Neidio i'r prif gynnwy

1. Materion Allweddol

1.1. Newid diwylliannol

Gall iaith prif-ffrydio rhywedd ymddangos yn gymhleth, ac nid yw'n rhywbeth a fyddai'n hawlio sylw staff ar draws y sefydliad ar unwaith. Bydd angen rhaglen hir, barhaus o newid ymddygiad er mwyn helpu pobl i ddeall yr hyn y mae prif-ffrydio rhywedd yn ceisio'i gyflawni – mae'n ymwneud â llawer mwy na materion menywod, ac mae angen symud oddi wrth normau patriarchaidd cyffredin. Mae angen gwneud ymrwymiad hir dymor er mwyn gwireddu newid, a'r weledigaeth ar gyfer cenedl gyfartal.

1.2. Sefydlu perchenogaeth

Mae arweinyddiaeth gan uwch-swyddogion yn hanfodol: a hynny ar lefel wleidyddol a chorfforaethol. Mae angen sylweddoli bod cydraddoldeb yn gyfrifoldeb i bawb. Mae adroddiad Gwneud nid Dweud yn gwneud argymhellion sy'n gofyn am arweinyddiaeth gan uwch-staff yn y sefydliad ac yn gofyn i Weinidogion ymgysylltu â'r agenda; ac am sefydlu mwy o allu i gefnogi staff yn y sefydliad, drwy Arweinwyr Cydraddoldeb.

1.3. Meithrin gallu a hyfforddiant

Gyda chydraddoldeb yn dod yn 'gyfrifoldeb i bawb', ceir tybiaeth ddi-gwestiwn fod gan bawb y wybodaeth sydd ei hangen arnynt. Fel y nodir uchod, gall theori ac iaith rhywedd fod yn gymhleth. Mae angen sicrhau bod pobl, gan gynnwys swyddogion a Gweinidogion, yn cael y wybodaeth a'r hyfforddiant sydd eu hangen arnynt er mwyn gallu cynnig safbwynt rhywedd yn eu gwaith. Bydd angen i hyn fod yn gyson â newid diwylliannol, yn enwedig er mwyn osgoi unrhyw gamddealltwriaeth fod hyn yn ymwneud â menywod yn unig.

1.4. Pennu nodau a mesur cynnydd

Mae prif-ffrydio rhywedd yn orchwyl hirdymor. Mae angen i ni fod yn glir ynghylch y camau y byddwn yn eu cymryd er mwyn gwireddu gweledigaeth y llywodraeth a sut y byddwn yn gwybod ein bod ar y trywydd iawn. Bydd angen ymgysylltu trawslywodraethol er mwyn gwneud hyn, a bydd angen cysoni â blaenoriaethau'r llywodraeth a'r Nodau Llesiant. Bydd angen i ni hefyd sicrhau cysondeb â strategaethau allweddol eraill fel y Cynllun Cydraddoldeb Strategol.

1.5. Cydgyfeiriadedd

Fel y codwyd yn Gwneud nid Dweud, mae angen i ni ystyried anghydraddoldeb sy'n codi drwy nodweddion gwarchodedig, e.e. anabledd, rhywioldeb, cefndir ethnig. Mae hyn yn rhan bwysig o gyflawni canlyniadau cyfartal. Mae'n faes lle mae'r data'n gyfyngedig iawn, ac felly'n faes tystiolaeth y bydd angen i ni ei ddatblygu.

1.6. Fframwaith deddfwriaethol

Mae'r adolygiad yn awgrymu bod angen deddfwriaeth gadarn er mwyn ategu ymdrechion i gyflawni mwy o gydraddoldeb rhywiol a allai fel arall gael ei hisraddio pe bai'r llywodraeth yn newid. Mae Llywodraeth Cymru yn comisiynu ymchwil i ystyried sut y gall hawliau gael eu hatgyfnerthu. Mae deddfwriaeth eisoes ar waith yng Nghymru i hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol, gyda Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (a77), Dyletswddau Cydraddolde Penodol i Gymru, Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015, a Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn cael eu hystyried yn ddeddfwriaeth flaengar. Yr her yw sicrhau bod bwriad y Deddfau hyn yn cael ei wireddu'n effeithiol. Mae'r setliad datganoli yn her ychwanegol wrth fynd i'r afael â'r fframwaith deddfwriaethol. Nid yw deddfwriaeth allweddol, fel Deddf Cydraddoldeb 2010, wedi'i datganoli i Gymru.

Rhannu’r dudalen hon