŷn

Rydym yn blaenoriaethu preswylwyr cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn (65 oed a throsodd) ar gyfer brechiadau atgyfnerthu COVID-19. Mae hyn yn cael ei wneud oherwydd bod yr oedolion hyn mewn cryn berygl o fod yn ddifrifol sâl a marw. Felly, nhw sy’n cael y brif flaenoriaeth o ran cael y brechiad.

Brechiadau atgyfnerthu i oedolion iau mewn lleoliadau nyrsio a gofal preswyl arhosiad hir

Mae preswylwyr cartrefi gofal lle mae'r rhan fwyaf o'r preswylwyr o dan 65 oed hefyd yn gymwys i gael brechiad atgyfnerthu. Maen nhw hefyd mewn mwy o berygl o'r feirws ac fe'u rhestrir yn ‘y grŵp sydd â chyflyrau iechyd sy’n bodoli eisoes’.  

Byddant yn cael brechiad atgyfnerthu yn ddiweddarach, oherwydd iddynt gael eu hail ddos yn fwy diweddar.

Gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen

Mae gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen cymwys yn cael eu blaenoriaethu hefyd ar gyfer cael brechiad atgyfnerthu. Diben hyn yw diogelu gweithwyr sydd mewn perygl mawr o ddod i gysylltiad â’r feirws a allai hefyd gyflwyno’r feirws i unigolion sy'n agored i niwed wrth iddynt ddarparu gofal.

Mae diogelu gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen yn diogelu'r gwasanaeth iechyd a gofal cymdeithasol. Mae hefyd yn cydnabod y risgiau y maent yn eu hwynebu.

Mae manylion llawn y galwedigaethau sy'n gymwys i’w gweld yn y Llyfr Gwyrdd, pennod 14a (tudalennau 16-17).

Pennod 14a ar COVID-19 yn y Llyfr Gwyrdd

Cafodd canllawiau manwl ychwanegol eu cyhoeddi gennym ar bwy yr ystyrir eu bod yn weithwyr gofal cymdeithasol rheng flaen i fod yn gymwys ar gyfer cael eu brechu rhag COVID-19 yn ystod Cam 1. Mae'r canllawiau hyn yn parhau yn ddilys.

Mae byrddau iechyd a'u priod gydweithwyr gofal cymdeithasol yn gyfrifol am nodi gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol cymwys. Dylent sicrhau bod cymhwysedd yn cael ei gymhwyso'n gyson ar draws y system. Dylid gwneud hyn waeth ym mha leoliad y mae'r staff yn gweithio.

Brechlynnau atgyfnerthu i bobl ddigartref

Bydd unigolion sy’n ddigartref, neu sydd wedi bod yn ddigartref yn ddiweddar, yn cael cynnig dos atgyfnerthu yn gyntaf, yn unol â chyngor y JCVI. Dylid rhoi blaenoriaeth i’w diogelu oherwydd eu gwendidau iechyd.
  
Mae byrddau iechyd yn chwilio am fanylion unigolion sy'n gymwys. Wedi iddynt ddod o hyd i’r unigolion hyn, mae timau allgymorth a chlinigau dros dro yn gallu cynnig y brechiadau iddynt lle bynnag y byddant ar y pryd.

Brechiadau atgyfnerthu i unigolion sydd ag anabledd dysgu neu salwch meddwl difrifol

Bydd unigolion, a oedd yn gymwys ac yn cael eu blaenoriaethu yng Ngham 1 ar ddechrau’r rhaglen, hefyd ymhlith y cyntaf i gael cynnig brechiad atgyfnerthu.

Mae hyn yn cynnwys:

  • unigolion sydd ag anabledd dysgu difrifol/dwys
  • unigolion sydd â sgitsoffrenia
  • unigolion sydd ag anhwylder deubegynol
  • unigolion sydd ag unrhyw salwch meddwl sy'n achosi nam difrifol ar eu gallu i weithredu

Mae hyn yn cael ei wneud oherwydd bod unigolion yn y grŵp hwn mewn mwy o berygl o fod yn ddifrifol sâl os byddant yn dal COVID-19 a dylid eu diogelu.

Mae byrddau iechyd yn gyfrifol am ddarparu'r rhaglen frechu ochr yn ochr â’u sefydliadau partner.

Cafodd canllawiau eu cyhoeddi gennym yn ystod Cam 1 ar feini prawf ar gyfer brechu unigolion yng ngrŵp blaenoriaeth 6 rhag COVID-19. Maent yn egluro’r meini prawf sy'n cael eu defnyddio i nodi unigolion sydd ag anabledd dysgu neu salwch meddwl difrifol.

Darllenwch ragor o wybodaeth ar gyfer unigolion cymwys (mencap.org.uk).

Unigolion sydd â Chyflyrau Iechyd sy’n Bodoli Eisoes

Bydd unigolion sy'n:

  • eithriadol o agored i niwed yn glinigol neu
  • sydd â chyflyrau iechyd arnynt eisoes ac a gafodd eu blaenoriaethu yng Ngham 1 

ymhlith y cyntaf i gael cynnig brechiad atgyfnerthu.

Mae hyn yn cael ei wneud oherwydd eu bod mewn mwy o berygl o fod yn ddifrifol sâl a marw os byddant yn dal COVID-19.

Pwy sy'n cael eu hystyried fel rhai sydd â chyflwr iechyd sy’n bodoli eisoes? 

Mae canllawiau rhestr flaenoriaethau'r JCVI yn cynnwys grwpiau sydd mewn mwy o berygl, gan gynnwys y rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol neu sydd â chyflyrau iechyd arnynt eisoes.

