Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

The Health Protection (Coronavirus Restrictions) (No. 4) (Wales) Regulations 2020 as amended by The Health Protection (Coronavirus Restrictions and Functions of local authorities) (Amendment) (Wales) Regulations 2020 apply from 6pm on 4 December 2020. The regulations continue to allow people living in Wales to travel without restriction throughout the country, although they are asked to exercise this responsibly.

Travel from Wales to Tier 3 regions in England, Level 3 or 4 areas in Scotland and to Northern Ireland is prohibited by law, as is travel from those areas to Wales – unless people have a reasonable excuse (e.g. where it is not possible to work from home or for education).

Whilst travel to other areas in the UK which have lower restrictions is not prohibited by law it is advised against, as Wales has higher rates of the virus than those areas. People from those areas travelling into Wales have a higher risk of contracting the virus and taking it back home with them. People from Wales visiting those areas have a higher risk of taking infection with them.

Anyone who does travel to other areas of the UK should make themselves aware of the restrictions and guidance in areas to which they intend to travel.

International travel should only happen where there is a reasonable excuse and it continues to be restricted by the quarantine regulations.

There may continue to be reductions in public transport services. Companies affected by the impacts of the restrictions are encouraged to explore potential opportunities for support from the UK Government and to explore business support opportunities provided by Welsh Government.

The regulations impose obligations on persons responsible for premises open to the public, or for work being carried out at any premises, for the purpose of minimising risk of exposure to coronavirus at the premises.

The regulations require persons responsible for premises open to the public, or for work being carried out at any premises:

  1. to take all reasonable measures to ensure that a distance of 2 metres is maintained between persons on the premises and where persons are required to wait to enter the premises (except between two members of the same household, or a carer and the person assisted by the carer)
  2. to take any other reasonable measures for that purpose to be taken – for example to limit close face to face interaction and maintain hygiene, and
  3. provide information to those entering or working at the premises about how to minimise risk of exposure to coronavirus.

The regulations provide for guidance to be issued by the Welsh Ministers about the practical application of the requirements imposed and those subject to the requirements must have regard to that guidance.

The regulations provide that ‘premises’ includes a vehicle used to provide a service for the carriage of passengers by road, rail, tramway, air or sea.

The  regulations require persons responsible for premises open to the public, or for work being carried out at any premises to take all reasonable measures to be taken to ensure that a distance of 2 metres is maintained between persons on the premises because that is the safest way to protect people’s health. 

However, there are some situations and places where a distance of 2 metres cannot reasonably be maintained. The  regulations require additional measures to minimise the risk of the virus spreading in these exceptional situations where 2 metres cannot be maintained. This includes taking reasonable steps to minimise close face-to-face contact and maintain hygiene.

Where possible transport operators should use anti-viral cleaning products that will kill the COVID-19 virus such as ones manufactured to British Standard BS EN 1276 or BS EN 13697 and BS EN 14476.

The Welsh Government has issued guidance to all those to whom the physical distancing duties apply, and to which they must have regard, which can be found here: taking all reasonable measures to maintain physical distancing in the workplace.

Failing to comply with the physical distancing duty is an offence, which on conviction may lead to a fine.  It is therefore important that transport operators are fully aware of that statutory guidance. The guidance in this document does not override that guidance, but is intended to supplement it within the context of public transport.

This additional guidance on public transport is issued to operators of public transport under the  regulations and operators of public transport must have regard to it.

This guidance will help operators, agencies and others (such as self-employed transport providers) understand how to provide safer workplaces and services for themselves, their workers and passengers across all modes of private and public transport in response to coronavirus restrictions.

Each transport operator is recommended to translate the principles and examples in this guidance into specific actions. It must be considered alongside legal duties and other guidance produced by the government and the relevant transport regulator for your transport sector including assessing the impact of the arrangements on disabled people and the need to make reasonable adjustments as well as having regard to equality impacts, insofar as operators are bound by the public sector equality duty.

Transport operators should remain mindful of their obligations under both health and safety and employment legislation. The integrated nature of the public transport system makes it important that transport providers try to co-ordinate their planning and their actions with other providers.

Guidance is also being issued to the public on how to travel safely on public transport.o,l

Cadw pellter corfforol

Cynnal pellter o 2 fetr yw'r pellter gorau o hyd i bobl aros oddi wrth ei gilydd er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo'r feirws (ac eithrio rhwng dau aelod o'r un aelwyd, neu rhwng gofalwr a'r person sy'n cael cymorth gan y gofalwr). Lle bynnag y mae'r canllawiau hyn yn cyfeirio at aelwydydd neu bobl rydych yn rhannu cartref â nhw, dylid ystyried bod hyn hefyd yn cynnwys aelwydydd estynedig.

Mae'n rhaid i bob busnes, gan gynnwys gweithredwyr trafnidiaeth, gymryd pob mesur rhesymol er mwyn sicrhau bod pawb yn eu mangre, gan gynnwys cerbydau, yn cynnal pellter cymdeithasol o 2m (ac eithrio rhwng dau aelod o'r un aelwyd neu rhwng person sy'n cael gofal a'i ofalwr). At hynny, mae'n rhaid i fusnesau gymryd pob mesur rhesymol arall er mwyn lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws. Fodd bynnag, petai cynnal pellter cymdeithasol o 2m ym mhob achos yn gwneud eu gweithrediadau yn anhyfyw yn fasnachol, yna gallent, yn ymarferol, fynd o dan 2m, ond dim ond ar yr amod y rhoddir mesurau lliniaru rhesymol eraill ar waith er mwyn atal y feirws rhag cael ei drosglwyddo. Mae'n amlwg, o dan amgylchiadau o'r fath, fod cymryd mesurau lliniaru rhesymol eraill yn dod yn fwy pwysig. Bydd angen i asesiadau risg ystyried y cydbwysedd rhwng y materion hyn yn ofalus, os cynhelir unrhyw beth llai na phellter cymdeithasol o 2m. Os cynigir y cynhelir llai na phellter cymdeithasol o 2m ond na fydd mesurau lliniaru rhesymol yn lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws ddigon, bydd hynny'n dangos bod angen dychwelyd i gynnal pellter cymdeithasol o 2m.

Ceir gwybodaeth i yrwyr tacsis a cherbydau hurio preifat yma.

Asesu risg

Mae'n rhaid i chi wneud yn siŵr bod yr asesiad risg ar gyfer eich busnes yn ystyried y risgiau sy'n gysylltiedig â COVID-19, gan ddefnyddio'r canllawiau hyn i lywio eich penderfyniadau a'ch mesurau rheoli. Nid creu gormodedd o waith papur yw bwriad yr asesiad risg, ond yn hytrach nodi mesurau synhwyrol i reoli'r risgiau yn eich mangre. Bydd eich asesiad risg yn eich helpu i benderfynu a ydych wedi gwneud popeth y mae angen i chi ei wneud.

Cysylltir trosglwyddo COVID-19 yn bennaf â chyswllt agos ac estynedig mewn amgylcheddau dan do. Mae’r risg o drosglwyddo’r haint ar ei huchaf pan fydd llawer o bobl gyda’i gilydd dros gyfnodau estynedig ac mae cynnal pellter corfforol yn fesur lliniaru pwysig.

Dengys y diagram isod y llwybrau trosglwyddo posibl ar gyfer COVID-19.

potential transmission routes

 

  1. Unigolyn wedi'i heintio
  2. Unigolyn a allai gael ei heintio
  3. Gronynnau neu ddefnynnau mawr
  4. Mae defnynnau mawr yn disgyn ar y ddaear mewn ychydig eiliadau
  5. Gronynnau neu ddefnynnau canolig
  6. Risg o drosglwyddo drwy ddod i gysylltiad uniongyrchol â defnynnau anadlol a chyffwrdd ag arwynebau
  7. Defnynnau bach ac aerosolau
  8. Mae defnynnau bach yn anweddu'n aerosolau (niwclysau defnynnau) yn yr ardal hon
  9. Aerosolau a gaiff eu cario mewn cerrynt aer am funudau i oriau

Dylid defnyddio dull “hierarchaeth rheolaeth” sy'n ystyried pob llwybr trosglwyddo posibl wrth ddewis mesurau atal a lliniaru a dylai'r mesurau fod yn benodol i bob lleoliad a gweithgaredd.

Dylid lleihau risgiau i'r lefel isaf sy'n rhesymol ymarferol drwy gymryd camau ataliol, yn nhrefn blaenoriaeth. Dyna yw ystyr hierarchaeth rheolaeth. Mae'r rhestr isod yn nodi'r drefn i'w dilyn wrth gynllunio i leihau risgiau a nodwyd gennych yn eich gweithle. Ystyriwch y penawdau yn y drefn a ddangosir, peidiwch â neidio i'r mesur rheoli hawsaf i'w roi ar waith.

  1. Dileu – Ailgynlluniwch y dasg neu defnyddiwch sylwedd amgen yn lle'r un bresennol er mwyn dileu'r perygl.
  2. Cyfnewid – cyflwynwch ddeunydd neu broses lai peryglus yn lle'r un sy'n cael ei (d)defnyddio ar hyn o bryd.
  3. Mesurau peirianyddol – er enghraifft, ystyriwch ddefnyddio sgriniau i wahanu teithwyr oddi wrth ei gilydd ac oddi wrth staff. Rhowch flaenoriaeth i fesurau sy'n diogelu ar y cyd dros fesurau unigol.
  4. Mesurau gweinyddol – Mae'r rhain yn ymwneud â nodi'r gweithdrefnau sydd eu hangen arnoch i weithio'n ddiogel a'u rhoi ar waith. Er enghraifft: lleihau'r amser y mae gweithwyr yn cael eu hamlygu i beryglon (e.e. drwy gylchdroi tasgau); gwahardd defnyddio ffonau symudol mewn ardaloedd peryglus; gosod rhagor o arwyddion diogelwch, a chynnal asesiadau risg.
  5. Dillad a chyfarpar diogelu personol – dylai cyfarpar diogelu personol megis gorchuddion wyneb gael ei ddewis a'i osod gan y sawl sy'n ei ddefnyddio gan gynnwys staff a ddylai ystyried cyngor eu cyflogwyr. Rhaid i weithwyr gael hyfforddiant ar sut mae pob eitem o gyfarpar diogelu personol yn gweithio a beth yw ei chyfyngiadau. Os na fydd cyfarpar diogelu personol gradd glinigol na gradd ddiwydiannol yn briodol, yna dylid ystyried cyfarpar arall megis gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus.

