Neidio i'r prif gynnwy

Achub Bywyd Cymru: Cyffwrdd â Bywyd

Beth yw ataliad y galon?

Mae ataliad y galon yn digwydd yn sydyn pan mae’r galon yn stopio pwmpio gwaed o amgylch y corff yn annisgwyl. Pan fydd rhywun yn cael ataliad y galon, nid yw’r galon yn gallu gweithredu fel pwmp ac mae llif y gwaed i’r ymennydd ac i weddill y corff yn stopio, sy’n golygu bod y person yn stopio anadlu’n iawn. Gall hyn ddigwydd am amryw o resymau, a heb unrhyw rybudd fel arfer.

Gall ataliad y galon ddigwydd i unrhyw un o unrhyw oedran. Bob blwyddyn yng Nghymru, mae oddeutu 6,000 o bobl yn cael ataliad ar y galon yn y gymuned ac mae tua 80% o’r rheiny yn digwydd yn y cartref.

O ganlyniad i COVID-19, mae llawer o bobl bellach yn treulio mwy o amser gartref.

Sut gall Adfywiad Cardio Pwlmonari (CPR) helpu?

Mae CPR yn driniaeth cymorth cyntaf brys y gall unrhyw un ei gwneud i ‘brynu amser’ nes bod y gwasanaeth ambiwlans yn cyrraedd. Mae’n golygu pwyso i fyny ac i lawr ar frest y person sydd wedi disgyn – gelwir hyn yn CPR. Heb CPR, bydd y person yn marw o fewn munudau fel arfer.

Mae’n bwysig deall y camau sy’n gysylltiedig â CPR – y Gadwyn Oroesi yw’r enw ar hyn.

Mae’r ‘Gadwyn Oroesi’ yn disgrifio elfennau hanfodol sy’n gallu achub bywyd pan fydd rhywun yn cael ataliad y galon yn y gymuned.

Image
salc-chain-cy.png

Beth alla i ei wneud?

Trwy gymryd ychydig funudau i ddysgu sgiliau CPR sylfaenol, byddwch yn ‘Cyffwrdd â Bywyd Rhywun’ ac yn rhoi’r siawns iddynt fyw.  Gallai fod yn rhywun yn eich teulu, yn ffrind, yn gymydog neu’n rhywun sy’n pasio.

Rydym am annog pawb yng Nghymru i ddysgu sgiliau CPR ar-lein fel eu bod nhw’n hyderus ynglŷn â’r camau y mae angen iddyn nhw eu dilyn pan fydd rhywun yn cael ataliad y galon.

Mae ataliad y galon yn argyfwng, ond gallwch gynyddu siawns rhywun o fyw drwy ddefnyddio gwybodaeth a sgiliau sylfaenol.

Ar hyn o bryd, dim ond 30-40% o’r bobl sy’n cael ataliad ar y galon gartref neu yn y gymuned ehangach sy’n cael CPR gan unigolyn arall. Mae CPR a diffibrilio yn gallu treblu siawns rhywun o oroesi.

Mae CPR yn gallu achub bywyd, ac mae’n rhaid dechrau arni ar unwaith.

Dysgwch sgiliau CPR a diffibrilio, i gyffwrdd â bywyd

Ymgyrch yw ‘Cyffwrdd â Bywyd’ sy’n annog pawb yng Nghymru i ddysgu sgiliau CPR fel eu bod nhw’n hyderus ynglŷn â’r camau y mae angen iddyn nhw eu dilyn pan fydd rhywun yn cael ataliad y galon. Mae hyn yn argyfwng, ond gallwch gynyddu siawns rhywun o oroesi ataliad ar y galon drwy ddefnyddio gwybodaeth a sgiliau sylfaenol.

Ar hyn o bryd, dim ond 30-40% o’r bobl sy’n cael ataliad ar y galon gartref neu yn y gymuned ehangach sy’n cael CPR gan unigolyn arall. Mae CPR a diffibrilio yn gallu treblu siawns rhywun o oroesi.

Mae CPR yn gallu achub bywyd, ac mae’n rhaid dechrau arni ar unwaith.

Os bydd ataliad sydyn ar y galon yn digwydd i rywun sy'n annwyl i chi yn eich cartref – efallai mai CHI fydd eu hunig obaith o fyw.

Gall gwybod sut i wneud CPR a sut i ddefnyddio di-ffib eich helpu i weithredu’n fwy effeithiol o dan bwysau.

