Skip to content

Y Bil Llywodraeth a Chyfraith Cymru drafft

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Mae'r bil drafft yn amlinellu gweledigaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer llywodraethu Cymru mewn modd rhesymegol, clir a sefydlog, fel rhan o'r DU.

Diben y Bil yw dangos beth sydd ei angen er mwyn sefydlu system o lywodraeth hirhoedlog a rhoi taw ar y ddadl ar drefniadau cyfansoddiadol Cymru.

Y Cefndir

Pan gafodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru ei sefydlu ym 1999, roedd ei bwerau wedi'u cyfyngu'n gyffredinol i'r rheini a oedd gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru cyn hynny. Roedd y pwerau hynny wedi datblygu mewn ffordd dameidiog ers y 1960au, wrth i gyfrifoldebau am feysydd penodol fel iechyd ac addysg gael eu trosglwyddo i'r Swyddfa Gymreig.

Er bod gan y Cynulliad Cenedlaethol bwerau deddfu llawn mewn rhai meysydd erbyn hyn, mae cwmpas y pwerau hynny yn seiliedig o hyd i raddau helaeth ar benderfyniadau a gafodd eu gwneud 50 mlynedd yn ôl.

Mae datganoli yng Nghymru wedi datblygu'n raddol iawn, heb unrhyw egwyddorion cyfansoddiadol arweiniol cadarn. Nod ein bil drafft yw unioni hyn.

Y Bil Cymru amgen

Byddai'r Bil Llywodraeth a Chyfraith Cymru drafft yn:

  • cyflwyno 'model cadw pwerau yn ôl' o ddatganoli, ond gyda llawer llai o faterion wedi'u cadw ar gyfer Senedd y DU na'r hyn a gynigiwyd ym Mil Cymru drafft Llywodraeth y DU
  • cyflwyno categori arall o faterion 'gohiriedig' i'w datganoli ar ôl 2026, gan gynnwys plismona, y gyfraith sifil a throseddol a gweinyddu cyfiawnder, fel a gynigiwyd gan Gomisiwn Silk
  • creu awdurdodaeth gyfreithiol ar wahân i Gymru, gyda Chymru'n rhannu barnwriaeth a gwasanaeth llysoedd â Lloegr i gychwyn
  • cael gwared ar feto Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar ddeddfwriaeth y Cynulliad Cenedlaethol
  • ehangu cwmpas pwerau Gweinidogion Cymru fel eu bod yn cydweddu'n well â chymhwysedd y Cynulliad Cenedlaethol i basio cyfreithiau
  • datganoli'r dreth incwm yn rhannol os yw dwy ran o dair o'r Cynulliad Cenedlaethol yn pleidleisio o blaid hynny
  • trosglwyddo'r cyfrifoldeb am y Doll Teithwyr Awyr a'r ardoll agregau i'r Cynulliad Cenedlaethol
  • dod â'r ddeddfwriaeth bresennol ar setliad datganoli Cymru ynghyd mewn un man.

Lawrlwytho Dogfen

Adobe PDF document
Crynodeb esboniadol (Maint Ffeil: 1MB)
Open Document Presentation
Sleidiau (Maint Ffeil: 7.4MB)