Neidio i'r prif gynnwy

Trosolwg

Mae'r rhaglen frechu dorfol ar gyfer COVID-19 yn cael ei defnyddio yng nghyd-destun trosglwyddiad haint COVID-19 yn eang yn y gymuned. Mae'r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) wedi ystyried sut i gynllunio'r rhaglen i sicrhau'r gostyngiad mwyaf mewn marwolaethau cyn gynted â phosibl.

Grwpiau blaenoriaeth ar gyfer y brechlyn

Mae'r JCVI yn cynghori mai'r blaenoriaethau cyntaf ar gyfer rhaglen frechu COVID-19 yw atal marwolaethau a chynnal y systemau iechyd a gofal cymdeithasol. Mae trefn blaenoriaeth pob grŵp yn y boblogaeth yn cyfateb i ddata marwolaethau ar y risg o farw o COVID-19, a amcangyfrifwyd o ddata'r DU a gafwyd rhwng mis Mawrth a mis Mehefin 2020:

  1. pobl sy’n byw mewn cartref gofal ar gyfer oedolion hŷn a'u gofalwyr
  2. pawb 80 oed ac yn hŷn a gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen
  3. pawb sy'n 75 oed ac yn hŷn
  4. pawb sy'n 70 oed ac yn  hŷn, unigolion sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (ac eithrio menywod beichiog a'r rhai o dan 16 oed)  
  5. pawb sy'n 65 oed ac yn hŷn
  6. pawb rhwng 16 oed a 64 oed sydd â chyflwr iechyd sylfaenol, sy’n golygu eu bod mewn mwy o berygl o salwch difrifol a marwolaeth a gofalwyr di-dâl perthnasol
  7. pawb sy'n 60 oed ac yn hŷn
  8. pawb sy'n 55 oed ac yn hŷn
  9. pawb sy'n 50 oed ac yn hŷn

Amcangyfrifir bod y grwpiau risg hyn,  gyda'i gilydd, yn cyfrif am tua 99% o'r marwolaethau y gellir eu hosgoi o ganlyniad i COVID-19.

Gofalwyr di-dâl

Mae canllawiau cenedlaethol diwygiedig gan y JCVI yn disgrifio gofalwyr di-dâl fel a ganlyn:  

Y rhai sy'n gymwys i gael lwfans gofalwr, neu'r rhai sydd yn unig ofalwr neu'n brif ofalwr i berson oedrannus neu anabl sydd mewn mwy o berygl o farw o COVID-19 ac sydd felly'n agored i niwed yn glinigol

Mae'r rhai sy'n agored i COVID yn glinigol yn cynnwys plant â niwro-anableddau difrifol, y rhai sydd wedi'u dynodi'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinigol (CEV), oedolion sydd â chyflyrau iechyd sylfaenol a'r rhai y mae arnynt angen gofal oherwydd oedran uwch.  Dylai gofalwyr cymwys gael eu brechu yng ngrŵp blaenoriaeth 6.

Nod y canllawiau hyn gan Lywodraeth Cymru yw rhoi eglurder a chysondeb a sicrhau ein bod yn brechu'r gofalwyr di-dâl hynny a fydd yn cael yr effaith fwyaf ar atal marwolaethau. Oherwydd y niferoedd mawr o ofalwyr di-dâl ledled Cymru (mae'r amcangyfrifon yn amrywio ond yn aml maent yn fwy na 400,000) a phwysigrwydd brechu'r rhai sy'n wynebu'r risg fwyaf, ni allwn frechu pawb sy'n darparu gofal i ffrind neu aelod o'r teulu. Nid dibrisio'r rôl ofalu sylweddol a gyflawnir gan gynifer yw hyn, ond yn hytrach, cynnal ffocws clir y rhaglen frechu ar atal marwolaethau a diogelu ein systemau iechyd a gofal cymdeithasol hanfodol. 