Rhoddir enghreifftiau o’r hyn y byddai pob un o’r mesurau arfaethedig hyn yn ei wneud i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws gan y Sefydliad Iechyd Galwedigaethol.

Mae adnoddau rhyngweithiol ar gael i'ch helpu gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yn Rheoli risgiau ac asesiadau risg yn y gwaith.

Rhaid i asesiadau risg adlewyrchu deddfwriaeth a chanllawiau cyfredol Llywodraeth Cymru.

Efallai y bydd eich awdurdod lleol hefyd yn gallu rhoi cyngor i gefnogi asesiadau risg. Mae Adrannau Diogelu’r Cyhoedd yn gyfrifol am gefnogi busnesau yn ogystal â chymryd camau gorfodi a rhoi cyngor i’r cyhoedd fel defnyddwyr. Efallai y bydd swyddogion y cyngor yn gallu darparu templedi ar gyfer asesiadau risg, nodiadau cyfarwyddyd a rhestrau gwirio.

Mae angen i bawb asesu a rheoli'r risgiau sy'n gysylltiedig â COVID-19. Fel gweithredwr trafnidiaeth gyhoeddus, mae gennych gyfrifoldeb cyfreithiol hefyd i ddiogelu gweithwyr, cwsmeriaid ac eraill rhag unrhyw risg i'w hiechyd a'u diogelwch. Mae hyn yn golygu bod angen i chi feddwl am y risgiau sy’n eu hwynebu a chymryd pob cam rhesymol ymarferol i’w lleihau, gan gydnabod na allwch chi ddileu’r risg o COVID-19 yn llwyr.

Bydd yr asesiad risg yn helpu i lywio penderfyniadau a mesurau rheoli. Ceir canllawiau ac enghreifftiau o asesiadau risg gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Mae dyletswydd ar gyflogwyr i ymgynghori â chyflogeion ynghylch iechyd a diogelwch. Dylid cynnwys gweithwyr yn y broses o asesu risgiau yn y gweithle a datblygu ac adolygu polisïau iechyd a diogelwch yn y gweithle mewn partneriaeth â'r cyflogwr, gyda chymorth cynrychiolydd eu hundeb llafur neu sefydliad cynrychioliadol arall lle y bo'n briodol. Os nad yw'r gweithlu yn cael ei gynrychioli gan undeb llafur, mae'n rhaid i chi ymgynghori â chynrychiolydd a ddewiswyd gan y gweithwyr. Fel cyflogwr, ni allwch chi benderfynu pwy fydd y cynrychiolydd.

Dylid annog eich cyflogeion i nodi risgiau a mesurau rheoli, rhoi gwybod i chi a chyflwyno adborth arnynt, er mwyn iddynt allu cael eu haddasu.

Wrth ystyried risg, mae rhai egwyddorion allweddol yn cynnwys:

  • Yr angen i ddangos dull ffurfiol, cyson a rhagweithiol o asesu risg a chymryd camau priodol
  • Dylai asesiadau risg fod yn ddogfennau ‘byw’ a dylid eu hadolygu'n rheolaidd
  • Dylai asesiadau risg ystyried niwed i iechyd corfforol ac iechyd meddwl staff, cwsmeriaid ac eraill
  • Lleihau'r angen am deithiau cysylltiedig â gwaith a chyswllt wyneb yn wyneb
  • Sut mae angen i chi ystyried proffil oedran y gweithlu
  • Yr angen i ystyried y lefel ddiogel ofynnol o staff – er enghraifft, er mwyn cynnal y protocolau COVID-19 penodol neu os bydd aelod o staff neu wirfoddolwr yn mynd yn sâl, neu os bydd angen ynysu’n barhaus. Gall hyn bennu faint o gwsmeriaid y gellir eu cael ar y safle.
  • Ar safleoedd sydd â staff, pa drefniadau mae angen eu rhoi ar waith os bydd rhywun yn mynd yn sâl ar y safle?

Dylai pob asesiad risg gydnabod bod cyfathrebu, hyfforddiant a chyfarpar priodol yn ffactorau pwysig i leihau risg.

Os bydd yr awdurdod gorfodi, megis yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch neu'ch awdurdod lleol, yn nodi cyflogwyr nad ydynt yn cymryd camau i gydymffurfio â'r ddeddfwriaeth a'r canllawiau iechyd y cyhoedd perthnasol i reoli risgiau i iechyd y cyhoedd, byddant yn ystyried cymryd amrywiaeth o gamau i wella'r modd y caiff risgiau yn y gweithle eu rheoli.

Er enghraifft, byddai hyn yn cynnwys cyflogwyr nad ydynt yn cymryd camau priodol i sicrhau bod pobl yn cadw pellter corfforol, lle y bo’n bosibl. Mae’r camau y gall yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch eu cymryd yn cynnwys rhoi cyngor penodol i gyflogwyr a chyflwyno hysbysiadau gorfodi er mwyn helpu i sicrhau gwelliannau, ymhlith pethau eraill.

Sut i godi pryder:

Rheoli risg

Mae gan weithredwyr ddyletswydd i leihau risg yn y gweithle i'r lefel isaf sy'n rhesymol ymarferol drwy gymryd camau ataliol, yn nhrefn blaenoriaeth. Mae'n rhaid asesu pob risg, gan gynnal trafodaeth ystyrlon â staff a/neu eu hundeb llafur cydnabyddedig. Dylai asesiadau risg gynnwys y rhai sy'n gweithio gartref. Os yw’r gyfraith yn mynnu bod gennych chi asesiad risg ysgrifenedig (os oes gennych chi bum cyflogai neu fwy), mae’n rhaid cofnodi’r canfyddiadau pwysig a rhoi mesurau rheoli ar waith.

Yng nghyd-destun COVID-19, mae hyn yn golygu gweithio drwy'r camau hyn yn eu trefn;

  • Ym mhob gweithle, golchi dwylo a glanhau arwynebau yn amlach
  • Dylai gweithredwyr alluogi staff i weithio gartref, i'r graddau y bo'n hynny'n rhesymol ymarferol. Os na fydd gweithio gartref yn rhesymol ymarferol, bydd yn rhaid i gyflogwyr gydymffurfio â'r dyletswyddau i gadw pellter corfforol
  • Efallai y bydd nifer bach iawn o amgylchiadau lle na ellir yn rhesymol gymryd mesurau i sicrhau bod pellter o 2 fetr rhwng pobl. Os bydd yn wirioneddol hanfodol bod y gweithgaredd yn parhau, yna bydd angen cyflwyno mesurau eraill. Os na ellir yn rhesymol gymryd mesurau, mewn perthynas â gweithgaredd penodol, dylai gweithredwyr ystyried a oes angen i'r gweithgaredd hwnnw barhau er mwyn i'r gwasanaeth weithredu ac, os felly, gymryd pob cam lliniaru posibl i leihau'r risg o drosglwyddo'r feirws rhwng eu staff, eu cwsmeriaid ac eraill a all fod yn y fangre
  • Dylech ystyried sut mae pobl yn teithio yn ôl ac ymlaen i'r gwaith. Os bydd cyflogeion yn treulio cryn dipyn o amser ar drafnidiaeth gyhoeddus, bydd hyn yn cynyddu'r risg y caiff y feirws ei drosglwyddo. Dylech fod yn hyblyg ynglŷn â'r mater hwn, er enghraifft drwy annog staff cefn swyddfa i weithio gartref neu o leoliadau gwahanol lle y bo'n bosibl, ystyried amseroedd dechrau a gorffen gwahanol a helpu teithwyr i deithio yn ôl ac ymlaen i'r gweithle. Mae gweithredwyr wedi gweithio’n galed i sicrhau bod trafnidiaeth gyhoeddus yn ddiogel ac yn lân, ac mae angen i’r ymdrechion hynny barhau.

Mae camau lliniaru pellach yn cynnwys:

  • Golchi dwylo a glanhau arwynebau yn amlach, gan gynnwys diheintio ardaloedd y mae llawer o bobl yn mynd iddynt neu fannau cyffwrdd cyffredin
  • Cwtogi cymaint â phosibl ar amser y gweithgaredd lle na ellir cynnal pellter corfforol
  • Defnyddio sgriniau neu rwystrau i wahanu pobl oddi wrth ei gilydd
  • Gweithio gefn wrth gefn neu ochr yn ochr (yn hytrach nag wyneb yn wyneb), lle y bo'n bosibl
  • Lleihau nifer y bobl y mae pob unigolyn yn dod i gysylltiad â nhw drwy ddefnyddio ‘timau sefydlog neu drefniadau partneru’ (fel bod pob unigolyn ond yn gweithio gydag ychydig o bobl eraill)
  • Systemau unffordd
  • Drysau awtomatig

Yn olaf, os bydd yn rhaid i bobl weithio wyneb yn wyneb am gyfnod hir gyda mwy na grŵp bach o bartneriaid penodol, yna bydd angen i chi asesu a oes modd i’r gweithgaredd hwn fynd yn ei flaen yn ddiogel ai peidio. Ni ddylid gorfodi neb i weithio mewn amgylchedd gwaith anniogel.