Treuliwch ychydig funudau’n dysgu neu’n eich atgoffa eich hun o’ch sgiliau CPR – gallai’r rhain fod yn funudau pwysig iawn a allai eich helpu chi i achub bywyd.

Dylech annog eich teulu a ffrindiau i wneud yr un fath.

Storïau personol

Phil o Wrecsam
Goroesodd Phil Nunnerley ddau ataliad ar y galon ac mae ddyledus i CPR am achub ei fywyd.
Stori Kevan
Achubwyd bywyd Kevan Roberts gan ei wraig.
Stori Gwyn
Achubwyd bywyd Gwyn Roberts gan garedigrwydd dieithriaid.
Stori Len
Stori bersonol Cadeirydd Achub Bywyd Cymru, Dr Len Nokes a’i wraig Sarah.
Stori Fiona
Parafeddyg Fiona Lambrecht yn egluro pwysigrwydd CPR i helpu achub bywyd.

Cefnogaeth ar ôl rhoi CPR

Gall cyfraddau goroesi gyda CPR cynnar a defnyddio di-ffib fod mor uchel â 40%. Fodd bynnag, efallai na fydd perfformio CPR bob amser yn arwain at ddiweddglo llwyddiannus a hapus. Os oes unrhyw un o'r straeon personol yma wedi effeithio arnoch neu os oes gennych eich pryderon a'ch anawsterau eich hun, cysylltwch â'r Samariaid.

Mae gwirfoddolwyr y Samariaid ar gael 24/7 ac yn cynnig lle diogel a chyfrinachol i rywun siarad am sut maen nhw'n teimlo. Gallwch alw am ddim unrhyw amser o’r dydd neu nos  ar 116 123 neu yn Gymraeg ar 0808 164 0123 am ddim bob dydd rhwng 7pm-11pm.

Os byddai'n well gennych ysgrifennu pethau i lawr, gallwch anfon e-bost at jo@samaritans.org.

Partneriaid Achub Bywyd Cymru

Mae Achub Bywyd Cymru yn bartneriaeth rhwng ystod eang o sefydliadau o'r sector cyhoeddus, elusennol a'r trydydd sector sy'n cynnig cymorth a chyngor ar gyfer dysgu  CPR a sut i ddefnyddio di-ffib. Mae llawer o'r sefydliadau a'r elusennau hyn yn cynnal cyrsiau hyfforddi CPR a diffibrilio ac yn cynnig cymorth i unrhyw un sydd wedi ei effeithio gan ataliad sydyn ar y galon.

A fyddai gennych ddiddordeb mewn gosod di-ffib yn eich stryd, bentref neu dref?

Ewch i'w gwefannau isod i gael gwybod beth sydd ar gael yn eich ardal.

Canllawiau CPR newydd ar gyfer COVID-19:

Mae Cyngor Dadebru y DU ac Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru wedi cyhoeddi cyfarwyddiadau diogelwch CPR newydd tra bod COVID-19 yn ein cymunedau.

Os cawsoch chi eich hyfforddiant cyn Covid-19, dyma restr o’r newidiadau bach pwysig y dylech eu gwneud i gadw eich hun yn ddiogel:

  • Peidiwch â rhoi eich wyneb wrth wyneb y person sydd wedi disgyn i weld a yw’n anadlu’n iawn
  • Dylech ysgwyd ysgwyddau’r person ac edrych am ymateb
  • Edrychwch i weld a yw’r frest yn codi ac yn disgyn, ac a yw’r anadl yn annormal neu wedi stopio’n gyfan gwbl
  • Rhowch liain neu dywel yn rhydd dros geg a thrwyn y person anymwybodol
  • Dylech wasgu’r frest a diffibrilio yn unig 
  • Peidiwch â rhoi cusan bywyd i oedolyn
  • Dylech roi cusan bywyd bob amser i blentyn o dan 8 oed. Mae’n debygol y byddwch yn adnabod y plentyn sy’n cael ataliad ar y galon. Er y gallai fod risg o drosglwyddo firws Covid-19, mae’r risg yn fach o’i gymharu â’r risg o beidio â chymryd unrhyw gamau oherwydd byddai hynny’n arwain at ataliad ar y galon a marwolaeth y plentyn.

I gael rhagor o wybodaeth ynglŷn â CPR a diffibrilwyr, ewch i wefan Resuscitation Council UK.