Bydd llawer o ofalwyr di-dâl yn cael brechiad cynharach yn dibynnu ar eu hoedran (rhestrir grwpiau oedran uchod ym mharagraff 2). Serch hynny, bydd gofalwyr di-dâl 50 oed ac yn hŷn, nad ydynt wedi' blaenoriaethu i gael eu brechu fel gofalwr di-dâl, yn cael cynnig y brechlyn yng ngrwpiau blaenoriaeth 7-9. Ein nod yw cynnig brechiad i bawb yn y grwpiau blaenoriaeth hyn erbyn canol mis Ebrill 2021.

Blaenoriaethu ar gyfer brechu

Wrth benderfynu pa ofalwyr di-dâl y dylid eu blaenoriaethu ar gyfer brechu, mae tri ffactor pwysig i'w hystyried:  

  1. Pa mor agored i niwed yw'r person sy'n derbyn gofal:
     
    • yn 65 oed ac yn hŷn (grŵp 5)
    • yn cael ei ystyried yn hynod o agored i niwed yn glinigol (grŵp 4)
    • â chyflwr iechyd isorweddol diffiniedig gan gynnwys salwch meddwl (yn gymwys o dan grŵp 6)
    • yn blentyn o dan 16 oed sydd ag anghenion meddygol cymhleth/niwro-anableddau difrifol
       
  2. Mae natur y gofal a ddarperir i'r rhai 16 oed ac yn hŷn:
     
    • yn cynnwys helpu gyda bwyta, ymdrochi, eillio, rheoli ymataliaeth, gwisgo a cherdded ond heb fod yn gyfyngedig i'r uchod. Gall gynnwys ymyrryd mewn ymddygiad heriol neu ymddygiad sy'n peri risg.Gall gynnwys darparu lefelau sylweddol o gymorth a goruchwyliaeth gartref neu yn y gymuned a lle nad yw cadw pellter cymdeithasol yn bosibl.

Mae natur y gofal a ddarperir i blant o dan 16 oed sydd ag anghenion meddygol cymhleth/niwro-anableddau difrifol:

  • y tu hwnt i'r gofal a'r cymorth y mae rhieni fel arfer yn eu darparu ar gyfer plentyn. Mae'n debygol o gynnwys tasgau fel gofal tiwb traceostomi,  sugnedd llwybr anadlu, adleoli i reoli mannau pwyso ac ymyriadau gofal megis ffisiotherapi anadlol. Gall gynnwys gofal personol dwys megis ymolchi dyddiol a gofal ymataliaeth a/neu reoli ymddygiadau heriol.
  1. Y gofalwr di-dâl yw'r unig ofalwr neu'r prif ofalwr:
     
    • Rydym yn cydnabod y gall gofalu am rai pobl ei gwneud yn ofynnol i ddau berson gynorthwyo gyda thasgau fel lleoli, codi, ymdrochi a newid. Efallai y bydd trefniadau lle mae dau berson yn rhannu'r cyfrifoldebau gofalu'n gyfartal. Mewn achosion o'r fath, gellir ystyried y ddau ofalwr di-dâl fel y prif ofalwyr. 

I gael blaenoriaeth ar gyfer cael ei frechu, dylai gofalwr di-dâl fodloni pob un o'r tri ffactor.

Ni fydd gofalwyr ifanc o dan 16 oed yn cael cynnig y brechiad.  Nid oes unrhyw blant o dan 16 oed yn cael eu brechu, oni bai o dan amgylchiadau eithriadol oherwydd anableddau niwrolegol difrifol. 

Nid yw cymhwysedd ar gyfer blaenoriaeth yn dibynnu ar dderbyn lwfans gofalwr, aelodaeth o sefydliad gofalwyr neu fod yn hysbys i'r gwasanaethau cymdeithasol. 

Y Byrddau Iechyd Lleol, gan weithio gyda'u priod Gyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol, sy'n gyfrifol yn y pen draw am nodi gofalwyr di-dâl. Cydnabyddir yr angen am ddisgresiwn, ond dylid cyflawni'r disgresiwn hwnnw o fewn y ffiniau a nodir yn y canllawiau hyn.

Byddwch cystal â nodi:
Nid yw brechu yn dileu'r gofyniad am gadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo, lefelau da o awyru ac unrhyw fesurau eraill i leihau'r potensial i drosglwyddo'r feirws.  

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 99 KB.

Maint Ffeil 99 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.