Yn eich asesiad, dylech ystyried yn benodol a yw'r bobl sy'n gwneud y gwaith yn arbennig o agored i COVID-19. Mae asesiadau risg yn ofyniad cyfreithiol ar gyfer menywod beichiog, waeth beth fo maint y busnes. Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a Gynaecolegwyr yn y cyhoeddiad ar haint feirws COVID-19 a beichiogrwydd.

Dylech hefyd ystyried goblygiadau diogelwch unrhyw newidiadau rydych chi’n bwriadu eu gwneud i’ch gweithrediadau a’ch arferion mewn ymateb i COVID-19, oherwydd gallai unrhyw ddiwygiad achosi risgiau diogelwch newydd neu wahanol y gallai fod angen eu lliniaru.

Mae'r argymhellion yng ngweddill y ddogfen hon yn rhai y dylech eu hystyried wrth i chi fynd drwy'r broses hon. Gallech hefyd ystyried unrhyw gyngor a luniwyd yn benodol i'ch sector, er enghraifft gan gymdeithasau masnach neu undebau llafur.

Er bod y risg i iechyd sy'n gysylltiedig â COVID-19 ym mlaen meddyliau pawb, mae bygythiad terfysgaeth yn dal i fod yn sylweddol. Mae'n hanfodol bod gweithredwyr bob amser yn ymwybodol o'r bygythiadau hyn wrth iddynt ystyried addasu eu gweithrediadau, gan sicrhau bod mesurau diogelwch yn cael eu haddasu’n rhagweithiol er mwyn cefnogi ac ategu newidiadau eraill.

Rhannu canlyniadau eich asesiad risg

Dylech rannu canlyniadau eich asesiad risg â'ch gweithlu. Os yw'n bosibl, dylech ystyried cyhoeddi'r canlyniadau ar eich gwefan, gwefan benodol i gyflogeion neu borth cyfathrebu â chyflogeion (a byddem yn disgwyl i bob cyflogwr â mwy na 50 o weithwyr wneud hynny). Hefyd, gall fod safonau neu nodau diwydiant eraill y gallwch eu defnyddio i ddangos i unrhyw ymwelwyr, gwesteion a chwsmeriaid eich bod wedi ystyried risg yn ofalus.

Argymhellwn y dylech ystyried y canlynol wrth gynnal asesiad risg mewn perthynas â'r Coronafeirws:

  • risgiau i weithwyr, teithwyr, cwsmeriaid a'r cyhoedd ynghyd â'r mesurau rheoli sydd eu hangen
  • effaith mesurau rheoli ac a fyddant yn peri risgiau gwahanol ychwanegol neu'n arwain at ddiffyg cydymffurfio â gofynion eraill (er enghraifft deddfwriaeth iechyd a diogelwch neu ddeddfwriaeth cydraddoldeb)
  • rhoi'r hierarchaeth rheolaethau a nodir yn Rheoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 ar waith
  • ymgynghori â gweithwyr neu gyrff sy'n cynrychioli gweithwyr a'r cyhoedd
  • pa mor weladwy yw canlyniadau unrhyw asesiad risg

Cydraddoldeb ac amrywiaeth

Mae gan ddarparwyr gwasanaethau ddyletswyddau i sicrhau y gall unigolion â nodweddion gwarchodedig, er enghraifft pobl anabl, yr henoed a menywod beichiog, ddefnyddio rhwydweithiau trafnidiaeth, yn enwedig os bydd cynlluniau yn cyflwyno trefniadau sy'n effeithio ar rai pobl yn fwy nag ar eraill, er enghraifft, ciwio am gyfnod estynedig.

Mae'r holl ddeddfwriaeth ynglŷn â chydraddoldeb a gwahaniaethu yn parhau i fod yn gymwys. Mae asesiadau o'r effaith ar gydraddoldeb ac ymgysylltu â grwpiau gwarchodedig yn ofyniad cyfreithiol i gyrff cyhoeddus ac yn adnodd defnyddiol i eraill er mwyn sicrhau y caiff effaith debygol trefniadau arfaethedig eu hystyried.  Dylai gweithredwyr trafnidiaeth geisio sicrhau y cymerir camau i fodloni gofynion grwpiau gwahanol ac na fyddant yn effeithio'n anghymesur ar y rhai â nodweddion gwarchodedig.

  • Mae'n rhaid i chi ystyried hawliau'r rhai â nodweddion gwarchodedig a sut y gallant barhau i ddefnyddio eich cyfleusterau/gwasanaethau yn ddiogel.
  • Mae'n rhaid i chi ystyried sut y byddwch yn parhau i gydymffurfio â'ch dyletswyddau o ran y Gymraeg wrth roi unrhyw newidiadau i'ch gweithgareddau/gwasanaethau ar waith.
  • Cofiwch nad oes gan rai pobl fynediad i'r rhyngrwyd. Dylech wneud darpariaeth er mwyn iddynt allu archebu tocynnau/gwneud ymholiadau ar-lein.

Dylech sicrhau bod pawb yn eich gweithle yn cael cyfle cyfartal ac yn cael eu trin deg:

  • Wrth roi'r canllawiau hyn ar waith, dylai cyflogwyr nodi eu dyletswydd gofal i fod yn ymwybodol o anghenion penodol grwpiau gwahanol o weithwyr neu unigolion
  • Mae'n anghyfreithlon gwahaniaethu, yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol, yn erbyn unrhyw un oherwydd nodwedd warchodedig megis oedran, ethnigrwydd, rhyw neu anabledd.
  • At hynny, mae gan gyflogwyr gyfrifoldebau statudol penodol tuag at weithwyr anabl a'r rhai sy'n famau newydd neu'n fenywod beichiog.

Camau y bydd angen eu cymryd fel arfer:

  • Deall ac ystyried amgylchiadau penodol y rhai â nodweddion gwarchodedig gwahanol
  • Cynnwys gweithwyr a theithwyr y gallai eu nodweddion gwarchodedig eu hamlygu i lefel wahanol o risg neu olygu bod unrhyw gamau rydych yn eu hystyried yn amhriodol neu'n heriol iddynt, a chyfathrebu â nhw yn briodol
  • Ystyried a oes angen i chi roi unrhyw fesurau neu addasiadau penodol ar waith er mwyn cymryd unrhyw ddyletswyddau o dan y ddeddfwriaeth cydraddoldeb i ystyriaeth
  • Gwneud addasiadau rhesymol er mwyn osgoi rhoi gweithwyr neu deithwyr anabl o dan anfantais ac asesu'r risgiau i iechyd a diogelwch ar gyfer mamau newydd a menywod beichiog
  • Deall pryderon y rhai sy'n ystyried eu bod yn wynebu mwy o risg ac ymateb iddynt
  • Gwneud yn siŵr na chaiff y camau a gymerir gennych effaith negyddol na ellir ei chyfiawnhau ar rai grwpiau o gymharu ag eraill, er enghraifft y rhai â chyfrifoldebau gofalu neu'r rhai ag ymrwymiadau crefyddol
  • Darparu ar gyfer cwsmeriaid a staff â nodweddion gwarchodedig gwahanol

Pa rai o'ch cyflogeion a ddylai fod yn y gwaith?

Wrth benderfynu pwy all weithio gartref, gallai gweithredwyr ystyried y canlynol:

  • pa gyflogeion y mae'n hanfodol eu bod ar y safle; er enghraifft, dylai gweithwyr swyddfa weithio gartref os yw'n bosibl
  • y nifer gofynnol o bobl sydd eu hangen mewn cerbydau, ar y safle a/neu yn y swyddfa i weithredu'n ddiogel ac yn effeithiol
  • llesiant pobl sy'n gweithio gartref a sut i'w helpu i gadw mewn cysylltiad
  • cadw mewn cysylltiad â gweithwyr oddi ar y safle ynglŷn â'u trefniadau gweithio gan gynnwys eu llesiant, eu hiechyd meddwl a'u hiechyd corfforol a'u diogelwch personol
  • darparu cyfarpar sy'n galluogi cyflogeion i weithio gartref yn ddiogel ac yn effeithiol
  • ystyried pa rolau a thasgau y gellir eu cyflawni gartref a helpu gweithwyr i wneud hynny lle y bo'n bosibl, er enghraifft, tasgau gweinyddol neu gyfathrebu â chwsmeriaid
  • ailbennu tasgau rhwng gweithwyr, er mwyn gwella'r cyfle i weithio gartref
  • adolygu'n rheolaidd sut mae trefniadau gweithio gwahanol yn effeithio ar weithwyr a sut i wella'r trefniadau
  • rhoi gwybod i weithwyr ymlaen llaw a fydd angen iddynt deithio ai peidio
  • a oes angen gweithwyr cymorth i wneud eu rhwydweithiau trafnidiaeth a'u cerbydau/cerbydau trên yn hygyrch (er enghraifft er mwyn gweithredu rampiau neu lifftiau)

Diogelu pobl sy'n wynebu mwy o risg:

Gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • symud pobl sy'n agored i niwed yn glinigol i rolau lle y gallant weithio gartref
  • os na all unigolion sy'n agored i niwed yn glinigol weithio gartref, dylen nhw a'u cyflogwr ystyried lefel y risg, ar eu taith i'r gwaith ac yn unol ag asesiad risg ehangach eu hamodau gwaith, fel y nodir yn y canllawiau i gyflogwyr
  • petai symud unigolion i rolau gwahanol yn golygu nad oes digon o bobl ar y safle i redeg y gweithrediadau, symud gweithwyr sy'n agored i niwed i weithgareddau risg is lle maent yn fwyaf tebygol o allu cadw pellter o 2 fetr oddi wrth bobl eraill, lle y bo'n bosibl
  • rhoi cymorth i weithwyr mewn perthynas ag iechyd meddwl a llesiant. Gallai hyn gynnwys canllawiau neu gymorth dros y ffôn, er enghraifft

