Skip to content

Cadw

Dolenni perthnasol

Yn egluro ac yn cadw gwybodaeth am dreftadaeth adeiledig Cymru.
Mae’r ddogfen hon yn amlinellu gweledigaeth Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a’r Seilwaith ar gyfer Diwylliant yng Nghymru.
logo Cadw

Cadw yw gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, yn gweithio i sicrhau amgylchedd hanesyddol hygyrch a ddiogelir yn dda i Gymru.

Rydym am wneud yr amgylchedd hanesyddol yn hygyrch i bawb. Mae Cadw yn gwneud hyn drwy:

  • Warchod a diogelu'r amgylchedd hanesyddol.
  • Hyrwyddo mynediad i'r amgylchedd hanesyddol, a gwerthfawrogiad a mwynhad ohono.
  • Hyrwyddo gwaith adfywio nodedig a datblygu cynaliadwy drwy dreftadaeth.

Gwarchod a diogelu'r amgylchedd hanesyddol

Mae Cadw yn gweithio i warchod a diogelu'r amgylchedd hanesyddol ac i hyrwyddo gwaith adfywio drwy dreftadaeth. Mae'n gwneud hyn drwy: 

  • Nodi mannau o arwyddocâd hanesyddol arbennig
  • Rhoi cyngor i awdurdodau cynllunio fel rhan o'r broses gynllunio statudol.
  • Rhoi cyngor i gyrff cyhoeddus eraill o ran asesiadau amgylcheddol.
  • Rhoi cyngor ac arweiniad ar arfer cadwraeth da i berchenogion a deiliaid eiddo.
  • Darparu grantiau ar gyfer gwaith cadwraeth, gwaith cynnal a chadw a gwaith atgyweirio ar gyfer adeiladau hanesyddol a henebion cofrestredig. Mae Cadw yn rhoi cymorth grant i brosiectau treftadaeth gymunedol. Mae'n gweithio hefyd gyda noddwyr eraill yr amgylchedd hanesyddol i helpu perchenogion i lunio pecyn ariannu.

Mwynhau'r amgylchedd hanesyddol

Mae Cadw yn croesawu 1.2 miliwn o ymwelwyr y flwyddyn i 127 o henebion hanesyddol a reolir ganddo ar ran Llywodraeth Cymru. Mae'r rhain yn cynnwys rhai o safleoedd mwyaf adnabyddus Cymru, megis Abaty Tyndyrn a Chastell Harlech.

Drwy ddarparu mynediad i'r safleoedd hyn a'u defnyddio i 'arddangos' hanes Cymru, nod Cadw yw annog pobl i archwilio a gwerthfawrogi'r amgylchedd hanesyddol.

Mae'r safleoedd a reolir gan Cadw yn rhan fach o'r safleoedd hanesyddol, henebion a nodweddion hanesyddol yng Nghymru. Mae olion hanes ym mhob man. Nid ydych byth yn bell o adeilad neu safle o ddiddordeb hanesyddol. Mae Cadw a'i bartneriaid yn gyfrifol am gofnodi'r olion hyn a hefyd am fonitro eu cyflwr.

Partneriaethau

Er mwyn gwarchod a hyrwyddo'r amgylchedd hanesyddol, mae Cadw yn gweithio gydag amrywiaeth o sefydliadau partner a rhwydweithiau. O sefydliadau mawr cenedlaethol i grwpiau cymunedol lleol llai, mae gan bawb ran i'w chwarae yn nhreftadaeth Cymru.

Ymddiriedolaethau Archaeolegol

Sefydlwyd y pedair Ymddiriedolaeth Archaeolegol yng Nghymru dros 30 mlynedd yn ôl i roi cyngor archeolegol cynhwysfawr i Gymru gyfan.

Grŵp Amgylchedd Hanesyddol

Sefydlwyd y fforwm hwn gan Weinidogion Cymru yn 2004, i gael trosolwg strategol o'r materion a'r cyfleoedd sy'n ymwneud â'r amgylchedd hanesyddol, ac i geisio hyrwyddo dulliau cyffredin i fynd i'r afael â hwy.

Y Fforwm Treftadaeth Adeiledig

Mae llawer o waith Cadw yn cynnwys cydweithio'n agos ag awdurdodau lleol Cymru, yn enwedig o ran materion cynllunio a rheoli datblygu. Mae'r Fforwm Treftadaeth Adeiledig yn darparu rhwydwaith ar gyfer y 25 awdurdod cynllunio lleol yng Nghymru (22 cyngor a'r tri awdurdod parc cenedlaethol) a phartneriaid eraill yn y sector.

Darparu gwasanaethau yr amgylchedd hanesyddol yn y dyfodol ar Lefel Genedlaethol 

Mae gwybodaeth ar ddyfodol y swyddogaethau a ddarparwyd gan Cadw a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, yn dilyn ystyried yr opsiynau a'r penderfyniad gan y Gweinidog Chwaraeon a Diwylliant ym mis Ionawr 2014, i'w gweld yma.

Rhagor o wybodaeth

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Cadw.

Ewch i: Gwefan Cadw (dolen allanol)

E-bost: cadw@cymru.gsi.gov.uk