Skip to content

Y berthynas gyda chynghorau lleol

Dolenni perthnasol

Mae Llywodraeth Leol yng Nghymru yn cynnwys cynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol; awdurdodau’r heddlu, y parciau cenedlaethol a thân ac achub; a chynghorau tref a chymuned.
Mae'r rhan fwyaf o’r polisïau a’r cyfrifoldebau sy'n ymwneud â llywodraeth leol, o addysg i gynllunio, ac o wasanaethau cymdeithasol i dai, wedi'u datganoli i Lywodraeth Cymru.

Llywodraeth Cymru sy'n pennu'r blaenoriaethau cenedlaethol, y cyd-destun strategol a lefel gyffredinol y cyllid ar gyfer gwasanaethau. Cyfrifoldeb y 22 o gynghorau wedyn yw darparu'r gwasanaethau hyn yn lleol o fewn y cyd-destun cenedlaethol.

Yr awdurdodau lleol sy’n gyfrifol am wario bron i draean o gyllideb Llywodraeth Cymru, ac mae hyn yn adlewyrchu pwysigrwydd gwasanaethau lleol. Mae'n hanfodol felly eu bod yn cael eu llywodraethu’n dda er mwyn sicrhau bod gwasanaethau’n cael eu darparu’n effeithiol ac yn effeithlon.

Mae gan lywodraeth leol annibyniaeth a hyblygrwydd sylweddol, sy'n caniatáu i awdurdodau lleol ymateb i anghenion lleol ac adlewyrchu blaenoriaethau lleol.
 
Mae Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol yng Nghymru wedi ymrwymo i gydweithio mewn partneriaeth, gydag ymddiriedaeth a pharch ar y ddwy ochr. Ar lefel genedlaethol a lleol yng Nghymru, mae yna gydnabyddiaeth o werth a dilysrwydd y rolau sydd gan y naill a’r llall i’w chwarae wrth lywodraethu Cymru.