Pobl y mae angen iddynt hunanynysu:

  • dylai gweithwyr sydd â symptomau'r Coronafeirws neu weithwyr sy'n byw mew cartref lle mae rhywun yn arddangos symptomau'r Coronafeirws hunanynysu ac aros gartref

Dylai gweithredwyr wneud y canlynol:

  • Galluogi pobl i weithio gartref tra byddant yn hunanynysu os yw'n briodol. Gweler y canllawiau presennol i gyflogeion a chyflogwyr sy'n ymwneud â thâl salwch statudol oherwydd y Coronafeirws
  • Sicrhau bod unigolion yn aros gartref am 7 diwrnod o'r adeg y dechreuodd y symptomau. Ar ôl 7 diwrnod, os nad oes gan yr unigolyn dymheredd uchel, nid oes angen iddo barhau i hunanynysu. Os oes ganddo dymheredd uchel o hyd, dylai hunanynysu nes i'w dymheredd ddychwelyd i'r lefel arferol. Os yw'n byw gyda phobl eraill, a'r unigolyn yw’r cyntaf yn yr aelwyd i arddangos symptomau o’r Coronafeirws, yna rhaid iddo aros gartref am 7 diwrnod, ond mae’n rhaid i bob aelod arall o’r aelwyd aros gartref a pheidio â gadael y cartref am 14 diwrnod. Mae’r cyfnod 14 diwrnod yn dechrau y diwrnod yr aeth yr unigolyn cyntaf yn yr aelwyd yn sâl
  • Annog gweithwyr i wneud cais am brawf COVID-19 os byddant yn arddangos symptomau ac os byddant yn gymwys i gael prawf o'r fath
  • Sicrhau bod prosesau ar waith os bydd rhywun sy'n bresennol yn y gweithle yn dangos symptomau neu os bydd wedi'i heintio

Cyfarpar diogelu personol a gorchuddion wyneb

Cyhoeddodd Prif Swyddog Meddygol Cymru ddatganiad ar 12 Mai ar orchuddion wyneb a chyfarpar diogelu personol.

Gall fod dryswch rhwng yr angen am gyfarpar diogelu personol o ansawdd uwch a geir, er enghraifft, mewn sefyllfaoedd sy'n ymwneud â gofal iechyd a sefyllfaoedd tebyg a mathau eraill o gyfarpar diogelu megis gorchuddion wyneb mewn lleoliadau anghlinigol.

Ni ddylai gweithleoedd annog y defnydd diangen o gyfarpar diogelu personol o ansawdd uwch i ddiogelu rhag y Coronafeirws y tu allan i leoliadau clinigol. Fodd bynnag, dylai cyflogwyr asesu risg yn ofalus er mwyn nodi'r lefel briodol o gyfarpar diogel y gallai fod ei hangen mewn unrhyw sefyllfa benodol ar y cyd â'u cyflogeion. Mae’n bosibl y bydd y gofynion yn amrywio o sefyllfa i sefyllfa o fewn y rhwydwaith trafnidiaeth.

Os ydych eisoes yn defnyddio cyfarpar diogelu personol yn eich gweithgaredd gwaith i ddiogelu rhwng risgiau nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19, dylech barhau i wneud hynny.

Nid yw gorchudd wyneb yr un peth â masg llawfeddygol nac anadlyddion a ddefnyddir gan weithwyr gofal iechyd a gweithwyr eraill fel eitem o gyfarpar diogelu personol. Dylai cyfarpar diogelu personol gael ei gadw i'r rhai sydd ei angen i'w diogelu rhag risgiau yn eu gweithle, megis gweithwyr iechyd a gofal, a'r rhai mewn lleoliadau diwydiannol, fel y rhai sydd wedi'u hamlygu i beryglon llwch.

Rhaid i weithredwyr roi sylw i'r canllaw hwn, a chanllawiau ehangach Llywodraeth Cymru ar y gofyniad i wisgo gorchuddion wyneb.

Gorchuddion wyneb

It continues to be mandatory for passengers to wear a face covering on public transport (subject to certain exemptions and reasonable excuse) pursuant to the  Regulations.

All children in year 7 and older age groups should wear a face covering when using school transport, unless there is a reasonable excuse for not doing so.

Mae Trafnidiaeth Cymru wedi cyflwyno cynllun nodyn eithriad wedi’i bersonoli ar gyfer cwsmeriaid sydd wedi’u heithrio neu sydd ag esgus rhesymol dros beidio gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus.

O dan y rheoliadau hyn, mae'n rhaid i weithredwr gwasanaeth trafnidiaeth gyhoeddus roi gwybodaeth i deithwyr am y gofyniad cyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb yn eu cerbyd. Dylai pob disgybl ym mlwyddyn 7 a hŷn wisgo gorchudd wyneb wrth ddefnuddio trafnidiaeth ysgol, oni bai fod ganddynt esgus rhesymol dros beidio â gwneud hynny.

Gellir darparu'r wybodaeth hyn mewn sawl ffordd. Er enghraifft:

  • Dylai gwefannau gweithredwyr trafnidiaeth gynnwys gwybodaeth benodol am wisgo gorchuddion wyneb fel rhan o'r amodau teithio a gallant ddarparu dolenni i wefannau defnyddiol eraill − er enghraifft, dangos sut i wneud gorchudd wyneb a'r canllaw hwn ar sut i wisgo gorchudd wyneb yn iawn.
  • Dylai hysbysiadau sy'n cynghori teithwyr o’r orfodaeth gyfreithiol i wisgo gorchuddion wyneb gael eu harddangos mewn man amlwg ar fwrdd y drafnidiaeth (yn Saesneg ac yn Gymraeg) pryd bynnag y bo hynny'n ymarferol.
  • Dylid darparu hysbysiadau a gwybodaeth hefyd mewn cyfleusterau fel arosfannau bysiau, gorsafoedd trên, terfynfeydd fferi, a lolfeydd ymadael.
  • Gellir rhoi gwybodaeth ar lafar, neu ar ffurf ysgrifenedig. Dylai gweithredwyr ystyried y ffordd fwyaf effeithlon o sicrhau bod yr holl deithwyr yn ymwybodol o'r gofyniad yn amgylchiadau'r lleoliad penodol.
  • Bydd gweithredwyr eisiau ystyried anghenion amrywiol teithwyr, a dylent ystyried a ddylai'r wybodaeth fod ar gael mewn gwahanol fformatau, er enghraifft ar gyfer pobl â nam ar eu golwg neu eu clyw ac, os oes angen, mewn ieithoedd eraill.

Os bydd gan weithredwr gwasanaeth trafnidiaeth gyhoeddus, cyflogai'r gweithredwr neu unigolyn a awdurdodwyd gan y gweithredwr sail resymol dros amau nad yw rhywun yn cydymffurfio â'r gofyniad i wisgo gorchudd wyneb, caiff y gweithredwr, y cyflogai neu'r unigolyn a awdurdodwyd gyfarwyddo'r person hwnnw i beidio â mynd ar y cerbyd.

Gall gyrwyr, criw a staff ar fwrdd chwarae rôl i egluro’r gofynion ac annog teithwyr i gydymffurfio â'r rheoliadau i wisgo gorchuddion wyneb. Dylid ystyried bod wisgo gorchuddion wyneb yn ymddygiad hanfodol ar gyfer teithio ochr yn ochr ag ymddygiadau sefydledig eraill. Er enghraifft, gall gyrwyr a gweithredwyr trafnidiaeth, gyda rheswm da, wrthod cludo teithwyr sy'n ceisio ysmygu ar fwrdd. Mae ysmygu yn yr amgylchiadau hyn yn cael ei ystyried yn fygythiad i iechyd gyrwyr, staff a theithwyr eraill. Yn yr un modd, gall gyrrwr wrthod cludo teithiwr sy'n methu â gwisgo gorchudd wyneb wrth fynd ar fws, er enghraifft, am yr un rheswm oni bai bod ganddynt eithriad neu esgus rhesymol i beidio â gwneud hynny.

At hynny, mae'n rhaid i weithredwr gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus lle mae gorchudd wyneb yn ofynnol, ystyried canllawiau a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru ynghylch y gofyniad i wisgo gorchudd wyneb a rhoi gwybodaeth i deithwyr.

It continues to be mandatory for passengers to wear a face covering on public transport (subject to certain exemptions and reasonable excuses) pursuant to the regulations.

Mae Llywodraeth Cymru yn argymell y dylai teithwyr wisgo gorchudd wyneb tair haen. Gall gorchudd wyneb tair haen a wnaed gartref neu orchudd wyneb a brynwyd leihau cyfradd trosglwyddo'r coronafeirws o'r naill unigolyn i'r llall os caiff ei wneud, ei wisgo, ei drafod a'i waredu'n briodol. Gallai rhai gorchuddion wyneb gael eu golchi a'u hailddefnyddio, o bosibl.

Nid yw hyn yn berthnasol ond i bobl nad ydynt yn arddangos symptomau. Mae’n rhaid i bobl sy'n arddangos symptomau barhau i hunanynysu am saith diwrnod ac yna gael eu profi.