Mae manylion llawn i’w gweld yn nhabl 3 ar dudalennau 14-15, ym mhennod 14a, o'r Llyfr Gwyrdd. 

Bydd byrddau iechyd yn nodi’r rhai sy’n gymwys am frechiadau atgyfnerthu drwy systemau clinigol meddygon teulu.  

Unigolion sydd ag asthma

Bydd unigolion sydd â chlefyd anadlol cronig yn cael eu blaenoriaethu ar gyfer cael brechiad atgyfnerthu. Mae hyn yn cynnwys unigolion sydd ag asthma nad yw wedi’i reoli’n dda.

Diffinnir hyn yn y Llyfr Gwyrdd (tudalen 14) fel a ganlyn:

  • unigolion y mae’n ofynnol iddynt ddefnyddio steroidau systemig yn barhaus neu dro ar ôl tro neu
  • unigolion sydd wedi profi adegau pan fo eu cyflwr wedi gwaethygu yn y gorffennol ac sydd wedi gorfod cael eu derbyn i’r ysbyty o ganlyniad

Roedd y canllawiau wedi’u diweddaru hyn ar 16 Medi yn rhan o adolygiad o'r perygl o ganlyniadau niweidiol yn sgil COVID-19 mewn unigolion sydd ag asthma. Roedd yr adolygiad hwn yn cynnwys Cymdeithas Thorasig Prydain a phartneriaid academaidd.

Gofalwyr di-dâl

Bydd gofalwyr di-dâl sy'n oedolion a oedd yn gymwys ac yn cael eu blaenoriaethu yng Ngham 1 yn cael eu blaenoriaethu ar gyfer brechiad atgyfnerthu COVID-19. Mae hyn er mwyn diogelu'r person agored i niwed y gallai ei les fod mewn perygl os bydd y gofalwr yn mynd yn sâl.

Nid oes angen ichi wneud unrhyw beth os oes unrhyw rai o'r canlynol yn berthnasol:

  • rydych eisoes wedi cofrestru fel gofalwr di-dâl gyda'ch meddyg teulu
  • roeddech yn gymwys yng Ngham 1 o dan y categori hwn
  • rydych wedi derbyn eich dos cyntaf a'ch ail ddos

Cysylltir â chi 3 mis ar ôl eich ail ddos ar gyfer eich apwyntiad atgyfnerthu.

Os nad ydych:

  • wedi cofrestru fel gofalwr di-dâl o'r blaen neu
  • rydych wedi ymgymryd â rôl ofalu newydd yn ddiweddar ac nad ydych yn gymwys o dan unrhyw un o'r categorïau eraill,

bydd angen ichi gysylltu â'ch bwrdd iechyd lleol i roi gwybod iddynt.

Mae canllawiau rhestr flaenoriaethau’r JCVI yn nodi grwpiau sydd mewn mwy o berygl.

Darllenwch ein canllawiau ar bwy oedd yn cael eu hystyried yn ofalwr di-dâl i fod yn gymwys ar gyfer Cam 1 ein rhaglen frechu COVID-19

Trydydd dos sylfaenol a dos atgyfnerthu i bobl sydd â system imiwnedd wan

Mae oedolion a phlant 12 oed a throsodd sydd â system imiwnedd wan iawn yn cael cynnig trydydd dos o frechlyn COVID-19. Mae hyn yn cwblhau eu cwrs sylfaenol o frechiadau.

Unwaith y byddant wedi cwblhau eu cwrs 3 dos sylfaenol, byddant yn cael cynnig brechiad atgyfnerthu. Mae bwlch o o leiaf 3 mis rhwng y trydydd dos sylfaenol a'r brechiad atgyfnerthu yn ofynnol.

Y rhai sy’n byw gydag unigolion sydd â system imiwnedd wan

Oedolion a phlant 12 oed neu’n hŷn sydd yn gysylltiadau cartref unigolion sydd â system imiwnedd wan hefyd yn cael eu blaenoriaethu ar gyfer dos atgyfnerthu

Mae gan bobl imiwnoataliedig system imiwnedd sy’n wannach ar gyfer ymladd yn erbyn heintiau yn naturiol. Mae’n fwy tebygol na fydd y canlyniadau i’r unigolion hyn yn rhai da wedi iddynt gael eu heintio â COVID-19. Mae hefyd yn bosibl na fydd brechlynnau COVID-19 yn ysgogi ymateb digonol yn yr unigolion hyn. 

Bydd brechu'r rhai sy’n byw gyda nhw yn helpu i gyfyngu ar ledaeniad y feirws i’r unigolion hyn. Mae hyn yn berthnasol i unigolion sy'n disgwyl rhannu lle byw ar y rhan fwyaf o ddiwrnodau (pan nad oes modd osgoi dod i gysylltiad agos) gydag unigolyn sydd â system imiwnedd wan.

Sut allaf i gael fy mrechiad atgyfnerthu?

Bydd eich bwrdd iechyd yn cysylltu â chi'n awtomatig pan ddaw eich tro os ydych:

  • Yn oedolyn neu’n blentyn 12 oed neu’n hŷn sy’n gyswllt cartref unigolion sydd â system imiwnedd wan
  • yn gymwys ac roeddech wedi eich cofrestru yng Ngham 1 o dan y categori hwn 
  • wedi derbyn eich dos cyntaf a'ch ail ddos

Rydych yn gymwys am frechiad atgyfnerthu 3 mis ar ôl eich dos cyntaf os ydych:

Os na fyddwch yn derbyn eich apwyntiad o fewn y cyfnod hwn, bydd angen ichi gysylltu â'ch bwrdd iechyd: Cael eich brechlyn COVID-19.