Peidiwch â gadael i'r ffaith eich bod yn gwisgo gorchudd wyneb roi ymdeimlad ffug o ddiogelwch i chi. Nid yw gwisgo gorchudd wyneb yn esgus dros anwybyddu mesurau cadw pellter corfforol. Mae cadw pellter corfforol, lle y bo’n bosibl, yn ddull mwy effeithiol na gwisgo gorchudd wyneb, ond gallai'r ddau gyda’i gilydd fod o fudd pan fydd yn anodd neu'n amhosibl cadw pellter corfforol.

Mae’n bwysig defnyddio gorchuddion wyneb yn gywir a golchi eich dwylo cyn eu gwisgo a'u tynnu. Ac mae'n bwysig peidio â gadael i'r ffaith eich bod yn gwisgo gorchudd wyneb roi ymdeimlad ffug o ddiogelwch i chi: mae hylendid, golchi dwylo a defnyddio hylif diheintio dwylo a chadw pellter o 2 fetr oddi wrth bobl eraill yn dal i fod yn bwysig.

Os bydd gweithwyr yn gwisgo gorchuddion wyneb, dylech eu helpu i ddefnyddio gorchuddion wyneb yn ddiogel. Er enghraifft:

  • golchwch eich dwylo yn drylwyr â dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch hylif diheintio dwylo cyn gwisgo gorchudd wyneb ac ar ôl ei dynnu
  • pan fyddwch yn gwisgo gorchudd wyneb, peidiwch â chyffwrdd â'ch wyneb na'ch gorchudd wyneb, oherwydd gallech eu halogi â germau o'ch dwylo
  • newidiwch eich gorchudd wyneb os yw'n wlyb
  • parhewch i olchi eich dwylo'n rheolaidd
  • newidiwch a golchwch eich gorchudd wyneb os gellir ei ailddefnyddio
  • os gellir golchi'r deunydd, golchwch ef yn unol â chyfarwyddiadau'r gwneuthurwr. Os na ellir ei olchi, dylech ei waredu yn eich gwastraff arferol
  • dylech gadw pellter corfforol

Gorchuddion wyneb: gorfodi

Mae Llywodraeth Cymru yn gobeithio y bydd teithwyr sy'n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn deall y rhesymau dros wisgo gorchuddion wyneb ac yn gwneud hynny. Mae'n hanfodol fodd bynnag, bod y rheolau newydd yn cael eu hegluro i deithwyr a'u bod yn cael cyfle i gydymffurfio.

Os oes gan y gweithredwr, gweithiwr neu berson sydd wedi'i awdurdodi gan y gweithredwr (fel gyrrwr bws neu gârd trên) sail rhesymol i amau bod person ar fin peidio â gwisgo gorchudd wyneb ar y cerbyd perthnasol (megis trwy geisio i fynd ar fwrdd heb wisgo gorchudd wyneb), gallant gyfarwyddo'r person i beidio â mynd ar y cerbyd.

Os yw teithiwr yn anwybyddu cyfarwyddyd o'r fath, mae hyn (ynddo'i hun) yn drosedd. Mae hefyd yn drosedd i beidio â gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus oni bai bod eithriad yn berthnasol neu os oes gan deithiwr esgus rhesymol dros beidio â gwneud hynny. Ni ddisgwylir i'r gweithredwr, gweithiwr na pherson a awdurdodwyd gan y gweithredwr gymryd camau gorfodi. Fodd bynnag, os yw’r amgylchiadau'n gofyn am hynny, efallai yr hoffent alw Heddlu Trafnidiaeth Prydain / yr Heddlu i’w hysbysu am y mater.

Cynllunio'r gweithlu

Diogelu gweithwyr sy'n cyrraedd ac yn gadael y gweithle

Wrth gyrraedd a gadael y gweithle, mae'n bosibl y bydd adegau pan fydd gweithwyr yn yr un lle neu'n defnyddio mynedfeydd ac allanfeydd ar yr un pryd. Dylech ystyried cyfleoedd i leihau risg yn y sefyllfaoedd hyn.

Gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • dewis amseroedd cyrraedd a gadael y gwaith gwahanol lle y bo'n bosibl er mwyn lleihau nifer y bobl sy'n teithio ar lwybrau yn ôl ac ymlaen i'r gweithle
  • lleihau ciwiau, er enghraifft drwy gael rhagor o fynedfeydd i'r gweithle
  • darparu mwy o gyfleusterau storio ar gyfer dillad a bagiau gweithwyr
  • rheoli ciwiau, er enghraifft drwy ddefnyddio marciau ar y llawr ac arwyddion a chyflwyno llif unffordd wrth fynedfeydd ac allanfeydd, gan ystyried yr effaith ar fannau cyhoeddus a chydweithio â gweithredwyr eraill ac awdurdodau lleol 
  • gosod cyfleusterau diheintio dwylo wrth fynedfeydd ac allanfeydd adeiladau a pheidio â defnyddio dyfeisiau diogelwch cyffwrdd (megis bysellbadiau)
  • ailystyried mynedfeydd y gweithle a'r gofynion o ran mynediad (er enghraifft, dadactifadu gatiau tro lle mae angen gwirio pasys o blaid dangos pàs i bersonél o bellter). Mae angen i sefydliadau wneud yn siŵr bod gwiriadau amgen yn rhoi'r un lefel o ddiogelwch.
  • cyfyngu ar nifer y teithwyr mewn cerbydau busnes (er enghraifft, bysiau mini'r gwaith), gadael seddi yn wag
  • cydweithio â sefydliadau eraill sy'n rhannu'r fangre er mwyn lleihau nifer y bobl ar y safle
  • pennu grwpiau penodedig o weithwyr i'r un llwybrau cludiant os na all unigolion deithio ar eu pen eu hunain
  • darparu cyfleusterau diogel ychwanegol i redwyr/cerddwyr/beicwyr yn ogystal â dulliau eraill o deithio megis coetsys

Diogelu gweithwyr yn y gweithle

Where workers are unable to work from home, you should be taking reasonable measures to reduce transmission from face-to-face interaction and enable physical distancing in the workplace. This includes taking reasonable measures to comply with the 2 metre distancing requirement set out in the  regulations.

Gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • llunio cynlluniau teithio'r gweithlu cyn i weithwyr ddychwelyd i'r gwaith
  • hyd y gellir, pan fo gweithwyr wedi'u rhannu'n dimau neu'n grwpiau sifft, gwneud y timau neu'r grwpiau sifft hyn yn rhai sefydlog er mwyn sicrhau, os na all unigolion osgoi dod i gysylltiad ag eraill, bod hyn yn digwydd rhwng yr un bobl.
  • os na fydd patrymau sifft eisoes ar waith, ystyried eu cyflwyno er mwyn galluogi mwy o weithwyr i weithio yn ystod cyfnod o 24 awr gan sicrhau bod cyn lleied o weithwyr â phosibl ar y safle ar unrhyw adeg benodol
  • nodi ardaloedd lle mae'n rhaid i bobl basio pethau i'w gilydd yn uniongyrchol (er enghraifft dogfennau, darnau sbâr, cargo, deunyddiau crai) neu rannu offer, a chwilio am ffyrdd o ddileu cyswllt uniongyrchol drwy ddefnyddio mannau gollwng neu ardaloedd trosglwyddo
  • defnyddio offer gweithio o bell er mwyn osgoi cyfarfodydd gyda llawer o bobl
  • os bydd angen cynnal cyfarfodydd, cadw pawb sy'n bresennol 2 fetr oddi wrth ei gilydd, sicrhau nad ydynt yn rhannu gwrthrychau megis beiro a phapur, a sicrhau bod hylif diheintio dwylo wrth law.
  • defnyddio dulliau digidol o roi gwybod am batrymau sifft
  • dewis amseroedd egwyl gwahanol i gyflogeion er mwyn lleihau'r pwysau ar ystafelloedd egwyl neu ffreuturiau
  • dynodi ardaloedd allanol yn ardaloedd cyffredin os bydd yn ddiogel gwneud hynny
  • creu lle ychwanegol o rannau eraill o'r safle gwaith neu'r adeilad a ryddhawyd drwy gyflwyno trefniadau gweithio o bell
  • defnyddio sgriniau amddiffynnol ar gyfer gweithwyr yn y dderbynfa neu mewn ardaloedd tebyg
  • defnyddio prydau bwyd wedi'u pecynnu neu rywbeth tebyg er mwyn osgoi agor ffreuturiau
  • ailgyflunio seddi a byrddau er mwyn gwneud y defnydd gorau posibl o le a lleihau nifer y sefyllfaoedd lle y ceir cyswllt wyneb yn wyneb

Gallai gweithredwyr hefyd ystyried gwneud y canlynol:

  • annog gweithwyr i aros ar y safle yn ystod oriau gwaith
  • defnyddio tâp llawr neu baent i nodi ardaloedd er mwyn helpu gweithwyr i gadw pellter o 2 fetr
  • osgoi defnyddio desgiau poeth lle y bo'n bosibl Fel arall, dylid glanhau gweithfannau a chyfarpar a rennir rhwng defnyddwyr gwahanol
  • cyfyngu ar y defnydd o eitemau a gaiff eu cyffwrdd yn aml a chyfarpar swyddfa a rennir (er enghraifft, peiriannau argraffu, byrddau gwyn)
  • dim ond cyfranogwyr hanfodol a ddylai fod yn bresennol mewn cyfarfodydd
  • darparu hylif diheintio dwylo mewn gweithfannau
  • lleihau cylchdroi swyddi a lleoliadau
  • diweddaru hyfforddiant cymorth cyntaf

Ciwiau a diogelu llifau teithwyr

Diogelu llifau teithwyr

Er mwyn diogelu teithwyr a gweithwyr ar y rhwydwaith trafnidiaeth, mae'n hanfodol, hyd y gellir, eu galluogi i gadw pellter corfforol. Mae'n rhaid i bersonau sy'n gyfrifol am fangreoedd sydd ar agor neu waith sy'n cael ei wneud mewn unrhyw fangre arall lle mae person yn gweithio gymryd pob mesur rhesymol i sicrhau y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng unrhyw bersonau yn y fangre (ac eithrio rhwng dau aelod o'r un aelwyd, neu rhwng gofalwyr a'r person sy'n cael cymorth gan y gofalwyr).

Mae mangreoedd yn cynnwys cerbydau a ddefnyddir i ddarparu gwasanaeth ar gyfer
cludo teithwyr ar ffyrdd, rheilffyrdd neu dramffyrdd, yn yr awyr neu dros y môr, meysydd parcio, mannau gwasanaethau, gorsafoedd bysiau, cynteddau gorsafoedd a phlatfformau.

Dylai gweithredwyr trafnidiaeth ystyried sut mae pobl (cyflogeion, teithwyr a chwsmeriaid eraill) yn ymddwyn o dan amgylchiadau gwahanol (er enghraifft dylent ystyried gweithdrefnau tywydd gwlyb, gweithdrefnau dan do ac awyr agored a gweithdrefnau diogelwch). Dylai gweithredwyr trafnidiaeth hefyd ystyried a lliniaru goblygiadau diogelwch unrhyw ymyriadau dros dro y bwriedir iddynt helpu pobl i gadw pellter corfforol.

Dylid rhoi sylw arbennig i giwiau a all ddigwydd, gan gynnwys mewn cyfnewidfeydd ac ar adegau prysur o'r dydd, neu pan fydd oedi annisgwyl. Mae'n bwysig bod teithwyr yn gallu ciwio'n ddiogel (gan gadw pellter corfforol lle y bo'n bosibl) a bod gweithwyr yn ddiogel tra bydd teithwyr yn ciwio.

Cofiwch y gallai mesurau gwahanol i reoli ciwiau a diogelu llifau teithwyr effeithio'n wahanol ar bobl ag anghenion penodol, er enghraifft pobl anabl, ac y gallai fod angen cymorth penodol arnynt i'w galluogi i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a chael gwybodaeth am y gwasanaethau sydd ar gael.

Gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol

Cyfathrebu:

  • hyrwyddo dulliau teithio llesol eraill (er enghraifft cerdded, beicio) neu dechnegau rheoli galw eraill
  • cyfathrebu â theithwyr drwy'r cyfryngau cymdeithasol a gwefannau er mwyn helpu teithwyr i baratoi ar gyfer eu teithiau a gwybod beth i'w ddisgwyl
  • gwneud yn siŵr bod gwybodaeth ar gael ac yn hygyrch i bobl y mae'n bosibl bod ganddynt nam ar eu clyw neu eu golwg, pobl nad oes ganddynt fynediad at gyfryngau electronig neu bobl nad y Gymraeg na'r Saesneg yw eu hiaith gyntaf

Cynllunio:

  • gall unrhyw un na allant weithio gartref ac y mae angen iddynt deithio i'r gwaith ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus os oes angen iddynt wneud hynny ond dylent ystyried defnyddio dulliau eraill o deithio megis beicio neu gerdded os gallant wneud hynny
  • gwneud gwaith cynllunio ar y cyd â sefydliadau trafnidiaeth eraill mewn cyfnewidfeydd trafnidiaeth er mwyn sicrhau dulliau gweithredu cyson
  • nodi ardaloedd lle mae mwy o risg o dagfeydd neu orlenwi am fod llai o gapasiti oherwydd gofynion cadw pellter corfforol a nodi mesurau lliniaru gyda gweithredwyr eraill ac awdurdodau lleol. Dilyn canllawiau ar fannau cyhoeddus ac ystyried trefniadau y gall fod angen i siopau a busnesau eraill eu rhoi ar waith ar gyfer eu hamgylchiadau a sut mae'r cynlluniau hyn yn rhyngweithio â'i gilydd
  • nodi ymlaen llaw ardaloedd lle y gall ciwiau ddigwydd. Yn yr ardaloedd hyn ac mewn ardaloedd o'u hamgylch, ystyried seilwaith ffisegol, arwyddion i deithwyr, arwyddion diogelwch ar y ffyrdd, dulliau cyfathrebu a mesurau rheoli eraill er mwyn sicrhau bod pobl yn ciwio'n ddiogel. Er enghraifft, gallai gweithredwyr gyflwyno marciau ar y llawr, arwyddion a llif unffordd wrth fynedfeydd ac allanfeydd
  • rhoi canllawiau i weithwyr sy'n helpu pobl â nodweddion gwarchodedig, er enghraifft pan fo angen i bobl anabl, yr henoed a menywod beichiog giwio am gyfnod estynedig
  • ar gyfer archwiliadau diogelwch, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn argymell y dylid gofyn i deithwyr a oes ganddynt beswch parhaus newydd neu dymheredd uchel cyn eu harchwilio. Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn argymell y dylai staff ystyried gwisgo menig ar gyfer pob archwiliad a golchi eu dwylo mor aml â phosibl

Rheoli torfeydd:

  • Ystyried a ellir symud ciwiau i leoliadau sydd â mwy o le i giwiau diogel. Lle y bo'n briodol, cydgysylltu â chyrff eraill (megis gweithredwyr trafnidiaeth eraill, landlordiaid ac awdurdodau lleol) er mwyn rheoli ciwiau ac unrhyw effaith ar fannau cyhoeddus yn ddiogel. Ystyried sut i roi gwybodaeth i deithwyr a defnyddwyr gwasanaethau am y gwasanaeth
  • Os bydd gwasanaethau, cynteddau neu gyfnewidfeydd yn mynd yn orlawn, neu os bydd ciwiau yn mynd yn rhy hir, dylai gweithredwyr ystyried yr ystod lawn o atebion gweithredol sydd ar gael, gan gydnabod y sgil-effeithiau ar ddulliau eraill o deithio wrth wneud y penderfyniadau hyn
  • Gan ddefnyddio'r cyfryngau cymdeithasol, apiau a dulliau digidol eraill i rybuddio teithwyr cyn iddynt adael y cartref a helpu teithwyr i gadw draw neu ymwasgaru os nad oes digon o gapasiti ar gael

Cadw pellter corfforol mewn cerbydau ac mewn mannau gwasanaethau, gorsafoedd bysiau a gorsafoedd trenau, arosfannau, porthladdoedd a meysydd awyr:

  • cyfyngu ar nifer y seddi, eu haildrefnu neu eu symud ymaith er mwyn ceisio sicrhau y cynhelir pellter corfforol ac y gellir eu glanhau'n rheolaidd gan ddefnyddio rota neu ryw system dracio arall. Gall hyn gynnwys:
    • atal mynediad i seddi sy'n agos at yrwyr neu weithwyr a theithwyr eraill
    • symud seddi wyneb yn wyneb ymaith
    • sicrhau'r pellter mwyaf posibl oddi wrth bobl eraill, er enghraifft drwy eistedd yn sedd llaw chwith ôl car
  • defnyddio tâp llawr, arwyddion neu baent mewn ardaloedd teithwyr er mwyn helpu pobl i gadw 2 fetr ar wahân
  • defnyddio sgriniau i greu rhwystr ffisegol rhwng pobl lle y bo'n briodol, megis mewn swyddfeydd tocynnau
  • cyflwyno llif unffordd drwy ardaloedd a gan gerbydau
  • diwygio uchafswm nifer y bobl a all ddefnyddio lifftiau ar yr un pryd a ffyrdd o weithredu lifftiau
  • gwneud trefniadau ar gyfer monitro cydymffurfiaeth er mwyn helpu gyda gwaith cynllunio yn y dyfodol (er enghraifft, penodi swyddogion cynnal pellter corfforol fel mewn archfarchnadoedd)
  • cadw anghenion penodol gweithwyr a theithwyr sydd â nodweddion gwarchodedig mewn cof, er enghraifft pan fo angen i bobl anabl, yr henoed a menywod beichiog giwio am gyfnod estynedig

Argyfyngau

Gweithdrefnau mewn argyfwng

Sicrhewch fod eich gweithdrefnau mewn argyfwng yn glir ac y cânt eu dilyn mewn argyfwng neu sefyllfa lle mae angen gwacáu adeilad ac ati. Dylech ystyried sut i gynnal pellter corfforol yn y sefyllfaoedd hyn, gan gydnabod na all pobl bob amser gadw 2 fetr ar wahân. Adolygu a diweddaru cynlluniau ciwio, cynlluniau rheoli torfeydd a chynlluniau argyfwng sy'n bodoli eisoes a'r sefyllfaoedd lle y rhoddir y rhain ar waith.

Beth i'w wneud os bydd rhywun yn datblygu symptomau'r Coronafeirws mewn lleoliad trafnidiaeth

Os bydd unrhyw un yn mynd yn sâl gyda symptomau'r Coronafeirws mewn lleoliad trafnidiaeth, dylid ei anfon gartref a'i gynghori i ddilyn y canllawiau hunanynysu.

Os bydd angen cyngor clinigol ar yr unigolyn, dylai fynd ar-lein i GIG 111 Cymru (neu ffonio 111 os nad oes ganddo fynediad i'r rhyngrwyd). Mewn argyfwng, ffoniwch 999 os yw'n ddifrifol wael neu wedi'i anafu neu os yw ei fywyd mewn perygl. Ni ddylai ymweld â'r meddyg teulu, fferyllydd, canolfan gofal brys nac ysbyty.

Glanhau

Dylid glanhau mannau y cyffyrddir â nhw’n aml (e.e. botymau i agor drysau, canllawiau) ar draws y rhwydwaith trafnidiaeth yn amlach. Dylai sefydliadau ddilyn y canllawiau ar lanhau a gwaredu gwastraff a llunio trefniadau glanhau fydd yn cyfyngu ar drosglwyddo’r coronafeirws, ac ystyried pwy fydd yn glanhau.

Glanhau cyn cynyddu capasiti neu ailagor

Dylai gweithredwyr sicrhau bod unrhyw safle neu leoliad sydd wedi bod ar gau neu sydd wedi cael ei gadw ar agor yn rhannol yn ystod pandemig y Coronafeirws, yn cael ei asesu a bod camau priodol yn cael eu cymryd i baratoi ar gyfer ailddechrau neu barhau i weithredu.

Dylai sefydliadau ystyried y goblygiadau iechyd a diogelwch a goblygiadau cyfreithiol eraill a allai gynnwys y canlynol:

  • Cynnal asesiad o'r amgylchedd gwaith ar gyfer pob safle sydd wedi bod ar gau, cyn ailddechrau gweithio
  • Cynnal gweithdrefnau glanhau, darparu hylif diheintio dwylo ac addasu systemau awyru cyn ailddechrau gweithio
  • Defnyddio systemau Gwresogi, Awyru ac Aerdymheru a/neu agor ffenestri a drysau er mwyn helpu i awyru'r adeilad lle y bo'n bosibl ac yn ddiogel gwneud hynny
  • Diffinio gweithdrefnau cyson ar gyfer gwaith glanhau safonol a thrylwyr a rhoi gwybod amdanynt

Cadw ardaloedd a dulliau teithio cyhoeddus a phreifat yn lân

Cadwch ardaloedd a cherbydau cyhoeddus a phreifat yn lân er mwyn atal y Coronafeirws rhag cael ei drosglwyddo o ganlyniad i gyffwrdd ag arwynebau halogedig.

Dylai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • nodi ardaloedd risg uwch megis ardaloedd a gaiff eu cyffwrdd yn fwy rheolaidd
  • cyflenwi cynhyrchion priodol ar gyfer gwaith glanhau rheolaidd a gwneud yn siŵr bod trefniadau digonol ar waith ar gyfer gwaredu cynhyrchion glanhau a ddefnyddiwyd
  • glanhau gwrthrychau ac arwynebau a gaiff eu cyffwrdd yn rheolaidd (megis dolenni drysau, canllawiau a pheiriannau tocynnau) yn amlach nag arfer gan ddefnyddio cynhyrchion glanhau priodol
  • clirio gweithfannau, symud gwastraff a'i waredu'n briodol a symud eiddo o'r ardal waith ar ddiwedd pob sifft
  • glanhau'r holl weithfannau, cerbydau a rennir, offer llaw, rheolyddion, peiriannau a chyfarpar ar ôl iddynt gael eu defnyddio a rhwng pob sifft a defnyddiwr
  • annog lleihau nifer y prosesau papur a chyflwyno dulliau cyfathrebu digidol yn eu lle, lle y bo'n bosibl
  • annog gweithwyr i olchi eu dwylo cyn mynd i mewn i gerbydau
  • cadw digon o hylif/clytiau diheintio dwylo mewn cerbydau er mwyn i weithwyr allu golchi eu dwylo ar ôl pob taith, danfoniad neu fan gollwng
  • defnyddio clytiau i lanhau pympiau tanwydd cyn ac ar ôl eu defnyddio
  • glanhau allweddi cerbydau cyn ac ar ôl eu trafod
  • glanhau ardaloedd gwaith yn rheolaidd yn unol â chanllawiau cyhoeddedig

Lle y bo'n bosibl, dylai gweithredwyr trafnidiaeth ddefnyddio cynhyrchion glanhau gwrthfeirysol a fydd yn lladd feirws COVID-19 megis rhai a weithgynhyrchir i Safon Brydeinig BS EN 1276 neu BS EN 13697.

Hylendid – golchi dwylo, cyfleusterau glanweithdra, toiledau a chawodydd

Er mwyn helpu gweithwyr a theithwyr i gynnal hylendid da, gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • defnyddio arwyddion a negeseuon i feithrin ymwybyddiaeth o dechnegau golchi dwylo da ac ymddygiadau hylendid eraill, er enghraifft mewn perthynas â phesychu a thisian
  • darparu tyweli papur mewn cyfleusterau golchi dwylo
  • darparu digon o hylif diheintio dwylo ar y safle yn ogystal ag mewn ystafelloedd ymolchi, ac ar gyfer y rhai sy'n gweithio i ffwrdd o gyfleusterau golchi dwylo
  • cyflunio cyfleusterau toiled a chawodydd er mwyn sicrhau eu bod yn cael eu cadw'n lân, gan gynnal pellter corfforol lle y bo'n bosibl a chan ddefnyddio'r dechneg golchi dwylo orau rhwng pob defnydd
  • cadw digon o hylif/clytiau diheintio dwylo mewn cerbydau/cerbydau trên lle y bo'n ymarferol ac yn ddiogel i deithwyr ei ddefnyddio/eu defnyddio ar ddechrau ac ar ddiwedd eu teithiau
  • glanhau cyfleusterau y gwneir defnydd helaeth ohonynt yn amlach
  • cadw cawodydd ac ystafelloedd newid ar gau nes i ganllawiau clir ar sut i'w defnyddio a'u glanhau gael eu llunio
  • lleihau'r defnydd o doiledau cludadwy gymaint â phosibl
  • darparu mwy o gyfleusterau gwastraff a threfnu bod sbwriel yn cael ei gasglu a'i waredu'n amlach

Awyru

Dylai gweithredwyr ystyried sut i wella systemau awyru a llif aer. Lle y bo'n bosibl, dylai gweithredwyr a busnesau trafnidiaeth sicrhau bod cyflenwad o awyr iach yn llifo drwy gerbydau, cerbydau trên, canolfannau trafnidiaeth a swyddfeydd.

Er mwyn gwneud hyn, gallai sefydliadau ystyried y canlynol:

  • aerdymheru, nid oes angen addasu'r rhan fwyaf o systemau aerdymheru. Fodd bynnag, lle mae systemau yn gwasanaethu sawl adeilad neu os nad ydych yn siŵr, gallech geisio cyngor gan beirianwyr HVAC
  • gall systemau awyr iach weithredu fel arfer, ond efallai y bydd angen addasu systemau sy'n ailgylchredeg aer, gan gynnwys mewn cerbydau, er mwyn cynyddu'r llif o awyr iach
  • system hidlo Aer Gronynnol Dra Effeithlon (HEPA)
  • agor drysau a ffenestri, lle y bo'n bosibl ac yn ddiogel gwneud hynny

Cyfathrebu a hyfforddiant

Dylai gweithredwyr trafnidiaeth roi gwybod i weithwyr a theithwyr am y gweithdrefnau diogelwch diweddaraf sy'n ymwneud â'r Coronafeirws. Dylai gweithredwyr rannu canllawiau mwyaf diweddar y llywodraeth â phob gweithiwr a threfnu sesiynau hyfforddi ar sut i weithio neu ryngweithio'n ddiogel â chydweithwyr a'r cyhoedd. Dylai gweithredwyr a busnesau ystyried yn ofalus y ffyrdd gorau o rannu cyngor ar sut i deithio'n ddiogel a chanllawiau ar gadw pellter corfforol â theithwyr.

Ar gyfer gweithwyr, gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • ymgysylltu â gweithwyr drwy undebau, cynghorau gwaith a chyrff gweithwyr eraill er mwyn esbonio unrhyw newidiadau i drefniadau gweithio a chytuno arnynt yn gyflym
  • rhoi gwybod i weithwyr ymlaen llaw a fydd angen iddynt deithio ai peidio
  • cyfathrebu'n glir ac yn rheolaidd er mwyn gwella dealltwriaeth a chysondeb o ran y modd y caiff ffyrdd o weithio eu rhoi ar waith
  • deunyddiau cyfathrebu a hyfforddi ar gyfer gweithdrefnau newydd. Efallai y bydd yn rhaid darparu rhai o'r rhain ar-lein er mwyn cynnal pellter corfforol rhwng gweithwyr
  • defnyddio posteri a chyhoeddiadau i atgoffa gweithwyr i olchi eu dwylo yn aml a dilyn cyngor cyffredinol ar hylendid
  • bod yn ymwybodol o bwysigrwydd iechyd meddwl ar adegau o ansicrwydd, a chanolbwyntio ar hynny
  • defnyddio dulliau cyfathrebu gweledol digidol (er enghraifft, byrddau gwyn, arwyddion, gwefannau, y fewnrwyd, negeseuon e-bost) i esbonio newidiadau i amserlenni neu ddadansoddiadau neu brinder deunyddiau heb fod angen cyfathrebu wyneb yn wyneb
  • dylech ystyried sut y gallwch drefnu eich ardal waith er mwyn i chi gadw pobl 2 fetr ar wahân, lle y bo'n bosibl

Ar gyfer teithwyr a chwsmeriaid eraill, gallai gweithredwyr ystyried gwneud y canlynol:

  • cyfathrebu â theithwyr drwy'r cyfryngau cymdeithasol a gwefannau er mwyn helpu teithwyr i baratoi ar gyfer eu teithiau a beth i'w ddisgwyl
  • rhoi gwybodaeth i deithwyr am amserlenni, amseroedd teithio disgwyliedig, capasiti disgwyliedig (gan gyfrif am gadw pellter corfforol), oedi a newidiadau i lwybrau arferol
  • defnyddio posteri a chyhoeddiadau i atgoffa teithwyr i olchi eu dwylo yn aml a dilyn cyngor cyffredinol ar hylendid
  • annog pobl i brynu tocynnau ar-lein
  • arwyddion a chyhoeddiadau er mwyn helpu teithwyr i ddeall beth mae angen iddynt ei wneud er mwyn teithio'n ddiogel a chadw pellter corfforol wrth fynd i mewn i safle neu gerbyd neu ei adael, mewn ymgynghoriad â gweithredwyr eraill ac awdurdodau lleol ar gyfer priffyrdd a ffyrdd drwodd cyhoeddus
  • gwybodaeth am y ddarpariaeth ac unrhyw newidiadau i wasanaethau cymorth i'r rhai â nodweddion gwarchodedig, er enghraifft pan fo angen i bobl anabl, yr henoed a menywod beichiog giwio am gyfnod estynedig, a sut y gallant barhau i ddefnyddio trafnidiaeth yn ddiogel
  • defnyddio negeseuon syml, clir a hawdd eu deall i esbonio canllawiau drwy ddefnyddio delweddau ac iaith glir, gan ystyried grwpiau nad Cymraeg na Saesneg yw eu hiaith gyntaf neu lle y gall fod angen fformatau gwahanol
  • rhoi gwybodaeth glir i'r cyhoedd am y ffordd y mae'r canllawiau hyn yn cael eu rhoi ar waith

Mesurau lliniaru rhesymol eraill yn y sector trafnidiaeth gyhoeddus

Enghreifftiau o fesurau lliniaru rhesymol eraill

Dileu

  • Dylai teithwyr ddefnyddio technoleg ddigyffwrdd i dalu lle y bo'n bosibl
  • Ni ddylid caniatáu i unrhyw un sefyll ar gerbydau trafnidiaeth gyhoeddus wrth deithio
  • Ni ddylai teithwyr sefyll ar eu traed ar drafnidiaeth gyhoeddus nes y byddant yn barod i ddisgyn o'r cerbyd
  • Dylid atal trefniadau diogelu refeniw ar drenau dros dro (h.y. gan gardiaid)
  • Hysbysiadau yn cynghori unigolion i droi i ffwrdd oddi wrth bobl eraill mewn lleoedd cyfyng
  • Peidio â defnyddio seddi sydd ochr yn ochr â'i gilydd neu'n wynebu ei gilydd

Cyfnewid

  • Prisiau tocynnau wedi'u talgrynnu er lleihau'r angen i drafod arian parod
  • Darparu bysiau ychwanegol mewn ardaloedd lle mae galw mawr am wasanaethau er mwyn rhannu'r galw rhwng cerbydau ac osgoi'r posibilrwydd y bydd gormod o bobl yn aros wrth arosfannau neu'n teithio ar fysiau

Rheolaethau peirianyddol

  1. Systemau unffordd mewn gorsafoedd, ar drenau ac ar fysiau lle y bo'n bosibl
  2. Atal mynediad i seddi na fwriedir iddynt gael eu defnyddio neu sy'n agos at yrwyr/aelodau eraill o staff (ac eithrio aelwydydd un person/estynedig/gofalwyr) gan ystyried anghenion pobl anabl gan gynnwys pobl â nam ar eu golwg a phobl â nam ar eu clyw
  3. Systemau awyru gwell (dylid gadael pob ffenestr ar drenau a bysiau ar agor bob amser lle y bo'n bosibl)
  4. Glanhau'n amlach gan gynnwys ‘mannau cyffwrdd’ a byrddau a thoiledau eraill sydd at ddefnydd y cyhoedd y mae angen eu cadw ar agor ac yn lân (yn neupen pob taith) 
  5. Addasu systemau ailgylchredeg aer
  6. Parhau i symud o fewn gorsafoedd
  7. Sgriniau ychwanegol, rhwystrau, marciau ar y llawr a mynedfeydd/allanfeydd ar wahân mewn gorsafoedd ac ar drenau/bysiau
  8. Lleihau hyd ciwiau wrth rwystrau tocynnau (mynd i mewn/gadael) mewn gorsafoedd trenau
  9. Sicrhau bod mwy o hylif diheintio dwylo nad yw'n llifo ar drafnidiaeth gyhoeddus
  10. Cynyddu nifer y casgliadau sbwriel ar drafnidiaeth gyhoeddus ac o'i hamgylch er mwyn cael gwared ar ddeunyddiau a allai fod wedi'u halogi yn ddiogel (mae angen diogelu staff)
  11. Cyfyngu'r defnydd o lifftiau i'r rhai sy'n ei chael hi'n anodd symud a lleihau nifer y bobl fesul lifft a sicrhau bod pobl yn troi eu hwyneb i ffwrdd oddi wrth bobl eraill, gan ystyried anghenion pobl â nam cudd

Rheolaethau gweinyddol

  1. Hysbysiadau ynghylch ciwio a pha seddi i'w defnyddio
  2. Defnyddio negeseuon “Gweithio o Bell” yn lle negeseuon “Teithio'n Fwy Diogel” lle y bo'n bosibl
  3. Negeseuon ynghylch cadw pellter o 2 fetr mewn canolfannau trafnidiaeth, ar blatfformau ac mewn cerbydau/bysiau lle y bo'n bosibl
  4. Teithio'n gymharol dawel – dim gweithgareddau ‘swnllyd’ ar drafnidiaeth gyhoeddus (megis canu) (byddai hyn yn lleihau'r posibilrwydd y caiff yr haint ei drosglwyddo drwy aerosol)
  5. Peidio â defnyddio ffonau symudol i siarad ar drafnidiaeth gyhoeddus ac eithrio mewn argyfwng (trosglwyddo drwy aerosol)
  6. Peidio â rhedeg mewn canolfannau trafnidiaeth (trosglwyddo drwy aerosol)
  7. Peidio â rhedeg am y bws (trosglwyddo drwy aerosol) – dylai gyrwyr fod yn effro ac aros
  8. Dim papurau newydd
  9. Peidio â bwyta bwyd nac yfed diodydd ar drafnidiaeth gyhoeddus (ac eithrio, er enghraifft, am resymau meddygol neu ar deithiau hir lle y caniateir hyn gan y gweithredwr)
  10. Gwella'r hyfforddiant i yrwyr bysiau a staff glanhau ar sut i lanhau eu cerbydau yn fwy effeithiol
  11. Dim ond seddi wedi'u harchebu fydd ar gael (trenau ar y cyfan: bysiau a choetsys lle y bo'n bosibl) – a orfodir gan staff diogelwch (nid staff trafnidiaeth)

Teithio dros ffiniau

Unless the journey is essential, e.g. for work that cannot be undertaken from home or to attend a place of education, the following cross-border travel is prohibited:

  • travel to Tier 3 areas of England, and vice versa;
  • travel to Level 3 and 4 areas of Scotland, and vice versa; and
  • all travel to and from Northern Ireland.

Travel from Wales to Tier 3 regions in England, Level 3 or 4 areas in Scotland and Northern Ireland is prohibited by law, as is travel from those areas to Wales – unless people have a reasonable excuse (e.g. where it is not possible to work from home or for education).

Whilst travel to other areas in the UK which have lower restrictions is not prohibited by law it is advised against, as Wales has higher rates of the virus than those areas. People from those areas travelling into Wales have a higher risk of contracting the virus and taking it back home with them. People from Wales visiting those areas have a higher risk of taking infection with them.

Anyone who does travel to other areas of the UK should make themselves aware of the restrictions and guidance in areas to which they intend to travel.

Teithio rhyngwladol

International travel should only happen where there is a reasonable excuse and it continues to be restricted by the quarantine regulations.

Cyn teithio dylai teithwyr ystyried a yw eu taith yn angenrheidiol ac a yw’n cael ei ganiatáu o dan y rheolau yng Nghymru. Cofiwch edrych ar y cyngor diweddaraf gan y Swyddfa Dramor a Chymanwlad (ar GOV.UK) cyn teithio. Holwch eich cwmni hedfan, gweithredwr fferïau neu weithredwr trenau am y rheolau penodol ar gyfer pob llwybr a chyrchfan.

Cofiwch y gall rheolau cwarantîn fod yn berthnasol.

Gorfodi

Mae'r rheoliadau yn nodi'r trefniadau ar gyfer gorfodi'r rheoliadau hyn gan gynnwys gan bwy a throseddau a chosbau.

Nid oes gan weithredwyr trafnidiaeth gyhoeddus na'u cyflogwyr swyddogaeth orfodi o dan y rheoliadau. Ar y cyfan, mae gorfodi fel y cyfryw yn swyddogaeth a gyflawnir gan yr Heddlu, Heddlu Trafnidiaeth Brydeinig, PCSO neu berson a ddynodwyd gan Weinidogion Cymru neu Awdurdod Lleol.

Yn y lle cyntaf, disgwylir i'r dull gweithredu hysbysu pobl am y rheoliadau a'u hannog i gydymffurfio â nhw, gan gynnwys y gofyniad i deithwyr ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchuddion wyneb, a mesurau lliniaru eraill i reoli lledaeniad y feirws.

Mae Gweinidogion Cymru yn gobeithio ac yn credu y bydd pobl yn ymddwyn yn gyfrifol ac yn chwarae eu rhan wrth helpu i reoli lledaeniad y feirws. Fodd bynnag, gall gweithredwyr chwarae rhan wrth hyrwyddo cydymffurfiaeth â'r rheoliadau ac unrhyw fesurau lliniaru ychwanegol er mwyn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo'r Coronafeirws yn y system trafnidiaeth gyhoeddus drwy ddarparu gwybodaeth a chyngor. Yn y pen draw, gallant wrthod rhoi caniatâd i rywun nad yw'n cydymffurfio â'r gofyniad i wisgo gorchudd wyneb fynd i mewn i gerbyd.